Supreme Court quashes criminal verdict against deceased defendant due to absolute procedural bar on prosecution after death.

Sygn. akt III KK 147/13

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 czerwca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jarosław Matras SSN Jacek Sobczak Protokolant Teresa Jarosławska w sprawie S. M. skazanego z art. 291 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 6 czerwca 2013 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia 28 lutego 2013 r.2, uchyla wyrok w części dotyczącej S. M. i na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. postępowanie w zakresie przypisanego mu czynu umarza, a kosztami procesu - w tej części - obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 lutego 2013 r., wydanym na posiedzeniu wyznaczonym w przedmiocie rozpoznania wniosku złożonego przez prokuratora, w trybie art. 335 § 1 k.p.k., Sąd Rejonowy uznał S. M. za winnego 2 tego, że: w miesiącu lipcu 2012 r. daty dziennej nieustalonej w Ł. nabył dla siebie od M. S. telefon komórkowy marki Nokia C-3 i numerze […] o wartości 500 zł. wiedząc, że został on uzyskany przez M. S. za pomocą czynu zabronionego, to jest czynu z art. 291 § 1 k.k. i na podstawie tego przepisu skazał go na karę: roku pozbawienia wolności, której wykonanie, na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 2 k.k., warunkowo zawiesił na okres lat pięciu i na podstawie art. 33 § 2 k.k. orzekł grzywnę w wysokości 50 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 zł.

Nadto, na podstawie art. 73 § 2 k.k., oddał oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora i zwolnił go od kosztów sądowych. Tym samym wyrokiem skazany został także M. S., przy czym jemu przypisano występek z art. 278 § 1 k.k. Wyrok ten nie został przez strony zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 8 marca 2013 r. W dniu 29 kwietnia 2013 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja od tego wyroku sporządzona przez Prokuratora Generalnego. Kasacją tą Prokurator Generalny zaskarżył ten wyrok w części dotyczącej S. M. na jego korzyść i zarzucił mu: rażące naruszenie przepisów prawa karnego procesowego – art.17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu w trybie art. 343 § 1 k.p.k. i wydaniu wyroku skazującego S. M., podczas gdy oskarżony ten zmarł przed jego wydaniem, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą wskazaną w art. 439 § 1 pkt 5 k.p.k. i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie dotyczącym S. M. oraz umorzenie postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, co pozwoliło rozpoznać ją w trybie przewidzianym w przepisie art. 535 § 5 k.p.k. Zaskarżony nią wyrok rzeczywiście wydano z obrazą wskazanego w zarzucie kasacji przepisu prawa procesowego, przy czym uchybienie to miało charakter bezwzględnej przyczyny odwoławczej przewidzianej w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. 3 Nie ulega wątpliwości, że śmierć oskarżonego stanowi bezwzględną przesłankę procesową, skutkującą – z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.- niedopuszczalnością postępowania karnego.

Jej stwierdzenie wymusza bądź to niewszczynanie procesu wobec sprawcy który zmarł, bądź też umorzenie toczącego się postępowania wobec takiej osoby. Proces umarza się zatem w każdym jego stadium, w którym przesłanka ta zaistnieje, także po wydaniu wyroku, ale przed jego uprawomocnieniem. Stąd też wydanie wyroku skazującego wobec oskarżonego mimo jego śmierci w toku procesu, stanowi zawsze bezwzględną podstawę do uchylenia tego orzeczenia, wskazaną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Zaistnieje ona także mimo braku wiedzy sądu o samym fakcie śmierci oskarżonego.

Śmierć oskarżonego – jak wspomniano - należy do negatywnych i ściśle procesowych przesłanek, a stanowiący o jej konsekwencjach przepis art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., jest w swej treści i jednoznaczny i bezwzględny. Powinien być zatem stosowany niezależnie od powodów zaistnienia tego uchybienia. Podobny pogląd wyraził już Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 kwietnia 2008 r. (II KK 48/08, OSNwSK, 2008, nr 1, poz. 876) i brak jest jakichkolwiek podstaw do podważenia jego zasadności. Odnosząc te rozważania do faktów stwierdzonych w rozpoznawanej sprawie, nie ulega wątpliwości, że oskarżony S. M. zmarł w dniu 1 lutego 2013 r. w K. (por. odpis skrócony aktu zgonu – k. 69).

Nie żył więc już w chwili wydania wyroku przez Sąd Rejonowy w L., co nastąpiło 28 lutego 2013 r. (k. 60). Stąd też – uznać należy – że wydanie tego skazującego S. M. wyroku nastąpiło wbrew wspomnianemu nakazowi z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. i tym samym skutkowało zaistnieniem w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej wskazanej w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Taki charakter uchybienia powodował konieczność uchylenia zaskarżonego i dotkniętego nim wyroku w części dotyczącej tego oskarżonego i – w konsekwencji – umorzenia toczącego się przeciwko niemu, 4 w związku z tym zarzucanym mu, a przypisanym w tym wyroku występkiem – postępowania.

Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. i art. 518 k.p.k. Z tych to względów, orzeczono jak wyżej.