Legislator Case Law & Legislation
I ACa 551/16 AI generated

Appeal court partially allowed claim for death compensation increase based on plaintiff's prolonged grief period.

Case Number I ACa 551/16
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The appellate court partially granted the plaintiff's appeal, increasing the death compensation award by 20% due to her exceptionally long and severe grief period compared to her brother. While the court rejected the request for a higher increase, it corrected the procedural calculation of litigation costs, finding the plaintiff had been incorrectly charged with a court fee she was exempt from. Consequently, the court adjusted the final cost allocation between the parties based on the corrected financial figures.

Legislator headnote

AI generated

Art. 386 § 1 k.p.c.; Art. 100 k.p.c.; Art. 113 ust. 1, 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: The court may partially grant an appeal to increase damages when the plaintiff's suffering is significantly more severe than the defendant's, but must adjust litigation costs proportionally to the degree of success achieved in the appeal.

Keywords

AI generated
death compensation grief period litigation costs proportional allocation civil procedure code partial appeal exemption from fees

Cited Legislation

AI generated
Art. 386 § 1 k.p.c.
Biorąc pod uwagę te czynniki, a zwłaszcza długotrwałość i przewlekłość występującego u powódki okresu żałoby, Sąd Apelacyjny uznał, iż należne powódce zadośćuczynienie powinno być o 20% (czyli o 10.000zł) wyższe, niż zadośćuczynienie przyznane bratu powódki i w oparciu o art. 386 §1 k.p.c.
Art. 100 k.p.c.
Na podstawie art. 100 zdanie pierwsze k.p.c.
Art. 113 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Nadto, stosownie do art. 113 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.
Art. 384 k.p.c.
Zmianie rozstrzygnięcia o kosztach na niekorzyść apelującej nie stoi na przeszkodzie wynikający z art. 384 k.p.c. zakaz reformationis in peius, ponieważ nie dotyczy on orzeczenia o kosztach procesu (postanowienie Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2010r.
Art. 385 k.p.c.
Żądanie podwyższenia zadośćuczynienia o więcej niż 10.000zł, Sąd Apelacyjny uznał za wygórowane i z tej przyczyny – na podstawie art. 385 k.p.c. – w tym zakresie apelację oddalił.
art. 448 k.c
miał miejsce przed 3 sierpnia 2008r., to podstawę prawną roszczeń powódki o zadośćuczynienie za wyrządzoną krzywdę stanowi art. 448 k.c.
art. 24 § 1 k.c
z art. 24 § 1 k.c., jako że przez zerwanie więzi z ojcem zostało naruszone dobro osobiste powódki w postaci prawa do życia w pełnej rodzinie.
art. 481 § 1 k.c
Odsetki te zasądził w oparciu o art. 481 § 1 k.c.
art. 822§ 1 k.c
436§1 i art. 822§ 1 k.c.
art. 386 §1 k.p.c
Biorąc pod uwagę te czynniki, a zwłaszcza długotrwałość i przewlekłość występującego u powódki okresu żałoby, Sąd Apelacyjny uznał, iż należne powódce zadośćuczynienie powinno być o 20% (czyli o 10.000zł) wyższe, niż zadośćuczynienie przyznane bratu powódki i w oparciu o art. 386 §1 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt I ACa 551/16

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2016 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Zofia Kawińska-Szwed Sędziowie : SA Joanna Naczyńska (spr.) SO del. Artur Żymełka Protokolant : Agnieszka Szymocha po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa W. S. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 31 marca 2016 r., sygn. akt I C 392/15, 1) zmienia zaskarżony wyrok w pkt.

3. i 4. w ten sposób, że:

a) zasądza od pozwanego na rzecz powódki W. S. 46 000 (czterdzieści sześć tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 14 lutego 2015 r. i kwotę 1 083 (tysiąc osiemdziesiąt trzy) złote z tytułu kosztów procesu, b) oddala w pozostałym zakresie powództwo W. S., c) nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Katowicach z tytuł nieuiszczonej części opłaty od pozwu: - -. - od powódki z zasądzonego roszczenia 1 518 (tysiąc pięćset osiemnaście) złotych, - od pozwanego 1 782 (tysiąc siedemset osiemdziesiąt dwa) złote;

2) oddala apelację w pozostałym zakresie;

3) zasądza od pozwanego na rzecz powódki 1 794 (tysiąc siedemset dziewięćdziesiąt cztery) złotych z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego. SSO del. Artur Żymełka SSA Zofia Kawińska-Szwed SSA Joanna Naczyńska Sygn. akt IACa 551/16

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 31 marca 2016r. Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanego (...) SA w W. z tytułu zadośćuczynienia na rzecz powódki W. S. 36.000zł z ustawowymi odsetkami od 14 lutego 2015r. za opóźnienie w płatności oraz 1.407,54 zł z tytułu kosztów postępowania, a w pozostałym zakresie powództwo tej powódki oddalił. Rozstrzygnięcie to Sąd Okręgowy podjął po ustaleniu, iż (...) kierujący samochodem ciężarowym M. o numerze rejestracyjnym (...) W. B. spowodował wypadek, w wyniku którego śmiertelnych obrażeń doznał, jadący prawidłowo rowerem, ojciec powódki A.

S.. Sprawca szkody w zakresie odpowiedzialności cywilnej był ubezpieczony u pozwanego. Powódka w chwili śmierci ojca miała 20 lat i była z nim silnie związana. Miała z nim stały i bardzo dobry kontakt. Ojciec pomagał powódce materialnie i był dla niej wsparciem w życiu osobistym. Po śmierci ojca powódka nie korzystała z pomocy psychologicznej ani psychiatrycznej. Powódka nie zakończyła okresu żałoby i powinna skorzystać z pomocy psychologicznej, aby zamknąć ten okres. Aktualnie pozostaje w związku partnerskim, który funkcjonuje prawidłowo, jest aktywna zawodowo i doceniana w pracy.

Razem z matką i bratem kultywuje pamięć o zmarłym, często wspomina ojca, przechowuje pamiątki po nim i opiekuje się jego grobem. Opowiada przyjaciółce o ojcu. Przed procesem, pozwany wypłacił powódce z tytułu zadośćuczynienia 14.000zł. Sąd Okręgowy stwierdził, iż w związku z tym, iż delikt skutkujący śmiercią A. S. miał miejsce przed 3 sierpnia 2008r., to podstawę prawną roszczeń powódki o zadośćuczynienie za wyrządzoną krzywdę stanowi art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c., jako że przez zerwanie więzi z ojcem zostało naruszone dobro osobiste powódki w postaci prawa do życia w pełnej rodzinie.

Sąd Okręgowy podkreślił, iż wysokość zadośćuczynienia powinna uwzględniać cel i charakter zadośćuczynienia oraz rozmiar wyrządzonej krzywdy, w tym m.in. wiek poszkodowanego, intensywność doznanych cierpień oraz indywidualne cechy pokrzywdzonego i jego zdolność powrotu do równowagi psychicznej po upływie określonego czasu. Kierując się tymi kryteriami Sąd Okręgowy uznał, iż zadośćuczynienie kompensujące powódce krzywdę w ekonomicznie odczuwalny sposób powinno wynosić 50.000zł łącznie z wypłaconą już kwotą 14.000zł).

Podkreślił, iż powódka w chwili śmierci ojca była już osobą dorosłą i naturalną koleją życia było rozluźnienie więzów rodzinnych i założenie własnej rodziny. Zauważył, iż choć aktualnie powódka pozostaje w stałym związku partnerskim i realizuje się zawodowo, to pozbawiona została pomocy i wsparcia ze strony ojca oraz możliwości dzielenia z nim sukcesów życiowych. Pomniejszając sumę 50.000zł o wypłaconą już przed procesem kwotę 14.000zł, Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powódki z tytułu zadośćuczynienia 36.000zł z odsetkami od 14 lutego 2015r., tj. od dnia następującego po upływie 30 dni od dnia zgłoszenia pozwanemu szkody.

Odsetki te zasądził w oparciu o art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Na podstawie art. 100 zdanie pierwsze k.p.c. zasądził od pozwanego na rzecz powódki 1.407,54zł z tytułu kosztów procesu. Kwota ta wynikała ze stosunkowego rozdzielenia kosztów przy przyjęciu, iż powódka utrzymała się ze swym roszczeniem w 41,86%, a suma kosztów wynosiła wyniosła 12.003,22 zł (opłata od pozwu -4.300zł; koszty pełnomocników - po 3.617 zł oraz koszt dojazdu pełnomocnika powódki w wysokości 224,22 zł i wynagrodzenie biegłej - 245zł).

Apelację od wyroku wniosła powódka, zaskarżając wyrok w części oddalającej powództwo i domagając się podwyższenia zasądzonego zadośćuczynienia o 30.000zł (do kwoty 66.000zł). Wniosła także o zasądzenie kosztów procesu za obie instancje. Zarzuciła, iż Sąd Okręgowy naruszył art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. przez przyjęcie, że suma 50.000zł, stanowi realną i odczuwalną dla powódki wartość ekonomiczną oraz nie jest kwotą symboliczną, a także stanowi adekwatne zadośćuczynienie za krzywdę spowodowaną śmiercią ojca.

Wywodziła, iż uzasadnione jest przyznanie jej wyższego zadośćuczynienia niż zasadzone, ponieważ była dużo silniej związana z ojcem niż jej starszy brat Ł., na rzecz którego zasądzono zadośćuczynienie w tej samej wysokości (36.000zł ponad wypłacone przed procesem 14.000zł), jako że nadal zamieszkiwała z rodzicami, a ojciec był jej powiernikiem i doradcą. Oświadczyła, iż pozostawała w bliższych relacjach z ojcem niż z matką, ponieważ dzieliła z ojcem zainteresowania i pasje – wspólnie jeździli na wycieczki rowerowe, oboje byli miłośnikami poezji, filmów dokumentalnych i przyrodniczych, lubili słuchać tej samej muzyki i dyskutować na tematy egzystencjonalne oraz, że ojciec uczył ją nawet szyć na maszynie.

Dzięki jego wsparciu finansowego mogła studiować nie martwiąc się o zaplecze finansowe. Powołując się na opinię biegłej, podkreśliła, iż nadal pozostaje w przewlekle przeżywanej żałobie. Pozwany nie odniósł się do apelacji.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Podstawę odpowiedzialności pozwanego, jako ubezpieczyciela sprawcy szkody stanowiły regulacje art. 436§1 i art. 822§ 1 k.c. oraz art. 36 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 392 ze zm.), a także art. 24§1 k.c. i 448 k.c. Pozwany nie kwestionował podstaw swej odpowiedzialności. Sporna pozostawała wysokość świadczenia. Miarkując ją mieć należy na względzie, iż życie ludzkie jest wartością bezcenną i żadna kwota nie jest w stanie zrekompensować straty osoby bliskiej, w związku z tym celem zadośćuczynienia jest jedynie złagodzenie doznanych cierpień i wyrządzonej krzywdy.

Trafnie Sąd Okręgowy stwierdził, iż wysokość zadośćuczynienia przyznawanego w oparciu o art. 448 k.c. w zw. z art. 24 §1 k.c. musi być adekwatna w tym znaczeniu, że powinna uwzględniać – z jednej strony rozmiar doznanej krzywdy, z drugiej zaś – powinna być utrzymana w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i stopie życiowej społeczeństwa, zaś zindywidualizowana ocena tych kryteriów pozostawiona jest uznaniu sędziowskiemu. Trafnie też Sąd Okręgowy uznał, iż czynnikami istotnymi, wyznaczającymi rozmiar wyrządzonej powódce krzywdy są: stopień wzajemnej bliskości powódki ze zmarłym, wpływ śmierci ojca na funkcjonowanie powódki w codziennym życiu oraz stopień nasilenia cierpień, jakich doznała w wyniku straty ojca, w szczególności długotrwałość okresu żałoby i stopień nasilenia tej żałoby.

Czynniki te wykazywały zdecydowanie większą intensywność u powódki niż u jej brata. W tej materii trafnie akcentuje apelująca, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż jej więź z ojcem była silniejsza niż więź jej brata, jako że ona nadal mieszkała z ojcem, spędzała z nim wolny czas, dzieliła z nim zainteresowania i pasje, jak i pozostawała na utrzymaniu ojca, podczas gdy jej brat zamieszkiwał oddzielnie, miał już swoje własne życie, a żałoba nie przebiegała u niego w tak przewlekły sposób i nie trwa nadal, jak u powódki.

Biorąc pod uwagę te czynniki, a zwłaszcza długotrwałość i przewlekłość występującego u powódki okresu żałoby, Sąd Apelacyjny uznał, iż należne powódce zadośćuczynienie powinno być o 20% (czyli o 10.000zł) wyższe, niż zadośćuczynienie przyznane bratu powódki i w oparciu o art. 386 §1 k.p.c. częściowo uwzględnił apelację. Podwyższenie zasądzonego zadośćuczynienia do 46.000zł, skutkowało ustaleniem, iż ostatecznie powódka utrzymała się ona ze swym roszczeniem w 54%, a skoro poniosła koszty procesu w kwocie 5.086,22zł (1.000zł - opłata od pozwu, 3.600zł - wynagrodzenie pełnomocnika, 17zł - opłata skarbowa od pełnomocnictwa, 224,22 zł - koszty dojazdu i 245zł – koszty opinii biegłej), a pozwany poniósł 3.617zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, to z proporcjonalnego do wyniku sporu rozliczenia tych kosztów, dokonanego stosownie do art. 100 zdanie pierwsze k.p.c. wynika, iż pozwany powinien zwrócić powódce 1.083zł.

Koszty te są niższe, niż zasądzone w zaskarżonym wyroku, ponieważ Sąd Okręgowy błędnie przyjął, iż powódka poniosła opłatę od pozwu w kwocie 4.300zł, podczas gdy była zwolniona od tej opłaty w części przenoszącej 1.000zł. Zmianie rozstrzygnięcia o kosztach na niekorzyść apelującej nie stoi na przeszkodzie wynikający z art. 384 k.p.c. zakaz reformationis in peius, ponieważ nie dotyczy on orzeczenia o kosztach procesu (postanowienie Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2010r. sygn.. akt IV CZ 42/10; ONNC-ZD 2011/2/26). Nadto, stosownie do art. 113 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.

Dz.U. z 2016r., poz. 623) obie strony powinny pokryć koszty sądowe, od uiszczenia których powódka była zwolniona, tj. 3.300zł, dlatego też Sąd Apelacyjny, nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach od pozwanego 54% tych kosztów, tj. 1.782zł, a od powódki z zasądzonego roszczenia 46% tej kwoty, tj. 1.518zł. Żądanie podwyższenia zadośćuczynienia o więcej niż 10.000zł, Sąd Apelacyjny uznał za wygórowane i z tej przyczyny – na podstawie art. 385 k.p.c. – w tym zakresie apelację oddalił.

Koszty postępowania apelacyjnego, Sąd Apelacyjny rozdzielił stosunkowo na tej samej zasadzie, co koszty postępowania przed Sądem Okręgowym - w oparciu o art. 100 zdanie pierwsze k.p.c. - przy przyjęciu, iż powódka utrzymała się ze swym roszczeniem w postępowaniu apelacyjnym w 1/3 i poniosła koszty w kwocie 5.382zł (1.500zł - opłata sądowa; 3.600zł - wynagrodzenie pełnomocnika w stawce minimalnej określonej w §2 pkt. 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r.; Dz.U. z 2015r., poz. 1800 i 336,33zł - koszty dojazdu).

Rozliczenie to doprowadziło do zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki ok. 1/3 tychże kosztów, tj. 1794zł. SSO Artur Żymełka SSA Zofia Kawińska-Szwed SSA Joanna Naczyńska