Supreme Court dismisses appeal, orders judge's removal due to flawed appointment procedure affecting impartiality.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the cassation appeal regarding the validity of a lower court judgment. The defense argued that the presiding judge, Stanisław Stankiewicz, should be removed because his appointment involved the controversial 'neo-KRS' body, which the court found unconstitutional. The court ruled that this procedural flaw creates a legitimate doubt about the judge's impartiality, necessitating his removal from the case.
Legislator headnote
AI generatedArt. 42 § 4 k.p.k.; Art. 41 § 1 k.p.k.: When a Supreme Court judge is appointed by the neo-KRS, their participation in a case is subject to removal to ensure impartiality due to the constitutional defect in the appointment procedure.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
II KO 101/25 POSTANOWIENIE Dnia 28 maja 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz w sprawie S. P. w przedmiocie wznowienia postępowania karnego, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 28 maja 2025 r., wniosku pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego M. W. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od udziału w sprawie II KO 101/25, na podstawie art. 42 § 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od udziału w sprawie o sygn. akt II KO 101/25.
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy, orzekając w składzie jednoosobowym, w którym zasiadał SSN Marek Siwek, postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II KK 470/24, oddalił jako oczywiście bezzasadną kasację wniesioną przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II Ka 332/23, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 10 lutego 2023 r., sygn. akt II K 651/21. W dniu 15 kwietnia 2025 r. pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego M. W. wystąpił z pismem sygnalizującym potrzebę wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego z uwagi na nienależytą obsadę Sądu rozpoznającego sprawę, w związku z udziałem w wydaniu orzeczenia sędziego SN Marka Siwka, powołanego na urząd sędziego SN w wadliwej procedurze.Na podstawie zarządzenia Prezesa Izby Karnej sprawa ta, zarejestrowana pod sygnaturą akt II KO 101/25, została przydzielona do referatu sędziego SN Stanisława Stankiewicza.
W dniu 6 maja 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek oskarżyciela posiłkowego M. W. o wyłączenie sędziego SN Stanisława Stankiewicza od udziału w rozpoznaniu sprawy II KO 101/25 w związku z zaistnieniem okoliczności, mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, wynikających z faktu powołania go na urząd sędziego SN w tej samej, co sędzia Marek Siwek, dotkniętej wadą procedurze. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Oskarżyciel posiłkowy wniósł o wyłączenie sędziego SN Stanisława Stankiewicza od rozpoznania niniejszej sprawy w związku z zaistnieniem wątpliwości co do jego bezstronności, ponieważ wadliwość powołania go na urząd sędziego Sądu Najwyższego, wynika z tych samych przyczyn, dla których strona sygnalizuje potrzebę wznowienia postępowania kasacyjnego z urzędu Stanisław Stankiewicz został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego postanowieniem Prezydenta RP z dnia 14 czerwca 2024 r. na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., zawarty w uchwale z dnia 10 maja 2024 r., nr 313/2024.
Wadliwość procedury powoływania sędziów z udziałem tzw. neo-KRS, wynikająca z niezgodności z Konstytucją składu tego organu po 2017 r., podnoszona jest także w piśmie pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, inicjującym postępowanie wznowieniowe w sprawie II KO 101/25. Zgłoszona w nim okoliczność polegająca na wystąpieniu w postępowaniu kasacyjnym w sprawie sygn. akt II KK 470/24 nienależytej obsady sądu, w związku z udziałem w składzie orzekającym sędziego SN Marka Siwka, powołanego na urząd w procedurze z udziałem tzw. neo-KRS, w równym stopniu odnosi się do sytuacji, w której został powołany na urząd sędziego SN Stanisław Stankiewicz, wyznaczony do rozpoznania niniejszej sprawy.
Orzekanie przez niego w sprawie II KO 101/25 prowadziłoby zatem do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua, gdyż sędzia biorący udział w rozpoznaniu sprawy wypowiadałby się w kwestiach bezpośrednio również jego dotyczących. Mogłoby to wywołać zarówno u stron, jak i w odbiorze społecznym uzasadnione przekonanie o braku bezstronności i rzetelności sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22), czemu należy zapobiec.Niezależnie od powyższego zachodzi potrzeba wyłączenia sędziego SN Stanisława Stankiewicza od orzekania w niniejszej sprawie w związku z wystąpieniem ryzyka nieprawidłowej obsady sądu w postępowaniu wznowieniowym.
Jak już wyżej wspomniano, Stanisław Stankiewicz został powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w dotkniętej wadą prawną procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., czyli w sposób niezgodny z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej. W odniesieniu do sędziów Sądu Najwyższego tego rodzaju wada nominacyjna skutkuje każdorazowo uznaniem Sądu z ich udziałem za nienależycie obsadzony (por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20).
Jak trafnie wywiedziono w szeregu orzeczeń Sądu Najwyższego wydanych po zapadnięciu tej uchwały, zachowała ona moc obowiązującą, wiążąc wszystkie składy Sądu Najwyższego (art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym), a poglądu tego nie może zmienić fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61 (zob. w tym przedmiocie postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 29 września 2021, V KZ 47/21 i z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, czy orzecznictwo w tzw. sprawach testowych - art. 29 § 5 u.
SN: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2023 r., II KB 10/22 i z dnia 13 kwietnia 2023 r., III CB 6/23). Podobnie, a więc co do braku skutku prawnego wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ocenić należy te - zapadłe po podjęciu uchwały z dnia 23 stycznia 2020 r. - orzeczenia Sądu Najwyższego, w którego składach zasiadali sędziowie powołani w oparciu o przepisy ustawy o KRS z 2017 r., jako dotknięte wadą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo z art. 379 pkt 4 k.p.c., a także inne wyroki Trybunału Konstytucyjnego, czy też dokonywane sukcesywnie zmiany ustawy o Sądzie Najwyższym, mające na celu wyłącznie zablokowanie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie dokonanych przez te organy międzynarodowe interpretacji wiążących Polskę norm traktatowych.
Przeprowadzoną przez Sąd Najwyższy, w powołanych wyżej orzeczeniach, wykładnię przepisów ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz ustawy o Sądzie Najwyższym, w powiązaniu z wykładnią przepisów konwencyjnych dokonaną przez wskazane wyżej Trybunały, Sąd Najwyższy w niniejszym składzie w pełni podziela i uznaje za własną.Jako że wada nominacyjna, wynikająca z udziału w procesie powołania na urząd sędziego KRS po zmianach dokonanych w ustawie z 8 grudnia 2017 r., odgrywa szczególne znaczenie w przypadku sędziów Sądu Najwyższego – do których grona przystąpił dzięki tej procedurze Stanisław Stankiewicz - skutkując wystąpieniem nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., ilekroć w składzie Sądu Najwyższego zasiada osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek neo-KRS, koniecznym jest uwzględnienie wniosku o wyłączenie takiego sędziego od udziału w sprawie.
Z analogicznych przyczyn już wcześniej wielokrotnie Sąd Najwyższy wskazywał na potrzebę wyłączenie sędziego SN Stanisława Stankiewicza od rozpoznania innych spraw, między innymi w postanowieniach z dnia 27 sierpnia 2024 r., IV KK 333/22; z dnia 21 listopada 2024 r., IV KK 339/24 czy z dnia 6 listopada 2024 r., I KK 147/24). Sąd Najwyższy przedstawione w powyższych postanowieniach stanowisko w pełni podziela. Aprobując utrwalony już w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, iż w sytuacji wystąpienia ryzyka nieprawidłowej obsady sądu uzasadnione jest zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 8 czerwca 2022 r., V KO 43/22; z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22; z dnia 28 lipca 2022 r., V KO 69/22; z dnia 25 listopada 2021 r., I CSKP 524/21; z dnia 16 września 2022 r., III KK 339/22), należało uwzględnić wniosek oskarżyciela posiłkowego o wyłączenie sędziego Stanisława Stankiewicza od udziału w niniejszej sprawie.
Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie [J.J.][a.ł]