Supreme Court dismisses appeal for disability assessment due to procedural defects and lack of legal basis.

Sygn. akt I BU 1/11

POSTANOWIENIE

Dnia 20 kwietnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Korzeniowski

w sprawie z odwołania B. Ś.

przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności

w Województwie […].

o ustalenie stopnia niepełnosprawności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 kwietnia 2011 r.,

skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

ubezpieczonej na wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w K.

z dnia 22 czerwca 2010 r.,

1. odrzuca skargę,

2. radcy prawnemu T. P. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu

Rejonowego w K. 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu.

Uzasadnienie

W imieniu wnioskodawczyni B. Ś. została wniesiona skarga „w oparciu o przepis

art. 4241 § 1 i 2 k.p.c.” o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu

Okręgowego w K. z 22 czerwca 2010 r. Wyrokiem tym oddalono jej apelację od

wyroku Sądu Rejonowego w K. z 21 kwietnia 2010 r., którym ustalono, iż

niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym istnieje u wnioskodawczyni od 27

września 2006 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy podał między innymi, iż

wnioskodawczyni „nie przedstawiła na poparcie swoich twierdzeń żadnych

konkretnych argumentów, nie zgłaszała też w tym zakresie wniosków dowodowych.

Starła się podważyć przedłożone opinie, zarzucając biegłym stronniczość i

złośliwość. Również w apelacji nie zgłosiła żadnych merytorycznych zarzutów

dotyczących zaskarżonego wyroku. Wskazywała jedynie na niekompetencje Sądu

oraz twierdziła, że została pokrzywdzona i poszkodowana”.

Skarga wskazała, że wyrok Sądu Okręgowego jest niezgodny z art. 232 k.p.c. w

związku z art. 227 k.p.c., art. 217 k.p.c., art. 224 k.p.c., art. 382 k.p.c..

Podstawę skargi stanowi naruszenie przepisów postępowania „art. 232 k.p.c. w

związku z art. 227 k.p.c., art. 217 k.p.c., art. 224 k.p.c., art. 382 k.p.c., polegające

na niewyjaśnieniu, jakie dokumenty ubezpieczona złożyła do Miejskiego Zespołu do

Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K., które nie zostały dołączone do akt

sprawy Nr MOPR/M.Z./8211/23836/09, wobec czego Sąd Okręgowy (…) wyrokiem

z 22 czerwca 2010 r. (…) oddalił apelację ubezpieczonej od wyroku Sądu

Rejonowego (…), który oddalił jej odwołanie od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu

do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (…), utrzymującego w mocy orzeczenie

Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (…), odmawiające

wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnoprawności na stałe oraz ustalenia

daty

powstania niepełnosprawności od dnia 1 pażdziernika 2003 r.”, a nadto

naruszenie art. 117 § 1-7 k.p.c. „poprzez nie wzięcie pod uwagę okoliczności, że

ubezpieczona powinna mieć ustanowionego pełnomocnika z urzędu, zarówno

przed sądem I, jak i II instancji”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga ma mankamenty, które uzasadniają jej odrzucenie.

Nie może być wniesiona w „o oparciu o przepis art. 424 1 § 1 i 2 KPC”, gdyż

sytuacje z § 1 i z § 2 art. 4241 k.p.c. pozostają w alternatywie rozłącznej. Wszak § 1

dotyczy zasady i orzeczeń, których zmiana lub uchylenie w drodze przysługujących

stornie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Natomiast § 2 dotyczy

wyjątku, który pozwala wnieść skargę od orzeczenia, jeżeli strona nie skorzystała z

przysługujących jej środków prawnych.

Chodzi więc o to, że skarga mogła być wniesiono na podstawie art. 424 1 § 1 k.p.c.

albo na podstawie art. 4241 § 2 k.p.c.

W sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z 22 czerwca 2010 r.

skarżącej przysługiwała skarga kasacyjna, zatem podstawą obecnej skargi nie

może być art. 4241 § 1 k.p.c., gdyż była możliwa kontrola kasacyjna wyroku Sądu

Okręgowego.

Oznacza to, że podstawą skargi może być tylko przepis art. 4241 § 2 k.p.c.

Jednak nie spełnia się warunkujący tę podstawę wyjątkowy wypadek.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało wyjaśnione, że wyjątkowe

wypadki, o których mowa w art. 4241 § 2 k.p.c., odnoszą się także do przyczyn

nieskorzystania przez stronę z przysługujących jej środków zaskarżenia. Przyczyny

te muszą mieć charakter wyjątkowy w znaczeniu obiektywnym, co oznacza, że

chodzi o wyjątkowe okoliczności obiektywnie uniemożliwiające stronie wniesienie

środka zaskarżenia, a nie o okoliczności subiektywne, wynikające z woli lub

zaniedbań strony. Wnosząc skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia, strona musi zatem wykazać, że nieskorzystanie przez

nią z przysługującego środka prawnego nastąpiło z wyjątkowych powodów

mających charakter siły wyższej, takich jak ciężka choroba, katastrofa, klęska

żywiołowa czy wyjątkowe okoliczności leżące po stronie osób trzecich, które

obiektywnie rzecz biorąc uniemożliwiły wniesienie środka zaskarżenia (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, z dnia 29

listopada 2006 r., II CNP 85/06, niepubl., i z dnia 7 lutego 2008 r., IV CNP 217/07,

OSNC-ZD 2008, nr 4, poz. 114, z dnia 2 lutego 2010 r., IV CNP 101/09, LEX nr

590258, z dnia 10 października 2010 r., II CNP 39/10, LEX nr 603891).

Skarżąca nie przedstawia okoliczności które odpowiadałaby szczególnej sytuacji z

powodu której nie mogła wnieść skargi kasacyjnej. Wszak w skardze sama podaje,

iż w protokole rozprawy zamieszczono informację, że od wyroku może być

wniesiona skarga kasacyjna. Czym innym jest natomiast badanie czy została

pouczona o prawie do wniesienia skargi kasacyjnej, terminie oraz przymusie

adwokacko-radcowskim. Są to okoliczności które mógłby mieć znaczenie w ocenie

przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Skarżący nie wykazuje, że wzruszenie

zaskarżonego orzeczenia tą drogą nie było i nie jest możliwe.

Jednak w tej sprawie ważniejsze jest zwrócenie uwagi na to, że sformułowana

podstawa skargi (wyżej in extenso) nie odpowiada przepisowi art. 4241 § 2 k.p.c.

Chodzi wszak w niej o podstawę kwalifikowaną, a więc o naruszenie podstawowych

zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i

obywatela. Skarga w tym zakresie ma brak, gdyż nie podaje przepisów prawa

materialnego, które pozwalałyby podjąć rozważania czy wyrok objęty skargą jest

niezgodny z prawem ze względu na naruszenie podstawowych zasad porządku

prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela. Po prostu

brak jest w skardze podstawy, o której mowa w art. 4245 § 1 pkt 2 k.p.c. adekwatnej

do art. 4241 § 2 k.p.c. Równocześnie taki sam brak odnosi się do warunku z art.

4245 § 1 pkt 3 k.p.c. Braki te nie podlegają uzupełnieniu. Wprawdzie w

uzasadnieniu „przesłanki określonej w przepisie art. 424 5 § 1 pkt 5 KPC”, skarżąca

odwołuje się do art. 45 ust. 1, art. 67 ust. 1 i art. 69 Konstytucji oraz art. 6

Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”, jednak w tym

miejscu przepisy te nie zastępują brakującej podstawy skargi z art. 424 5 § 1 pkt 2

k.p.c., odpowiadającej warunkom z art. 4241 § 2 k.p.c. Wszak przedmiot sprawy

dotyczył stopnia i daty powstania niepełnosprawności i tylko taki przedmiot byłby

badany w granicach zarzutów (art. 42412 k.p.c. w związku z art. 39813 § 1 k.p.c.). W

Konstytucji nie jest uregulowana bezpośrednio materia, która stanowiła przedmiot

sprawy (podstawa prawa rozstrzygnięcia); właśnie z jej art. 69 i art. 67 ust. 1

wynika, że jest to domena ustawy zwykłej. Sprawa została prawomocnie osądzona

przez sądy powszechne w dwuinstancyjnym postępowania, stąd nie można byłoby

stwierdzić naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji czy art. 6 Konwencji w zakresie

prawa do sądu. Również po prawomocnym wyroku, gdyż skarga nie twierdzi, iż

uprzednio próbowano, nawet z wnioskiem o przywrócenie terminu, wnieść skargę

kasacyjną.

Natomiast podana w skardze podstawa opiera się na zarzutach naruszenia

prawa procesowego, które mogłyby być rozważane tylko w przypadku skargi

wniesionej w oparciu o przepis art. 4241 § 1 k.p.c. Wówczas można by stwierdzić,

że skarga jest oczywiście bezzasadna, gdyż postawione zarzuty nie spowodowały

niezgodności orzeczenia z prawem. Otóż skarga całkowicie pomija, że w sprawie

zostało przeprowadzone określone postępowanie, na etapie administracyjnym i

później sądowym (odwoławczym) z udziałem biegłych lekarzy. Skarga nie podważa

metodycznie i merytorycznie wyników tego postępowania, jak również subsumcji

prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego. Skarga skupia się na kwestii,

którą trudno uznać za zasadny zarzut kierowany do Sądu, gdyż bez odpowiedniej

akcji strony nie ma on obowiązku badać z urzędu jakie dokumenty złożone w

postępowaniu administracyjnym nie zostały dołączone do akt sprawy. Jeżeli jakieś

dokumenty nie zostały dołączone, to nie stanowiły dowodu. Proces jest

kontradyktoryjny i skarżąca nie twierdzi, iż składała wniosek o przeprowadzenie

dowodów z dokumentów „które nie zostały dołączone do sprawy”. Nie twierdzi

również, iżby Sąd taki wniosek oddalił. Nie uprawnia to przypisania Sądowi

naruszenia przepisu 232 k.p.c. i dalszych wskazanych w podstawie. Skarga nie

wyjaśnia o jakie dowody chodziło i jaki miałyby mieć wpływ na sprawę, zwłaszcza,

że prócz rozpraw było także postępowanie dowodowe przed biegłymi sądowymi.

Co do zarzutu naruszenia art. 117 § 1-7 k.p.c., to nieuprawnione jest założenie, że

skarżąca powinna mieć pełnomocnika z urzędu przed Sądem pierwszej i drugiej

instancji. Skoro jej wniosek o pełnomocnika z urzędu został oddalony przez Sąd

pierwszej instancji, to była to decyzja, która mgła być poddana kontroli w trybie

zażalenia. Wnioskodawczyni mogła złożyć kolejny wniosek, również przed Sądem

drugiej instancji. Wychodzi to jednak poza potrzebę argumentacji gdyż, skoro

skarga mogła być oparta tylko na podstawie z art. 424 1 § 2 k.p.c. (w sprawie

głównej była możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, co wyklucza podstawa z art.

4241 § 1 k.p.c.), to nie ma odpowiedniej podstawy z art. 4245 § 1 pkt 2 k.p.c. i

jednocześnie z art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c., czyli zarzutów naruszenia prawa

materialnego, z których wynikałoby, że objęty skargą wyrok jest niezgodny z

prawem z powodu naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub

konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela.

Z tych względów skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 424 8 k.p.c.

O kosztach orzeczono na podstawie § 5, § 11.2., § 12.4. pkt 2, § 15 i § 16

rozporządzenia z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.