Legislator Case Law & Legislation
I ZI 59/23 AI generated

Supreme Court dismisses IPN prosecutor's request due to lack of jurisdiction, ruling the NAC is the proper disciplinary court.

Case Number I ZI 59/23
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the Prosecutor's Office of the Institute of National Remembrance's request for permission to initiate criminal proceedings against a retired administrative court judge. The prosecutor alleged the judge committed a crime by refusing to grant bail to political dissidents in 1982, but the court found the Supreme Court lacked jurisdiction over such disciplinary matters. Consequently, the case was remitted to the Chief Administrative Court in Warsaw, which serves as the exclusive disciplinary body for administrative judges under the relevant statutes.

Legislator headnote

AI generated

Art. 35 § 1 k.p.k.; Art. 9 u.s.a.; Art. 181 Konstytucji RP; The Supreme Court is not the disciplinary court for judges of administrative courts; the Chief Administrative Court is the sole competent body for such proceedings.

Keywords

AI generated
judicial immunity disciplinary jurisdiction administrative judges criminal proceedings Supreme Court powers Chief Administrative Court prosecutor request

Cited Legislation

AI generated
art. 35 § 1 k.p.k.
o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej w przedmiocie właściwości na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. w zw.
art. 128 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych
z art. 128 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j.
art. 181 Konstytucji RP
Zgodnie z treścią art. 181 Konstytucji RP sędzia nie może być, bez uprzedniej zgody sądu określonego w ustawie, pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności.Nie ulega wątpliwości, że ustawa z dnia 25 lipca 2002 r.
art. 9 u.s.a.
Z regulacji tej wynika m.in., że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawy dyscyplinarne sędziów sądów administracyjnych i asesorów, a więc przede wszystkim to, że Sąd ten jest sądem dyscyplinarnym, na co zresztą wprost wskazuje art. 9 u.s.a.
art. 119 u.s.p.
Według art. 119 u.s.p., jeżeli przewinienie zawiera znamiona przestępstwa, sąd dyscyplinarny z urzędu rozpoznaje sprawę w zakresie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej i wydaje uchwałę, o której mowa w art.
art. 48 § 1 u.s.a.
9, art. 48 § 1 u.s.a. oraz art.
art. 49 § 1 u.s.a.
29 § 1 (w zakresie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego natomiast art. 49 § 1 u.s.a.), ma zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przed właściwym sądem dyscyplinarnym, a tym sądem bez wątpienia, jak już wyżej odnotowano, jest Naczelny Sąd Administracyjny.
art. 29 § 1 u.s.a.
Według art. 29 § 1 u.s.a., w sprawach nieuregulowanych w ustawie do wojewódzkich sądów administracyjnych oraz m.in.
art. 80 § 1 p.u.s.p.
oraz art. 80 § 1 p.u.s.p. w zw.
art. 35 § 1 k.p.k
o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej w przedmiocie właściwości na podstawie art. 35 § 1 k.p.k.

Cited Case Law

AI generated
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

I ZI 59/23 POSTANOWIENIE Dnia 7 lutego 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Siwek w sprawie W. J. – sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. w stanie spoczynku po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 7 lutego 2024 r. wniosku prokuratora Instytutu Pamięci Narodowej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w W. o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej w przedmiocie właściwości na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 217) – dalej: u.s.p. postanowił: stwierdzić swą niewłaściwość i sprawę przekazać Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie

UZASADNIENIE

Prokurator Instytutu Pamięci Narodowej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w W. w dniu 25 sierpnia 2023 r. złożył w Sądzie Najwyższym Izbie Odpowiedzialności Zawodowej wniosek o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej W. J., sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. w stanie spoczynku, wobec podejrzenia dopuszczenia się przez tego sędziego czynu zabronionego polegającego na tym, że 1 czerwca 1982 r. w B. jako funkcjonariusz państwa kumunistycznego – przewodniczący składu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B.

– dopuścił się popełnienia zbrodni komunistycznej, będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości w ten sposób, że przekroczył swoje uprawnienia poprzez nieuwzględnienie zażaleń H. S., K. M. i T. K., podejrzanych o czyny z art. 278 § 1 w zw. z art. 276 § 1 k.k. z 1969 r., na postanowienia prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w S. odpowiednio z 19, 20 i 25 maja 1982 r. o zastosowaniu wobec nich środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania na okres trzech miesięcy od dnia zatrzymania, co stanowiło poważną represję wobec osób wyrażających poglądy polityczne odmienne i krytyczne w stosunku do panującego wówczas ustroju i poczynań ówczesnej władzy totalitarnej, a także było działaniem na szkodę interesu publicznego i prywatnego pokrzywdzonego, które to zachowanie wyczerpuje ustawowe znamiona przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. i art. 189 § 2 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej (t.j.

Dz. U. 2023, poz. 102). Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zważywszy na fakt, że Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, ani też w żadnej innej Izbie, nie jest właściwy do rozpoznania wniosku prokuratora, sprawę należało przekazać zgodnie z właściwością Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, uwzględniając wynikający z art. 35 § 1 k.p.k. obowiązek sprawdzania kwestii właściwości na każdym etapie postępowania. Zgodnie z treścią art. 181 Konstytucji RP sędzia nie może być, bez uprzedniej zgody sądu określonego w ustawie, pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności.Nie ulega wątpliwości, że ustawa z dnia 25 lipca 2002 r.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022, poz. 2492; dalej: u.s.a.) nie zawiera przepisów, których przedmiotem jest postępowanie w przedmiocie uchylenia immunitetu sędziego sądu administracyjnego. Z drugiej jednak strony w art. 48 u.s.a. znajdują się przepisy, których przedmiotem jest ogólna regulacja dotycząca ustroju sądownictwa dyscyplinarnego sądów administracyjnych. Z regulacji tej wynika m.in., że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawy dyscyplinarne sędziów sądów administracyjnych i asesorów, a więc przede wszystkim to, że Sąd ten jest sądem dyscyplinarnym, na co zresztą wprost wskazuje art. 9 u.s.a.

Według art. 29 § 1 u.s.a., w sprawach nieuregulowanych w ustawie do wojewódzkich sądów administracyjnych oraz m.in. sędziów tych sądów stosuje się odpowiednio przepisy o ustroju sądów powszechnych. Z art. 29 § 1 u.s.a. wynika zatem, że zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego określone są w Prawie o ustroju sądów powszechnych, a tryb postępowania w sprawach dyscyplinarnych w sposób pełny uregulowany jest także w tym akcie prawnym; ustawa o Sądzie Najwyższym zawiera jedynie częściowe uregulowanie dotyczące postępowania dyscyplinarnego.Konieczne jest jednak podkreślenie, że tryb postępowania w sprawach dyscyplinarnych sędziów sądów administracyjnych, w myśl przepisów, do których odsyła art. 29 § 1 (w zakresie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego natomiast art. 49 § 1 u.s.a.), ma zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przed właściwym sądem dyscyplinarnym, a tym sądem bez wątpienia, jak już wyżej odnotowano, jest Naczelny Sąd Administracyjny.

Na podstawie przepisów, do których odsyłają art. 29 § 1 i 49 § 1 u.s.a,, znajdujących się w Prawie o ustroju sądów powszechnych oraz w ustawie o Sądzie Najwyższym, tj. przepisów objętych odesłaniem, nie można zatem ustalać, który sąd jest sądem dyscyplinarnym sędziów sądów administracyjnych oraz jaka jest jego zasadnicza właściwość, gdyż kwestia ta została uregulowana wprost w ustawie Prawo o ustroju sądów administracyjnych, a więc z natury rzeczy nie mogła być objęta odesłaniem.Oczywiście nie podlega kwestii, że sprawa o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej nie jest sprawą dyscyplinarną, a sprawą o szczególnym przedmiocie, jakim jest właśnie zgoda na to, by sędzia odpowiadał za przestępstwo na zasadach ogólnych, a więc przed sądem powszechnym.

Okoliczność ta nie wpływa jednak na stanowisko, który sąd jest właściwy w sprawie immunitetowej sędziego sądu administracyjnego.W myśl art. 80 § 1 u.s.p. sędzia nie może być zatrzymany ani pociągnięty do odpowiedzialności karnej bez zezwolenia właściwego sądu dyscyplinarnego. Przepis ten, co wynika z ustawy, w której się znajduje, ma zastosowanie wprost dla sędziów sądów powszechnych, zaś na skutek odesłania zawartego w art. 29 § 1 u.s.a., także do sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych. Nie oznacza to jednak, że w wypadku sędziego każdego sądu postępowanie w przedmiocie uchylenia immunitetu będzie toczyło się przed sądem określonym w Prawie o ustroju sądów powszechnych.

Postępowanie przewidziane w art. 80 § 1 u.s.p. ma się bowiem toczyć przed właściwym sądem dyscyplinarnym, a jeżeli z przepisów szczególnych wynika właściwość różnych sądów dyscyplinarnych dla sędziów różnych sądów, to różne sądy będą właściwe do rozpoznania sprawy immunitetowej. Jeżeli chodzi o sędziów sądów powszechnych, do rozpoznania wniosku o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności dyscyplinarnej właściwy jest Sąd Najwyższy, na co wskazuje art. 110 § 2a u.s.p. Co do sędziów sądów wojskowych, sądem dyscyplinarnym w pierwszej instancji jest co do zasady sąd dyscyplinarny przy wojskowym sądzie okręgowym, wyjątkowo Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, w drugiej instancji zaś Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej (art. 39a § 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r.

Prawo o ustroju sądów wojskowych – Dz. U. z 2022 r., poz. 2250). Jednakże z regulacji wprost odnoszącej się do właściwości sądu dyscyplinarnego do podjęcia uchwały w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego sądu wojskowego, zawartej w art. 39a § 2a, wynika że sądem tym jest Sąd Najwyższy Izba Odpowiedzialności Zawodowej. Co do sędziów Sądu Najwyższego to fakt, iż ten Sąd jest sądem dyscyplinarnym dla tych sędziów wynika z art. 73 § 1 u.SN, przy czym w zakresie postępowania w przedmiocie uchylenia immunitetu na właściwość Sądu Najwyższego dla sędziów tego Sądu wskazuje także art. 55 u.SN.Pomimo, że według art. 27a § 2 u.SN do właściwości Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego należą także sprawy o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej lub tymczasowe aresztowanie m.in. sędziów i asesorów sądowych, bez ograniczenia podmiotowego, jednak rozwiązanie takie należy łączyć z pozytywnie określoną właściwością Izby Odpowiedzialności Zawodowej w sprawach dyscyplinarnych, która w art. 27a § 1 pkt 1 lit.

a) i b) u.SN została ograniczona do postępowań dyscyplinarnych sędziów Sądu Najwyższego oraz postępowań dyscyplinarnych prowadzonych na podstawie ustaw Prawo o ustroju sądów powszechnych i Prawo o ustroju sądów wojskowych. Systemowo można zatem uznać Sąd Najwyższy za sąd dyscyplinarny tylko w takich sprawach, w których właściwość Sądu Najwyższego jako sądu dyscyplinarnego została wyraźnie pozytywnie określona.Nie ma natomiast w obowiązujących przepisach pozytywnych regulacji, które wskazywałyby, że Sąd Najwyższy jest sądem dyscyplinarnym dla sędziów sądów administracyjnych, a z art. 9 u.s.a. wynika wprost, że sądem takim jest Naczelny Sąd Administracyjny.Za stanowiskiem wyrażonym w niniejszym postanowieniu przemawia również argument systemowo-funkcjonalny przywołany przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 29 marca 20023 r., I ZI 11/23, związany ze stosowaniem w postępowaniu dyscyplinarnym sędziów sądów administracyjnych regulacji zawartych w ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Według art. 119 u.s.p., jeżeli przewinienie zawiera znamiona przestępstwa, sąd dyscyplinarny z urzędu rozpoznaje sprawę w zakresie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej i wydaje uchwałę, o której mowa w art. 80 § 1, co nie wstrzymuje biegu postępowania dyscyplinarnego. Oznacza to, że skoro Naczelny Sąd Administracyjny jest sądem dyscyplinarnym dla sędziów sądów administracyjnych (art. 9 u.s.a.), w sprawie, o której mowa w art. 119 u.s.p. jest z urzędu zobowiązany do podjęcia decyzji w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.

Uwzględniając zatem treść art. 9, art. 48 § 1 u.s.a. oraz art. 119 u.s.p. w zw. z art. 49 § 1 u.s.a., nie sposób zaakceptować sytuacji, w której istnieje możliwość wydania decyzji co do zezwolenia na uchylenie immunitetu sędziego sądu administracyjnego w różnych postępowaniach (w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 80 u.s.p. i w postępowaniu dyscyplinarnym), a więc przez różne sądy w tym samym przedmiocie. Prowadziłoby to także do oczywiście wadliwej konkluzji, że sądem dyscyplinarnym sędziów sądów administracyjnych jest zarówno Sąd Najwyższy jak i Naczelny Sąd Administracyjny.Uwzględniając powyższe należy zatem przyjąć, że zważywszy na treść art. 9 u.s.a. w zw. z art. 29 § 1 i 49 § 1 u.s.a. oraz art. 80 § 1 p.u.s.p. w zw. z art. 119 p.u.s.p., sądem właściwym do rozpoznania wniosku o pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego sądu administracyjnego jest sąd dyscyplinarny sędziów sądów administracyjnych, a więc Naczelny Sąd Administracyjny.

Takie stanowisko było i jest powszechnie przyjmowane w piśmiennictwie oraz w judykaturze zarówno Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie przepisów obowiązujących w przeszłości jak i obecnie (zob. W. Kozielewicz, Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów. Komentarz, Warszawa 2005, s. 207, P. Balic, Właściwość sądu w przedmiocie wydania uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z 1 czerwca 2021 r., I DI 16/21, postanowienie Sądu Najwyższego z 22 maja 2003 r., SNO 35/03, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 listopada 2018 r., D 2/23, postanowienia Sądu Najwyższego z: 29 marca 2023 r., I ZI 11/23; z 12 września 2023 r., II ZO 44/23; z 16 czerwca 2021 r., I DI 28/21; z 21 grudnia 2023 r., II ZO 11/22).Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [M.

T.] [ms]