Constitutional complaint dismissed for late filing after civil appeal judgment became final. The Constitutional Court ruled that the legal remedy period expired upon the final appeal judgment. The court held that the Constitutional Court ruled the complaint was time-barred because the legal remedy period expired upon the final appeal judgment. The court held that the legal remedy period expired upon the final appeal judgment.

750/II/B/2014 POSTANOWIENIE z dnia 5 sierpnia 2008 r. Sygn. akt Ts 309/07 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Ewa Łętowska, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J.F., w sprawie zgodności:

1) art. 495 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) z art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 3989 § 2 z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) z art. 45 ust. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

UZASADNIENIE

W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 21 grudnia 2007 r. skarżący zarzucił, że art. 495 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji oraz, że art. 3989 § 2 k.p.c. jest niezgodny z art. 45 ust. 2 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w oparciu o następujący stan faktyczny. W dniu 8 listopada 2002 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu wydał w stosunku do skarżącego nakaz zapłaty, orzekając zgodnie z żądaniami powoda.

Skarżący wniósł od powyższego nakazu zarzuty. Wyrokiem z 3 września 2003 r. (sygn. akt XGC 1379/02) Sąd Okręgowy we Wrocławiu – X Wydział Gospodarczy utrzymał w mocy nakaz zapłaty z 8 listopada 2002 r. co do zasądzonej kwoty, w pozostałym zakresie nakaz uchylił i oddalił powództwo oraz orzekł o kosztach procesu. Zarówno powód, jak i pozwany wnieśli od tego wyroku apelację. Powód zaskarżył wyrok sądu I instancji w części oddalającej powództwo, natomiast pozwany zaskarżył wyrok w całości, domagając się oddalenia powództwa.

Wyrokiem z 19 maja 2005 r. (sygn. akt I A Ca 222/05) Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – I Wydział Cywilny rozstrzygnął o zarzutach obu stron. W stosunku do skarżącego apelację oddalił, a w uzasadnieniu stwierdził między innymi, iż dowody, na których oparł się sąd I instancji były spóźnione i z tej przyczyny na podstawie art. 495 § 3 k.p.c. powinny być pominięte. Od powyższego wyroku skarżący 12 września 2005 r. wniósł skargę kasacyjną. Postanowieniem z 13 stycznia 2006 r. (sygn. akt V CSK 144/05) Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie rozstrzygnął o kosztach postępowania kasacyjnego.

W związku z pojawieniem się przesłanki umożliwiającej wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 19 maja 2005 r. (sygn. akt I A Ca 222/05), skarżący wniósł skargę o wznowienie tego postępowania. Postanowieniem z 22 sierpnia 2007 r. (sygn. akt I ACa 845/07) Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny odrzucił skargę. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, które postanowieniem z 13 września 2007 r. (sygn. akt A Ca 845/07), dostarczonym skarżącemu 24 września 2007 r., zostało odrzucone przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Zasady korzystania z tego środka ochrony wolności i praw precyzuje ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.

U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). W myśl art. 46 ust. 1 ustawy o TK, skargę konstytucyjną można wnieść po wyczerpaniu przez skarżącego przysługującej mu w sprawie drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Przez wyczerpanie drogi prawnej należy rozumieć, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, konieczność skorzystania przez skarżącego ze wszystkich środków prawnych przysługujących mu w toku instancji, umożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Na gruncie art. 46 ust. 1 ustawy o TK okoliczność wyczerpania drogi prawnej łączy się tym samym z wydaniem przez sąd powszechny prawomocnego wyroku (lub innego prawomocnego rozstrzygnięcia). Powyższe prowadzi do wniosku, zgodnie z którym w sytuacji doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku sądowego, uruchomienie przez niego innych środków prawnych służących zmianie tego orzeczenia pozostaje bez uszczerbku dla biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej (por. postanowienie TK z 6 czerwca 2001 r., Ts 7/01, OTK ZU nr 5/2001, poz. 148).

Wyczerpanie drogi prawnej ma zatem miejsce po skorzystaniu przez skarżącego z możliwości wniesienia zażalenia lub apelacji do sądu drugiej instancji i uzyskaniu merytorycznego rozstrzygnięcia, wydanego przez ten sąd. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, podstawowe znaczenie dla przyjęcia wyczerpania drogi prawnej i ostateczności wyroku sądowego ma jego prawomocność (por. postanowienie TK z 1 sierpnia 2000 r., Ts 71/00, OTK ZU nr 6/2000, poz. 244). W konsekwencji, uruchomienie przez skarżącego kasacyjnych kompetencji Sądu Najwyższego pozostaje poza zakresem konstytucyjnego wymogu wyczerpania drogi prawnej, podobnie jak ma to miejsce w postępowaniu karnym.

Termin do wniesienia skargi konstytucyjnej biegnie zatem od daty doręczenia skarżącemu prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji, niezależnie od tego, czy w sprawie może jeszcze zostać wniesiona skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego. Odmienny charakter ma sytuacja, w której przedmiotem skargi konstytucyjnej będą przepisy stanowiące podstawę orzeczenia Sądu Najwyższego, które nie stanowiły i nie mogły stanowić podstawy orzeczeń wydanych przez sądy obu instancji. Przykładem może być skarga konstytucyjna, której przedmiotem są przepisy k.p.c. dotyczące sposobu rozpatrywania przez Sąd Najwyższy skarg kasacyjnych.

W takim przypadku termin do złożenia skargi konstytucyjnej będzie biegł od dnia doręczenia skarżącemu orzeczenia Sądu Najwyższego. W niniejszej sprawie, rozpoznawanej przez Trybunał Konstytucyjny, art. 495 § 3 k.p.c. nie stanowił podstawy wydania przez Sąd Najwyższy postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, dlatego ostatecznym orzeczeniem w sprawie skargi konstytucyjnej dotyczącej tego przepisu jest wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 19 maja 2005 r. (sygn. akt I A Ca 222/05). Natomiast w kwestii niekonstytucyjności art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczeniem ostatecznym było postanowienie Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2006 r., gdyż właśnie ten przepis stanowił podstawę orzeczenia Sądu Najwyższego.

Od tych orzeczeń należało liczyć trzymiesięczny termin do złożenia skargi konstytucyjnej. Uruchomienie przez skarżącego nadzwyczajnych środków odwoławczych w postaci skargi o wznowienie postępowania nie miało już wpływu na bieg ustawowego terminu do złożenia skargi konstytucyjnej. Wniesienie niniejszej skargi konstytucyjnej 21 grudnia 2007 r. nastąpiło zatem po znacznym przekroczeniu terminu ustawowego. Z tego względu, na podstawie art. 36 ust. 3 w związku z art. 49 ustawy o TK, należało odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Niezależnie od powyższego Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę, że art. 3989 § 2 k.p.c. – będący przedmiotem zaskarżenia – został już uznany za niekonstytucyjny w części odnoszącej się do wydania orzeczenia bez uzasadnienia (wyrok z 30 maja 2007 r., SK 68/06, OTK ZU nr 6/A/2007, poz. 53). Na płaszczyźnie systemowej usunięte zostało więc źródło niekonstytucyjności. Obecnie postanowienia Sądu Najwyższego o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniane są na podstawie ogólnych zasad uzasadniania orzeczeń przez Sąd Najwyższy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.