Supreme Court dismisses exclusion request against judge as it concerns an incidental procedural matter, not a main criminal case. The court ruled the request inadmissible because the Code of Criminal Procedure applies only to the main criminal trial, not to the incidental proceedings regarding a judge's impartiality. The court held that the Code of Criminal Procedure's exclusion rules do not apply to incidental proceedings concerning a judge's impartiality, as such proceedings are distinct from the main criminal case where the Code governs. The request was rejected because the Code of Criminal Procedure applies only to the main criminal trial, not to the incidental proceedings regarding a judge's impartiality. The court held that the Code of Criminal Procedure's exclusion rules do not apply to incidental proceedings concerning a judge's impartiality, as such proceedings are distinct from the main criminal case where the Code governs. The request was rejected because the Code of Criminal Procedure applies only to the main criminal trial, not to the incidental proceedings regarding a judge's impartiality. The court held that the Code of Criminal Procedure's exclusion rules do not apply to incidental proceedings concerning a judge's impartiality, as such proceedings are distinct from the main criminal case where the Code governs. The request was rejected because the Code of Criminal Procedure applies only to the main criminal trial, not to the incidental proceedings regarding a judge's impartiality.

I ZO 40/22 POSTANOWIENIE Dnia 1 marca 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wojciechowski w sprawie M. S. sędziego Sądu Rejonowego w K.po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 1 marca 2023 r. wniosku obrońcy sędziego M. S.– SSO D. M. o wyłączenie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. SSN Jarosława Sobutki od udziału w rozpoznaniu wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności, który został zarejestrowany pod sygn. akt I ZB 30/22 postanowił: wniosek o wyłączenie SSN Jarosława Sobutki od udziału ‎w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 30/22 pozostawić bez rozpoznania

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 9 listopada 2022 r. SSO D. M., obrońca M. S. - sędziego Sądu Rejonowego w K., złożył wniosek o wyłączenie SSN Jarosława Sobutki od rozpoznania wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, który został zarejestrowany pod sygn. akt I ZB 30/22.Argumentacja wniosku zawarta w uzasadnieniu sprowadza się w istocie rzeczy do stwierdzenia, że obaj sędziowie tj. SSN Jarosław Sobutka oraz SSN Tomasz Demendecki zostali powołani na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3).

Zdaniem wnioskodawcy skutkuje to zagrożeniem braku obiektywizmu, a wręcz stronniczością SSN Jarosława Sobutki. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek należało pozostawić bez rozpoznania, gdyż jest on niedopuszczalny z mocy ustawy. Sąd Najwyższy podejmował już rozważania dotyczące dopuszczalności wniosku o wyłączenie sędziego od udziału w rozpoznaniu wniosku o zbadanie, na podstawie art. 29 § 4 – 25 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (dalej: „u.SN”), wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego Sądu Najwyższego.

Zgodnie z wielokrotnie wyrażonym poglądem Sądu Najwyższego - który niniejszy skład Sądu orzekający w przedmiocie wniosku o wyłączenie SSN Jarosława Sobutki w pełni podziela – w postępowaniu w przedmiocie badania spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości lub bezstronności określonym w art. 29 § 4 – 25 u.SN, niedopuszczalny jest wniosek o wyłączenie sędziego od udziału w rozpoznaniu wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronność na podstawie art. 41 k.p.k. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 grudnia 2022 r.,.

I ZO 44/22, z 27 grudnia 2022 r., I ZO 46/22 oraz I ZO 57/22; z 20 lutego 2023 r., I ZO 56/23).Jak wskazywał Sąd Najwyższy, zgodnie z brzmienia przepisu art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Ustawodawca nie dookreślił jednak pojęcia „sprawy” pozostawiając decyzyjność ‎w tym zakresie judykaturze (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 27 grudnia 2022 r., sygn. akt I ZO 57/22 oraz I ZO 46/22).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego zwraca się natomiast uwagę, że wniosek o wyłączenie sędziego na podstawie istnienia okoliczności mogących wskazywać na brak bezstronności sędziego można złożyć w odniesieniu do tego sędziego, który rozstrzyga sprawę w jej głównym, zasadniczym nurcie, a więc w tej części, która stanowi przedmiot danego postępowania, a nie w kwestiach ubocznych, wynikających z reguły z konieczności wydawania określonych orzeczeń co do kwestii, które muszą niejednokrotnie pojawić się w toku trwającego zasadniczego przedmiotu postępowania. "Sprawą" ‎w tym przypadku jest postępowanie zmierzające do rozpoznania i orzekania ‎o głównym przedmiocie procesu, a nie w odrębnie uregulowanej kwestii wyłączenia sędziego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego: z 23 listopada 2004 r., V KK 195/04; z 12 czerwca 2012 r., III KO 34/12; z 5 grudnia 2013 r., V KK 156/13; z 9 stycznia 2019 r., IV KK 723/18; z 27 grudnia 2022 r., I ZO 57/22 oraz I ZO 46/22).

Jak się też zauważa, w postępowaniu wpadkowym dotyczącym testu niezawisłości sędziego, stosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego wylosowanego do rozpoznania tego testu jest odpowiednie a nie bezpośrednie. Odwołanie się w takiej sytuacji we wniosku o wyłączenie sędziego do art. 41 § 1 k.p.k. nie jest zasadne, gdyż regulacja ta obejmuje sędziego rozpoznającego sprawę karną i jego relację w tej sprawie, czyli w sprawie głównej, a nie w sprawie ustrojowej (konstytucyjnej), dotyczącej tylko tzw. testu niezawisłości sędziego. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 grudnia 2022 r., I ZO 44/22).

Sąd Najwyższy zwracał przy tym uwagę, że oczywiście w postępowaniu ‎w przedmiocie badania spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości lub bezstronności, określonym w art. 29 § 4 – 25 u.SN, możliwe jest wyłączenie wylosowanego sędziego od udziału w rozpoznaniu takiej sprawy, lecz może to nastąpić gdy:

1) zachodzą okoliczności skutkujące wyłączeniem sędziego z mocy prawa (iudex inhabilis), lub 2) gdy żądanie wyłączenia (wniosek ‎o wyłączenie) go od udziału w sprawie zgłosi wylosowany sędzia, albo 3) w wyniku wszczętego z urzędu (a nie na wniosek) postępowania o wyłączenie w sytuacji gdy nie dojdzie do „samowyłączenia” się wylosowanego sędziego (por. np. E. Skrętowicz, Iudex inhabilis i iudex suspectus w polskim procesie karnym, Lublin 1994, s. 70, R. Kmiecik, Tryb wyłączenia sędziego i prokuratora w kodeksie postępowania karnego, Prokuratura i Prawo, 1999, nr 11 – 12, s. 23, K.

Papke – Olszauskas, Wyłączenie uczestników procesu karnego, Gdańsk 2007, s. 147 – 155 i s. 180 – 181) (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 20 lutego 2023 r., I ZO 12/23, I ZO 56/22). Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy stwierdzić należy, że postępowaniem „w nurcie głównym” jest sprawa o sygn. akt II ZO 49/22, której przedmiotem jest zażalenie na uchwałę Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2022 r., sygn. akt ASDo 5/21, w części utrzymującej w mocy zwrócenie uwagi SSR M.

S. w dniu ‎22 października 2021 r. przez Prezesa Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie. Sprawa ta została przydzielona SSN Tomaszowi Demendeckiemu. W sprawie o sygn. akt II ZO 49/22 obrońca SSR M. S. – SSO D. M. złożył na podstawie art. 29 § 5 u.SN wniosek o zbadanie spełnienia przez wyznaczonego do rozpoznania zażalenia SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. Postępowanie w przedmiocie rozpoznania tego wniosku zarejestrowane pod sygn.

I ZB 30/22 – ma ono charakter incydentalny w stosunku do głównego nurtu postępowania, a zatem nie stanowi sprawy w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k.Sędzia SN Jarosław Sobutka został natomiast wylosowany do rozpoznania wniosku o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego SN Tomasza Demendeckiego, zarejestrowanego pod sygn. I ZB 30/22, nie natomiast ‎w sprawie, w której test ten został złożony, czyli w sprawie o sygn. akt II ZO 49/22. Wobec powyższego, ze względu na niedopuszczalności z mocy ustawy wniosku SSO D.

M., obrońcy SSR M. S., o wyłączenie SSN Jarosława Sobutki od udziału w rozpoznaniu wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności, zarejestrowanego pod sygn. akt I ZB 30/22, na mocy stosowanego odpowiednio art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych i art. 10 u.SN, rozstrzygnięto jak na wstępie.