Supreme Court allows appeal on costs ruling while dismissing procedural violation claim regarding merits. The court distinguishes between merits and costs. The court found the lower court's cost ruling violated procedural rules. The Supreme Court remanded the cost issue for reconsideration. The appeal on costs was allowed. The procedural violation claim was dismissed. The court clarified the scope of reformationis in peius. The decision focuses on cost allocation rules. The case involves social care facility fees. The court addressed the distinction between merits and costs.

Sygn. akt IV CZ 42/10 POSTANOWIENIE Dnia 22 czerwca 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Marian Kocon SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) w sprawie z powództwa Gminy Miasta R. – Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. przeciwko M. K. i T. M. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 czerwca 2010 r., zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Okręgowego w R. z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt IV Ca (…), uchyla zaskarżone postanowienie w części dotyczącej orzeczenia o kosztach procesu (pkt 2) i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w R. do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 13 lutego 2009 r. Sąd Rejonowy w R. oddalił powództwo o zasądzenie kwoty 13 654,64 zł z tytułu obciążającej pozwanych opłaty za pobyt w domu opieki społecznej ich babci, zastępczo ponoszonej przez powódkę, i nie obciążył powódki kosztami procesu. 2 Przytoczony wyrok Sąd Okręgowy w R. – na skutek apelacji powódki – uchylił i odrzucił pozew oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanej 3 617 zł, a na rzecz pozwanego 107 zł tytułem kosztów procesu za obie instancje. Uzasadniając odrzucenie pozwu, Sąd drugiej instancji powołał się na uchwałę z dnia 29 października 2009 r., III CZP 77/09 (Biul.

SN 2009/10/11), w której Sąd Najwyższy orzekł, że niedopuszczalna jest droga sądowa w sprawie o zwrot wydatków poniesionych zastępczo przez gminę w wypadku niewywiązywania się z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przez osobę, o której mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.). Uzasadnienie rozstrzygnięcia o kosztach procesu ograniczył natomiast do przytoczenia art. 98 k.p.c. i § 6 pkt 1 i 5 oraz § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielone z urzędu (Dz.

U Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Postanowienie Sądu Okręgowego zaskarżyła powódka w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach procesu i zarzuciła, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 102 i 384 k.p.c. W konkluzji zażalenia wniosła „o uchylenia postanowienia w zaskarżonej części i orzeczenie co do istoty sprawy przez nieobciążanie powoda kosztami procesu za obie instancje” albo uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Naruszenie art. 384 k.p.c. polega na tym – zdaniem skarżącej – że Sąd drugiej instancji orzekł na jej niekorzyść o kosztach procesu, mimo że strona przeciwna nie wniosła środka odwoławczego. Wynikający z przytoczonego przepisu zakaz reformationis in peius, zabraniający wydania mniej korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia niż to, które zawarte jest w zaskarżonym przez niego wyroku (z wyjątkiem wypadków, w których sąd może orzekać z urzędu), dotyczy rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Nie odnosi się on więc do orzeczenia o kosztach procesu.

Jeżeli zatem sąd odwoławczy orzeka – jak trafnie podkreśla się w piśmiennictwie – o „procesie” bez rozstrzygnięcia sprawy co do meritum, nie można w zasadzie mówić o uchyleniu lub zmianie wyroku na niekorzyść, choćby sąd nie uwzględnił wniosków skarżącego. To oznacza, że orzeczenie o kosztach procesu może być zmienione na niekorzyść skarżącego, tak jak i skarżący może zostać 3 zobowiązany do zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Zarzut wydania zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem art. 384 k.p.c. należało zatem uznać za nieuzasadniony.

Z protokołu rozprawy apelacyjnej z dnia 4 marca 2010 r. wynika, że skarżąca domagała się – poza uchyleniem zaskarżonego wyroku i odrzuceniem pozwu – nieobciążania jej kosztami procesu. Sąd odwoławczy orzeczenie o kosztach procesu oparł jednak na przewidzianej w art. 98 k.p.c. zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia nie wynika natomiast, dlaczego Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o nieobciążanie jej kosztami procesu. W tej sytuacji nie można odeprzeć podniesionego w zażaleniu zarzutu, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 102 k.p.c., polegającym na nierozważeniu jego zastosowania w sprawie, mimo że – zdaniem skarżącej – zachodzą w rozumieniu tego przepisu okoliczności uzasadniające nieobciążanie jej kosztami procesu.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia (art. 39815 § 1 w związku art. 3941 § 3 k.p.c.).