Supreme Court dismisses appeal allowing damages instead of reinstatement for union-protected employee.

Wyrok z dnia 27 lutego 1997 r.

I PKN 23/97

Na podstawie art. 4771 § 2 KPC sąd może uwzględnić roszczenie o

odszkodowanie zamiast roszczenia o przywrócenie do pracy (art. 56 KP) zgłoszonego przez pracownika objętego ochroną przed rozwiązaniem stosunku pracy

z art. 32 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55,

poz. 234 ze zm.), jeżeli to wybrane roszczenie jest nieuzasadnione ze względu na

sprzeczność ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa (art. 8 KP).

Przewodniczący SSN: Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Józef Iwulski (sprawozdawca), Maria Mańkowska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 1997 r. sprawy z powództwa

Lecha G. przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej Spółki z o.o. w R.

o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu WojewódzkiegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu z dnia 7 listopada 1996 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 1996 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Lipnie

przywrócił powoda Lecha G. do pracy w pozwanym Miejskim Przedsiębiorstwie Energetyki Cieplnej Spółka z o.o. w R. i zasądził na jego rzecz wynagrodzenie za czas

pozostawania bez pracy.

Sąd Rejonowy ustalił, że powód, zatrudniony u strony pozwanej jako dozorca, w

dniu 28 listopada 1995 r. opuścił teren zakładu pracy i wypił piwo. Badanie alkomatem

wykazało u powoda stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu na poziomie 2,54

promille. Uzasadniało to rozwiązanie z powodem stosunku pracy na podstawie art. 52

KP, co też uczynił pozwany pracodawca. Sąd Rejonowy stwierdził jednak, że powód był

przewodniczącym Krajowego Związku Ciepłowników Oddział w R. i zgodnie z art. 32

ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych podlegał szczególnej

ochronie trwałości stosunku pracy. Strona pozwana zwróciła się o zgodę na

rozwiązanie z powodem stosunku pracy, jednak Krajowy Związek Ciepłowników w

piśmie z dnia 1 grudnia 1995 r. takiej zgody nie wyraził. Rozwiązanie z powodem

stosunku pracy stanowiło w tej sytuacji, zdaniem Sądu Rejonowego, naruszenie art. 32

ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, a oddalenia powództwa nie można oprzeć na

przepisie art. 62 KP.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu, wyrokiem z

dnia 7 listopada 1996 r. [...] zmienił wyrok Sądu Rejonowego i zasądził na rzecz powoda kwotę 1 374,33 zł, oddalając powództwo o przywrócenie do pracy. Sąd Wojewódzki stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy sprzed

nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy

oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 24, poz. 100). Powołując się na orzecz-

nictwo Sądu Najwyższego, Sąd Wojewódzki przyjął, że przepis art. 62 KP nie mógł

stanowić podstawy do oddalenia powództwa. Jednakże zgodnie z wyrokiem Sądu

Najwyższego z dnia 18 stycznia 1996 r., I PRN 103/95, możliwe było - zdaniem Sądu

Wojewódzkiego - zasądzenie na rzecz powoda na podstawie art. 477 1 § 2 KPC,

odszkodowania w miejsce przywrócenia do pracy. Sąd Wojewódzki uznał, że

przywrócenie powoda do pracy mogłoby wywołać niekorzystny wpływ na pozostałych

pracowników, utwierdzając ich w przekonaniu, iż powód ze względu na pełnioną funkcję

jest uprzywilejowany.

Od tego wyroku kasację złożył powód, który zarzucił naruszenie art. 56 KP, gdyż

nie został przywrócony do pracy, zgodnie z tym przepisem. Powód podniósł, że strona

pozwana rozwiązując z nim stosunek pracy naruszyła przepis art. 32 ust. 1 ustawy o

związkach zawodowych i wniósł o "zmianę wyroku w całości i przywrócenie do pracy".

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest bezzasadna. Zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego jest prawidłowy, gdyż stosuje słuszną wykładnię przepisów prawa, zgodną z dotychczasowym i

aprobowanym w doktrynie, orzecznictwem Sądu Najwyższego.

W zasadzie prawidłowo Sądy stwierdziły, że przepis art. 62 KP (przepis ten miał

zastosowanie w sprawie zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie

ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz.U. Nr 24, poz. 100) oraz

art. 8 KP w zakresie, w którym odwoływał się on do zasad współżycia społecznego, nie

mógł być podstawą uznania bezzasadności roszczenia powoda o przywrócenie do

pracy (por. wyrok z dnia 12 lutego 1993 r., I PRN 2/93, OSP 1994 z. 2 poz. 36 z

aprobującą glosą Z. Salwy oraz uchwała z dnia 11 maja 1993 r., I PZP 8/93, Wokanda

1993 nr 8 s. 17). Jednakże przepis art. 8 KP zawiera także zakaz czynienia ze swojego

prawa użytku, który byłby sprzeczny z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.

Roszczenie o przywrócenie do pracy może zaś być na tej podstawie uznane za

nadużycie prawa. Wówczas sąd zgodnie z przepisem art. 477 1 § 2 KPC orzeka o

odszkodowaniu zamiast o przywróceniu do pracy, którego żąda pracownik. W uchwale

z dnia 30 marca 1994 r., I PZP 40/93 (OSNCP 1994 z. 12 poz. 230, OSP 1995 z. 4 poz.

81 z aprobującą glosą U. Jackowiak) Sąd Najwyższy stwierdził, że na podstawie art.

4771 § 2 KPC sąd może uwzględnić roszczenie o odszkodowanie zamiast roszczenia o

przywrócenie do pracy (art. 56 KP) zgłoszonego przez pracownika objętego ochroną

przed rozwiązaniem stosunku pracy z art. 32 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234 ze zm.) wówczas, gdy roszczenie to okaże

się nieuzasadnione ze względu na jego sprzeczność ze społeczno-gospodarczym

przeznaczeniem prawa (art. 8 KP). Podobnie w cytowanym przez Sąd Wojewódzki

wyroku z dnia 18 stycznia 1996 r., I PRN 103/95 (OSNAPiUS 1996 nr 15 poz. 210) Sąd

Najwyższy uznał, że szczególna ochrona prawna pracownika pełniącego funkcją

związkową nie wyłącza przysługującego sądowi pracy z mocy art. 4771 § 2 KPC uprawnienia do uwzględnienia z urzędu innego niż wybranego przez pracownika jednego z

przysługujących mu według art. 56 KP alternatywnych roszczeń, jeżeli w szczególnych

okolicznościach sprawy zgłoszone roszczenie jest nieuzasadnione i nie może być uwzględnione. Takie samo stanowisko wynika z wyroku z dnia 12 marca 1996 r., I PRN

5/96 (OSNAPiUS 1996 nr 19 poz. 288) czy nie publikowanej dotychczas uchwały z dnia

11 września 1996 r., I PZP 19/96, według której sąd może na podstawie art. 477 1 § 2

KPC uwzględnić roszczenie o odszkodowanie zamiast roszczenia o przywrócenie do

pracy (art. 56 KP), zgłoszonego przez pracownika objętego szczególną ochroną

trwałości stosunku pracy określoną w art. 32 ustawy związkowej wówczas, gdy

roszczenie to okaże się nieuzasadnione ze względu na jego sprzeczność ze społecznogospodarczym przeznaczeniem prawa (art. 8 KP).

Podzielając w całości te poglądy, należało kasację oddalić na podstawie art.

39312 KPC.