Supreme Court dismissed pension claim due to failure to prove half-minimum wage for forced labor periods.

Sygn. akt I UK 286/10

POSTANOWIENIE

Dnia 13 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Beata Gudowska

w sprawie z odwołania M. Z.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o prawo do emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 grudnia 2010 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 23 lutego 2010 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 23 lutego 2010 r. Sąd Apelacyjny, Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych oddalił apelację M. Z. od wyroku Sądu Okręgowego, Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 czerwca 2009 r. oddalającego jego odwołanie

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Podstawę odmowy przyznania

wnioskodawcy

prawa

do

emerytury

stanowiło

ustalenie

niespełnienia

przewidzianego w art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst – Dz.U. z 2009 r. Nr 153,

poz. 1227 ze zm.) warunku 35-letnigo stażu ubezpieczenia. Do okresów

składkowych nie zaliczono okresu pracy wykonywanej na podstawie umowy o

pracę nakładczą ze względu na niewykazanie, że w tym okresie ubezpieczony

uzyskiwał wynagrodzenie w wysokości co najmniej połowy obowiązującego

najniższego wynagrodzenia określonego przepisami Kodeksu pracy.

Skarga kasacyjna ubezpieczonego, z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie jego

uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy i przyznanie prawa do emerytury od dnia

złożenia wniosku tj. od dnia 8 sierpnia 2008 r., została oparta na podstawie

naruszenia prawa materialnego – art. 29 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 11

ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz w

związku z § 3 ust. 1 i 2, § 6 ust. 1, § 10 ust. 2 i § 33 rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących

pracę nakładczą (Dz.U. z 1976 r. Nr 3, poz. 19 ze zm.), a także art. 15 ust. 2a

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych.

Skarżący wskazał również naruszenie przepisów postępowania, art. 233 § 1

w związku z art. 382 i art. 391 k.p.c. oraz art. 244 § 1 i 2 k.p.c.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący wskazał na

konieczność wykładni w zakresie wpływu nowej regulacji prawnej (art. 15 ust. 2a z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych) i możliwości jej zastosowania w odniesieniu do stanów faktycznych,

w których ubezpieczony nie jest w stanie w sposób szczegółowy przedstawić

wysokości osiąganych przychodów z tytułu świadczenia pracy nakładczej. Skarżący

podkreślił, że odmienne stanowisko sądu drugiej instancji w niniejszej sprawie, w tej

materii jest nie do pogodzenia z linią orzecznictwa Sądu Najwyższego, który

wielokrotnie stwierdzał, że o ile ustawodawca nie stanowi inaczej to co do zasady

wiążącym jest stan prawny obowiązujący w dacie orzekania.

Skarżący wskazał ponadto, że w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne, „czy możliwe jest odmówienie przez sąd atrybutu wiarygodności w

rozumieniu art. 244 § 1 i 2 k.p.c dokumentowi wystawionemu przez pracodawcę,

stwierdzającemu wysokość zarobków osiąganych

przez chałupnika w zakresie

wysokości tychże zarobków, przy jednoczesnym uznaniu przez tenże sąd mocy

dowodowej tegoż zaświadczenia w zakresie wskazania okresu zatrudnienia tego

chałupnika, a co za tym idzie, czy dopuszczalnym jest przerzucanie na

ubezpieczonego ciężaru odpowiedzialności z tytułu niezachowania materiałów

archiwalnych

szczegółowo

dokumentujących

wysokość

jego

zarobków

w

przypadku, gdy ubezpieczony nie miał żadnego wpływu na sposób zabezpieczenia

i przechowywania tychże dokumentów, a także w żaden sposób nie można

przypisać mu winy za utratę tychże archiwalnych dokumentów płacowych", co

doprowadziło

do

zajęcia

przez

sąd

stanowiska,

iż

same

wyjaśnienia

ubezpieczonego nie mogą stanowić wiarygodnego i wystarczającego dowodu dla

potrzeb

prowadzonego

postępowania

i

skutkować

uznaniem

roszczenia

zgłoszonego przez ubezpieczonego za zasadne i udokumentowane”.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Ujęte w skardze jako istotne zagadnienie prawne, mające uzasadnić

przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przewidzianą w art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c., nie ma znaczenia jurydycznego, a odnosi się wyłącznie do oceny

konkretnego stanu faktycznego sprawy, niestanowiącego przedmiotu kontroli

kasacyjnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1999 r., II UKN 7/99,

OSNAPUS 2000/23 poz. 865 oraz art. 3983 § 3 oraz art. 39813 § 2 k.p.c.).

Wykładnia art. 15 ust. 2a z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, stanowiącego o ustaleniu podstawy wymiaru

składek nie pozostaje w związku z przedmiotem sporu, natomiast istotne w sprawie

przepisy art. 6 ust. 1 pkt 2 i art. 8 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31

grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę

nakładczą (Dz.U. z 1976 r., Nr 3, poz. 19 ze zm.). wykładane są jednolicie przez

uwypuklenie jako istotnego elementu umowy o pracę nakładczą określenia

minimalnej miesięcznej ilości pracy, a tym samym zapewnienie wykonawcy

określonego wynagrodzenia. W wyroku z 9 stycznia 2008 r., III UK 75/07 (OSNP

2009 Nr 3-4, poz. 53) Sąd Najwyższy uznał, że umowa o pracę nakładczą, na

podstawie której strony nie realizowały jej konstrukcyjnych cech dotyczących

rozmiaru wykonywanej pracy w ilości gwarantującej wynagrodzenie w wysokości co

najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę, nie stanowi tytułu

podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym osób wykonujących pracę

nakładczą. Pogląd ten został powtórzony w kolejnych

wyrokach Sądu

Najwyższego (z dnia 9 stycznia 2008 r., III UK 73/07, III UK 74/07, III UK 75/07, III

UK 76/07, III UK 77/07 i z dnia 19 stycznia 2010 r., I UK 261/09, niepublikowanych

oraz z dnia 17 kwietnia 2009 r., I UK 314/08, OSNP 2010 nr 21-22, poz. 272).

Mając to na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 k.p.c.).