Legislator Case Law & Legislation
V CZ 26/12 AI generated

Supreme Court dismisses appeal against costs award to public health facility due to lack of special circumstances. The court rejects the claim that financial hardship warrants exemption from litigation costs. The decision upholds the principle that cost exemptions require exceptional justification beyond mere financial difficulty. The ruling emphasizes judicial discretion in applying cost reduction provisions. The court finds no clear error in the lower court's assessment of special circumstances. The appeal is rejected based on the discretionary nature of cost rulings. The decision clarifies the scope of cost exemption provisions in civil procedure. The court maintains that financial status alone does not trigger cost relief. The ruling affirms the standard application of cost liability rules. The appeal fails to demonstrate a clear violation of procedural norms.

Case Number V CZ 26/12
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the plaintiff's appeal against a lower court's decision to award litigation costs to the defendant. The plaintiff, a public health facility, argued that its severe financial losses and statutory obligations exempted it from paying costs under specific procedural articles. The court rejected this claim, stating that financial hardship alone does not constitute special circumstances warranting a cost exemption. The decision affirmed that the lower court correctly applied the standard cost liability rules without needing to apply the discretionary cost reduction provision.

Legislator headnote

AI generated

Art. 98 § 1 k.p.c.; Art. 102 k.p.c.: The court's discretion to apply cost reduction provisions is sovereign and requires exceptional circumstances beyond mere financial difficulty; a party's subjective belief in its right or its public service obligations do not justify such an exemption.

Keywords

AI generated
litigation costs public health facility financial hardship cost exemption judicial discretion civil procedure special circumstances

Cited Legislation

AI generated
Art. 98 § 1 k.p.c.
przez jego niezastosowanie, jak również naruszenie art. 98 § 1 k.p.c. w zw.
Art. 102 k.p.c.
Zarzucono także naruszenie art. 102 k.p.c. przez jego niezastosowanie, jak również naruszenie art.
Art. 108 § 1 k.p.c.
Zgodnie z art. 108 § 1 k.p.c. sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji.
Art. 394 § 3 k.p.c.
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 w zw.
Art. 398 § 14 k.p.c.
Analiza uzasadnienia Sądu Apelacyjnego nie uzasadnia twierdzenia, by miało miejsce oczywiste naruszenie reguł zastosowania art. 102 k.p.c. Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c. zażalenie oddalił.
art. 102 k.p.c
Zarzucono także naruszenie art. 102 k.p.c.
art. 98 § 1 k.p.c
przez jego niezastosowanie, jak również naruszenie art. 98 § 1 k.p.c.
art. 391 § 1 k.p.c
art. 108 § 1 k.p.c
Zgodnie z art. 108 § 1 k.p.c.
art. 39814 k.p.c
Analiza uzasadnienia Sądu Apelacyjnego nie uzasadnia twierdzenia, by miało miejsce oczywiste naruszenie reguł zastosowania art. 102 k.p.c. Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c. zażalenie oddalił.

Cited Case Law

AI generated
V CZ 54/11
Supreme Court overturned appeal court's dismissal of plaintiff's costs due to insufficient legal reasoning and factual assessment.
IV PZ 61/76
postanowienia SN z dnia 13 października 1976 r., IV PZ 61/76, LEX nr 7856; z dnia 26 stycznia 2007 r., V CSK 292/06, LEX nr 232807; z dnia 12 stycznia 2012 r., IV CZ 117/11, niepubl.), a w konsekwencji zastosowanie art.
V CSK 292/06
Supreme Court dismisses lawyer's claim for damages for failing to file a valid cassation appeal.
IV CZ 117/11
Supreme Court allows plaintiff to avoid costs when suing a manager after execution against the company failed.
I CZ 110/07
wyrok SN z dnia 22 listopada 2006 r., V CSK 292/06, niepubl.; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl.; z dnia 11 lutego 2010 r., 4 I CZ 112/09, niepubl.; z dnia 13 lipca 2011 r., III CZ 32/11, niepubl., z dnia 25 stycznia 2012 r., V CZ 103/11, niepubl.).
I CZ 112/09
Supreme Court dismisses appeal when partial fee waivers do not prove special circumstances for cost exemption.
III CZ 32/11
Supreme Court dismisses debtors' appeal on costs, ruling they failed to prove special circumstances under Art. 102 CPC.
V CZ 103/11
Supreme Court dismisses appeal against appellate court's waiver of appeal costs under Art. 102 k.p.c.
II CZ 75/09
Supreme Court dismisses appeal on costs, ruling hardship alone does not justify exemption under Art. 102 CPC.
II CZ 87/09
Supreme Court dismisses appeal on costs, allowing non-charge due to plaintiff's severe illness and poverty.
I CZ 111/09
Supreme Court dismisses appeal for failure to justify non-award of legal costs under special circumstances.
IICZ 139/11
Supreme Court dismisses appeal on litigation costs, ruling that the lower court correctly applied the cost allocation rule.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt V CZ 26/12 POSTANOWIENIE Dnia 9 sierpnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jan Górowski SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "Zespół Opieki Zdrowotnej" w K. przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia Oddziałowi Wojewódzkiemu we W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 sierpnia 2012 r., zażalenia strony powodowej na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego, zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 2 czerwca 2011 r., oddala zażalenie.

Uzasadnienie 2 Wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2011 r. Sąd Apelacyjny w sprawie o zapłatę z powództwa Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej „Zespół Opieki Zdrowotnej” w K. przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia Oddziałowi Wojewódzkiemu we W. sprostował oczywistą omyłkę pisarską (pkt 1); zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego z dnia 28 stycznia 2011 r. w ten sposób, że oddalił powództwo (pkt 2); jak również zasądził od strony powodowej na rzecz strony pozwanej 92.034 zł tytułem zwrotu kosztów postępowaniu apelacyjnego.

W zażaleniu skarżąca zarzucała naruszenie art. 96 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 103 u.k.s.c. poprzez jego niezastosowanie i obciążenie strony powodowej kosztami sądowymi pomimo faktu, że powód został zwolniony od kosztów sądowych w całości, zaś zwolnienie obejmowało zarówno postępowanie pierwszo jak i drugoinstancyjne. Zarzucono także naruszenie art. 102 k.p.c. przez jego niezastosowanie, jak również naruszenie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przez ich zastosowanie. Stwierdzono, że sytuacja majątkowa powoda nie pozwala na poniesienie kosztów procesu.

Wskazano, że powód będący samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej (strata na dzień wydania orzeczenia wyniosła 2.727.497,32 zł) zaś obowiązek zapłaty kosztów postępowania apelacyjnego i kosztów zastępstwa procesowego spowoduje znaczne pogorszenie jego kondycji finansowej i poważnie utrudni wykonywanie bieżącej działalności statutowej. Zarzucono, że Sąd nie wskazał żadnych argumentów na uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia, bowiem nie zweryfikował sytuacji finansowej przedstawionej przez stronę powodową.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 108 § 1 k.p.c. sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Powołany przepis ustanawia dwie zasady rozstrzygania o kosztach procesu, tj. zasadę odpowiedzialności za wynik procesu oraz zasadę orzekania o zwrocie kosztów niezbędnych i celowych. 3 Wyjątkiem od wskazanej reguły jest orzeczenie o kosztach postępowania na podstawie art. 102 k.p.c., według którego w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Przepis ten wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach, stanowiąc wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Podstawę do jego zastosowania stanowią konkretne okoliczności danej sprawy, przekonujące o tym, że w rozpoznawanym przypadku obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne, czy wręcz niesprawiedliwe. Art. 102 k.p.c. znajduje zastosowanie „w wypadkach szczególnie uzasadnionych”, które nie zostały ustawowo zdefiniowane i są każdorazowo oceniane przez sąd orzekający na tle okoliczności konkretnej sprawy.

Do okoliczności tych zalicza się m.in. sytuację majątkową i osobistą strony, powodującą, że obciążenie jej kosztami może pozostawać w kolizji z zasadami współżycia społecznego. Przy zastosowaniu art. 102 k.p.c. mogą być również brane pod uwagę okoliczności dotyczące charakteru sprawy (por. postanowienie SN z dnia 21 lipca 2011 r., V CZ 54/11, niepubl.). Treść art. 102 k.p.c. przemawia za tezą, że jego wykładnia nie może być rozszerzająca (por. postanowienia SN z dnia 13 października 1976 r., IV PZ 61/76, LEX nr 7856; z dnia 26 stycznia 2007 r., V CSK 292/06, LEX nr 232807; z dnia 12 stycznia 2012 r., IV CZ 117/11, niepubl.), a w konsekwencji zastosowanie art. 102 k.p.c. może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych.

Zastosowanie art. 102 k.p.c. wymaga dokonania oceny ostatecznego wyniku sprawy, jak również podlega dyskrecjonalnej ocenie sędziowskiej. Ustalenie, czy takie szczególne wypadki zachodzą, ustawodawca pozostawił swobodnej ocenie sądu. Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie. Rozstrzygnięcie w tym zakresie może zostać skutecznie zakwestionowane w ramach kontroli instancyjnej jedynie w razie oczywistego naruszenia reguł zastosowania art. 102 k.p.c. Wymaga jednak podkreślenia, że skorzystanie ze wskazanego przepisu jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu orzekającego (por. wyrok SN z dnia 22 listopada 2006 r., V CSK 292/06, niepubl.; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl.; z dnia 11 lutego 2010 r., 4 I CZ 112/09, niepubl.; z dnia 13 lipca 2011 r., III CZ 32/11, niepubl., z dnia 25 stycznia 2012 r., V CZ 103/11, niepubl.).

Subiektywne przekonanie strony o swojej racji nie może stanowić podstawy do żądania zastosowania art. 102 k.p.c., ani dowodzić istnienia powinności tego Sądu zastosowania wymienionego przepisu (postanowienia SN z dnia 13 stycznia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl.; z dnia 27 stycznia 2010 r., II CZ 75/09, niepubl.; z dnia 27 stycznia 2010 r. II CZ 87/09, niepubl.; z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 111/09, niepubl.; z dnia 15 grudnia 2011 r., IICZ 139/11, niepubl.). Zastosowanie art. 102 k.p.c. uzależnione jest zatem od oceny sądu rozpoznającego sprawę; kompetencja Sądu Apelacyjnego ma charakter dyskrecjonalny.

Sąd Apelacyjny przedstawił wywód odnoszący się do braku podstaw zastosowania normy wyrażonej w art. 102 k.p.c. Stwierdzono bowiem, że „orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego (…) wydano w oparciu o dyspozycję przepisu art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. W ocenie Sądu Odwoławczego nie zaistniały bowiem żadne szczególne przesłanki umożliwiające zastosowanie dobrodziejstwa wynikającego z dyspozycji przepisu art. 102 k.p.c., o co wnioskowała strona powodowa. W tym zakresie wskazać bowiem trzeba, iż akcentowane przez nią trudności finansowe oraz obowiązki konstytucyjnie i ustawowo nałożone na nią w zakresie zapewnienia prawa obywateli do opieki zdrowotnej, przy uwzględnieniu również sytuacji apelującej, która jest podmiotem sfery finansów publicznych dysponującym i zarządzającym środkami publicznymi dla realizacji powyżej wskazanego obowiązku, nie pozwalały na zastosowanie cytowanej normy w tym zakresie”.

Analiza uzasadnienia Sądu Apelacyjnego nie uzasadnia twierdzenia, by miało miejsce oczywiste naruszenie reguł zastosowania art. 102 k.p.c. Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c. zażalenie oddalił.