Supreme Court quashes criminal verdict for violating probation suspension conditions and sentencing rules.

I KK 313/23 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 listopada 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Marek Pietruszyński‎SSN Zbigniew PuszkarskiProtokolant Jolanta Włostowska w sprawie A.K. skazanego z art. 202 § 4a k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 20 listopada 2023 r., kasacji Prokuratora Generalnego na niekorzyść od wyroku Sądu Rejonowego w Bolesławcuz dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt II K 765/22 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego A.K. przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bolesławcu.

UZASADNIENIESąd Rejonowy w Bolesławcu wyrokiem z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt II K 765/22, uznał A.K. za winnego czynu z art. 202 § 4a k.k. i za ten czyn na podstawie art. 202 § 4a k.k. wymierzył mu karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności (pkt I), przy czym wykonanie tej kary, na mocy art. 69 § 1 k.k. i art. 70 § 1 k.k., warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata (pkt II). W wyroku zawarto także inne rozstrzygnięcia (pkt III-VIII). Wyrok ten zapadł po rozpoznaniu i uwzględnieniu wniosku skierowanego przez Prokuratora Okręgowego w Gdańsku w trybie art. 335 § 1 k.p.k.

Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 2 grudnia 2022 r. bez postępowania odwoławczego (k. 452). Kasację od tego wyroku na niekorzyść skazanego wniósł w dniu 18 sierpnia 2023 r. Prokurator Generalny. Zarzucając wyrokowi: „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, to jest art. 343 § 6 i § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., polegające na niezasadnym uwzględnieniu wadliwego wniosku prokuratora i wydaniu wyroku skazującego A.K., za czyn z art. 202 § 4a k.k., na karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności, wykonanie której warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata, w następstwie czego doszło do rażącej obrazy przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 69 § 1 k.k., poprzez jego zastosowanie i wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, pomimo braku spełnienia określonej w tym przepisie przesłanki, aby sprawca w czasie popełnienia przestępstwa podlegającego osądowi nie był skazany na karę pozbawienia wolności”, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Bolesławcu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co skutkowało jej uwzględnieniem w trybie z art. 535 § 5 k.p.k. Trafnie w kasacji skarżący wywiódł, że sąd meriti akceptując wniosek o skazanie złożony w trybie art. 335 § 1 k.p.k., a w konsekwencji orzekając karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, dopuścił się obrazy prawa materialnego, tj. art. 69 § 1 k.k., co z kolei, przy prawidłowej kontroli złożonego przez prokuratora wniosku, winno skutkować zwrotem tego wniosku prokuratorowi (art. 343 § 7 k.p.k.), albo dokonaniem stosownej modyfikacji tego wniosku przez prokuratora oraz uzyskania zgody oskarżonego.

Z dniem 1 lipca 2015 r. przepis art. 69 § 1 k.k. stwierdzał bowiem, że „sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze nieprzekraczającym roku, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności i jest to wystarczające do osiągnięcia wobec niego celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa”; niekaralność na karę pozbawienia wolności dotyczy także kary, której wykonanie zostało warunkowo zawieszone (por. np. wyroki SN: z dnia 12 marca 2019 r., V KK 103/18; z dnia 26 października 2020 r., IV KK 734/19).

Warunek niekaralności na karę pozbawienia wolności w dacie popełnienia przestępstwa (czyli do 11 czerwca 2021 r.) nie był zaś spełniony w tej sprawie. Sąd meriti nie dostrzegł bowiem, że w dacie popełnienia przestępstwa nie doszło do zatarcia skazania w sprawie o sygn. akt II K […] Rejonowego w B. Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2013 r. Sąd Rejonowy w B. skazał oskarżonego na karę roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres trzech lat tytułem próby. Wyrok ten uprawomocnił się 12 kwietnia 2013 r., a zatem do zatarcia skazania by doszło 12 października 2016 r., gdyby jednocześnie został spełniony warunek wskazany w art. 76 § 2 k.p.k., tj. gdyby doszło do wykonania, darowania albo przedawnienie wykonania środka kompensacyjnego, a taki został przecież w wyroku w sprawie II K […] orzeczony.

W wyroku w sprawie II K […] orzeczono bowiem na podstawie art. 46 § 1 k.k. obowiązek naprawienia szkody, co zresztą wynikało z kary karnej (k. 400-401). Trafnie także wywodzi skarżący, że z dniem 1 lipca 2015 r. art. 76 § 2 k.k. miał zastosowanie do oceny skutków wyroku wydanego w sprawie II K […], a to z uwagi na przepis art. 21 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. (Dz.U. poz. 396); przepis ten bowiem brzmi: „Do skazań prawomocnymi wyrokami wydanymi przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w przedmiocie zatarcia skazania stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, chyba że okres zatarcia skazania upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.” Sąd rozpoznając wniosek prokuratora złożony na podstawie art. 335 § 1 k.p.k. winien zatem ustalić, czy doszło do zatarcia skazania nie tylko z uwagi na upływ okresu zatarcia kary pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono, ale także winien mieć na uwadze przepis art. 76 § 2 k.k. i sprawdzić, czy doszło do zatarcia także innych prawnokarnych konsekwencji orzeczonych w tym wyroku.

Analiza akt sprawy II K […] jednoznacznie wskazuje – wraz z aktualnymi danymi co do kwestii wykonania obowiązku z art. 46 § 1 k.k. (informacja z dnia 16 listopada 2023 r. w aktach SN) – że wskazany przez Prokuratora Generalnego stan niewykonania obowiązku z art. 46 § 1 k.k. istniał nie tylko do końca okresu próby, ale także trwał w czasie orzekania (i trwa zresztą nadal – uw. SN). Przed dniem 11 czerwca 2021 r. (czas popełnienia przestępstwa w sprawie II K 765/22) nie doszło więc do przedawnienia wykonania środka z art. 46 § 1 k.k., a to wobec tego, iż nie upłynęło jeszcze wówczas 10 lat od daty uprawomocnienia się wyroku (art. 103 § 2 k.k.- okres ten upływał 12 kwietnia 2023 r.).

To zaś uniemożliwiało przed tą datą zatarcie całego skazania wyrokiem w sprawie II K […] (art. 107 § 6 k.k.). W konsekwencji skazany w dacie orzekania przez sąd meriti w sprawie II K […] miał status skazanego na karę pozbawienia wolności, co uniemożliwiło zastosowanie art. 69 § 1 k.k. Już na zakończenie podkreślić należy, że z uwagi na treść art. 108 k.k. skazanie w sprawie II K […] nie mogło się zatrzeć także i po tej dacie, a to dlatego, iż wobec skazanego wydano kolejne wyroki w Sądzie Rejonowym w B. w sprawach II K […]1, II K […]2, II K […]3 i II K […]4.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w wyroku. [M.S.] [ał]