Legislator Case Law & Legislation
III CZ 1/11 AI generated

Supreme Court allows retrial when new documents enable expert analysis of a previously rejected forgery claim.

Case Number III CZ 1/11
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court overturned the District Court's dismissal of a retrial request, ordering the lower court to decide on the costs. The applicants discovered new documents containing a signature after the main proceedings concluded, aiming to challenge the authenticity of a 1968 land deed via a handwriting expert. The court ruled that the District Court erred by assuming the prior rejection of the forgery claim barred new evidence, establishing that new documents found post-proceeding can constitute a valid ground for retrial under the Civil Procedure Code.

Legislator headnote

AI generated

Art. 403 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.c.; Art. 398 § 1 k.p.c.; Art. 394 § 3 k.p.c.: A claim for retrial is admissible if new evidence emerges after the final judgment that allows for the presentation of an expert opinion on document forgery, even if the forgery was previously rejected on substantive grounds.

Keywords

AI generated
retrial grounds new evidence discovery document forgery handwriting expert Civil Procedure Code signature authenticity procedural error

Cited Legislation

AI generated
Art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c.
Rozstrzygnięcie to zostało uzasadnione brakiem wskazanej przez skarżących podstawy wznowienia postępowania w postaci wykrycia nowych dowodów oraz oparcia orzeczenia na podrobionym dokumencie (art. 403 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.c.).
Art. 403 § 2 k.p.c.
Dowody powołane przez skarżących jako uzasadnienie wniosku o wznowienie postępowania mieszczą się tym samym w ramach przesłanki ujętej w art. 403 § 2 k.p.c. (por.
Art. 398 § 1 k.p.c.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 39815 § 1 w zw.
Art. 394 § 3 k.p.c.
art. 410 § 1 k.p.c
skarżący zarzucili naruszenie art. 410 § 1 k.p.c.
art. 403 § 2 k.p.c
Dowody powołane przez skarżących jako uzasadnienie wniosku o wznowienie postępowania mieszczą się tym samym w ramach przesłanki ujętej w art. 403 § 2 k.p.c.
art. 3941 § 3 k.p.c

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt III CZ 1/11 POSTANOWIENIE Dnia 4 lutego 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSA Maria Szulc (sprawozdawca) w sprawie ze skargi S. W. i T. W. o wznowienie postępowania prawomocnie zakończonego postanowieniem z dnia 27 listopada 2009 r. Sądu Okręgowego w K. w sprawie […] z wniosku S. W. i T. W. przy uczestnictwie M. A. i innych, o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 lutego 2011 r., zażalenia skarżących na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 28 października 2010 r., uchyla zaskarżone postanowienie i pozostawia Sądowi Okręgowemu w K. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 28 października 2010 r. Sąd Okręgowy w K. odrzucił skargę S. W. i T. W. o wznowienie postępowania prawomocnie zakończonego 2 postanowieniem tego Sądu z dnia 27 listopada 2009 r. Rozstrzygnięcie to zostało uzasadnione brakiem wskazanej przez skarżących podstawy wznowienia postępowania w postaci wykrycia nowych dowodów oraz oparcia orzeczenia na podrobionym dokumencie (art. 403 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.c.). Sąd Okręgowy uznał, że wprawdzie skarżący wskazali, że już po wydaniu postanowienia z dnia 27 listopada 2009 r. odnaleźli dokumenty podpisane przez B.

W., które mógłby stanowić materiał porównawczy, pozwalający na zbadanie autentyczności jej podpisu na protokole władających gruntami położonymi we wsi P. z dnia 11 i 12 sierpnia 1968 r., jednakże zarzut fałszu tego dokumentu był już przedmiotem rozpoznania przez Sąd Okręgowy w sprawie II Ca 1126/09, który uznał go za niezasadny. Odnosząc się do wniosku skarżących o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego grafologa wskazał, że nie wykazali oni, iż nie istniała obiektywna możliwość powołania tego dowodu w poprzednim postępowaniu.

W zażaleniu z dnia 10 grudnia 2010 r. skarżący zarzucili naruszenie art. 410 § 1 k.p.c. w związku z bezpodstawnym przyjęciem, że okoliczności wskazane w skardze nie stanowią ustawowej podstawy wznowienia postępowania w sprawie i wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne. Okolicznością uzasadniającą, zdaniem skarżących, wznowienie postępowania w sprawie było wykrycie, po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie II CA 1126/09, nowych dowodów w postaci dokumentów podpisanych przez B. W. Skarżący dążyli do zakwestionowania autentyczności podpisu B. W. na protokole władających gruntami położonymi we wsi P. z dnia 11 i 12 sierpnia 1968 r. poprzez przedstawienie tych dokumentów jako materiału porównawczego, który mógłby być podstawą sporządzenia opinii przez biegłego grafologa.

Wiarygodność tego protokołu jako dowodu była już przez nich podważana w postępowaniu, którego dotyczy skarga o wznowienie, Sąd Okręgowy nie przychylił się jednak wówczas do ich twierdzeń z powodu niewykazania, że doszło do podrobienia podpisu B. W. Dowód z ekspertyzy pisma ręcznego nie został zawnioskowany z powodu braku materiału porównawczego w postaci innych podpisów B. W. Rozstrzygnięcie Sądu 3 w przedmiocie zarzutu podrobienia dokumentu było więc wynikiem braku możliwości weryfikacji podpisu na dokumencie w postępowaniu cywilnym i nie przesądzało in merito o jego zasadności.

Zauważyć też należy, że protokół, zawierający kwestionowany podpis, stanowił jeden z istotnych dowodów w sprawie. Sąd Okręgowy przyjął na jego podstawie, że B. W. nie była samoistną posiadaczką nieruchomości, co stanowiło w konsekwencji jedną z przyczyn oddalenia wniosku o stwierdzenie nabycia nieruchomości przez zasiedzenie. Dokumenty zawierające materiał porównawczy, mogący zostać wykorzystany przez biegłego dla oceny wiarygodności podpisu B. W., posiadały więc istotne znaczenie z punktu widzenia rozstrzygnięcia wydanego w sprawie.

Mogłyby one bowiem doprowadzić do podważenia wyników postępowania dowodowego prowadzonego w postępowaniu, którego dotyczy wznowienie. Dowody powołane przez skarżących jako uzasadnienie wniosku o wznowienie postępowania mieszczą się tym samym w ramach przesłanki ujętej w art. 403 § 2 k.p.c. (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 stycznia 2001 r., I PKN 703/00, OSNAPiUS 2002, nr 18, poz. 431 oraz z dnia 9 maja 2008 r., II PZ 65/07, OSN ZU 2000/ 17-18/233). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Okręgowy w żaden sposób nie odniósł się jednakże do tej kwestii, wychodząc z błędnego założenia, że wcześniejsza ocena wiarygodności podpisu uniemożliwia dokonanie ponownych ustaleń w tym zakresie.

Sąd Okręgowy nie dostrzegł tym samym, iż wykrycie nowych dowodów doprowadziło do usunięcia przeszkody uniemożliwiającej przeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiocie zarzutu fałszu dokumentu w toku poprzedniego postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nietrafnie powołany został wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., III CSK 56/07 (niepubl.), dotyczy on bowiem sytuacji, w której zarzut fałszu dokumentu został uznany we wcześniejszym postępowaniu za niezasadny z przyczyn merytorycznych, nie zaś z powodu braku możliwości przeprowadzenia koniecznego w tym zakresie dowodu z opinii biegłego.

Nie można także zgodzić się z twierdzeniem Sądu Okręgowego, że skarżący nie wykazali, iż powołanie dowodu z opinii biegłego było obiektywnie niemożliwe we wcześniejszym postępowaniu. O niemożliwości obiektywnej mówić można bowiem 4 wówczas, gdy niepowołanie dowodu wynikło z opieszałości, zapomnienia lub zaniedbań skarżących, bądź też z błędnej oceny potrzeby ich powołania (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dni 10 lutego 1999 r., II CKN 807/98, nie publ). Dowód ten musiał być nieujawnialny w poprzednim postępowaniu, strona nie mogła. więc wiedzieć o jego istnieniu i nie mogła mieć możliwości wykorzystania go w postępowaniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 24 stycznia 2007 r., III CZ 1/07, nie publ. oraz z dnia 8 kwietnia 2009 r., V CZ 16/09, nie publ. i powołane tam orzecznictwo).

Sąd Okręgowy nie zakwestionował zresztą twierdzeń skarżących, że przyczyną nieprzedstawienia dokumentów w poprzednim postępowaniu była niewiedza o ich istnieniu. Powołanie dowodu z opinii grafologa na okoliczność prawdziwości podpisu osoby nieżyjącej na dokumencie jest możliwe tylko wtedy, gdy istnieje materiał porównawczy. Z twierdzeń skarżących, jak również z przebiegu wcześniejszego postępowania przed Sądem Okręgowym wynika jednak, że skarżący dowiedzieli się o dokumentach zawierających podpis B. W. już po zakończeniu tego postępowania, odnajdując je przypadkiem w trakcie porządków.

W tych okolicznościach, kierując się obiektywnymi przesłankami, nie można uznać, by dowody te mogły zostać powołane w toku postępowania, którego dotyczy skarga o wznowienie. Reasumując, można żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.c., gdy zarzut fałszu dokumentu był zgłoszony w dotychczasowym postępowaniu i został uznany przez sąd za niezasadny, w wypadku wykrycia nowych dowodów umożliwiających przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. orzeczono jak na wstępie.