Court partially allows compensation claim for temporary arrest, dismissing excessive detention claim due to prior sentence execution.
Legislator summary
AI generatedThe court partially granted the applicant's claim for compensation and damages regarding a temporary arrest exceeding nine months. While the detention caused significant hardship and justified a compensation award of 13,000 zlotys, the request for reimbursement of the detention period itself was rejected because the time served was already credited toward a previously executed prison sentence. The court balanced the applicant's subjective distress against the principle that compensation should not result in unjust enrichment.
Legislator headnote
AI generatedArt. 41 ust. 1 k.k.; Art. 554 § 4 k.p.k.: Temporary arrest constitutes a deprivation of liberty causing hardship; compensation is due for the period exceeding the time credited to a subsequent sentence, but the claim for the detention period itself is inadmissible if that period was already offset against a final penalty.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt IV Ko 361/15
UZASADNIENIE
W dniu 14 kwietnia 2013 roku o godzinie 23.50 dokonano zatrzymania S. K. w związku z podejrzeniem, iż jest on współsprawcą kradzieży z włamaniem artykułów spożywczych w postaci alkoholu, ze sklepu spożywczego przy ul. (...) w Ł.. ( dowód: protokół zatrzymania k. 19 – akt VII K 624/13 Sądu Rejon owego dla Ł. w Ł. ) . Postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi z 17 kwietnia 2013 roku w sprawie IV1 Kp 81/13 zastosowano wobec S. K. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy tj. do dnia 14 lipca 2013 roku ( dowód: postanowienie k. 80 akt VII K 624/13 Sądu Rejonowego dla Łodzi - Widzewa w Łodzi ) .
Postanowieniem z dnia 28 maja 2013 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa odwołał odroczenie wykonania kary w sprawie IVK 568/05, wskazując, iż wnioskodawca w opisanej wyżej sprawie miał zostać złapany na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa i następnie tymczasowo aresztowany, wobec czego ustały powody uzasadniające odroczenie wykonania kary. ( dowód: post anowienie k. 391 akt IVK 568/05 Sądu Rejonowego dla Łodzi - Widzewa w Łodzi ) Na postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania S. K. złożył zażalenie. W wyniku postępowania zażaleniowego Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie V Kz 410/13 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. ( dowód: zażalenie k. 98, postanowienie SO k.149-151 akt VII K 624/13 Sądu Rejonowego dla Łodzi - Widzewa w Łodzi, k.104 akt IV Ko 361/15 ) Następnie czas trwania tymczasowego aresztowania przedłużono postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi w sprawie IV1 Kp 134/13 z dnia 5 lipca 2013 roku – do dnia 14 października 2013 roku. ( dowód: postanowienie k . 1 82 akt VII K 624/13 Sądu Rejonowego dla Łodzi - Widzewa w Łodzi , k.104 akt IV Ko 361/15 ) W dniu 30 września 2013 roku do Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi skierowano akt oskarżenia przeciwko S. K., któremu zarzucono popełnienie wspólnie i w porozumieniu z inną osobą przestępstwa z art. 279 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk. ( dowód: akt oskarżenia k. 246-249 – tom II, akt VII K 624/13 Sądu Rejonowego dla Łodzi - Widzewa w Łodzi, k.104 akt IV Ko 361/15 ) Po wniesieniu aktu oskarżenia Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi postanowieniem z dnia 1 października 2013 roku w sprawie zarejestrowanej pod numerem VII K 624/13 przedłużył czas trwania tymczasowego aresztowania względem S. K. do dnia 16 grudnia 2013 roku.
Sąd powołał się na istnienie przesłanki w postaci realnej groźby wymierzenia S. K. surowej kary pozbawienia wolności, bez warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności, za zarzucany mu czyn, wynikającej z ustawowego zagrożenia karami pozbawienia wolności jak i z uprzedniej wielokrotnej karalności S. K.. ( dowód: postanowienie k. 251 – tom II, akt VII K 624/13 Sądu Rejon owego dla Ł. w Ł., k.104 akt IV Ko 361/15 ) Na rozprawie w dniu 13 grudnia 2013 roku przedłużono czas trwania tymczasowego aresztowania do dnia 18 stycznia 2014 roku względem S. K.. (dowód: protokół rozprawy k.302 tom II, akt VII K 624/13 Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi, k.104 akt IV Ko 361/15) Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2014 roku uchylono izolacyjny środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania stosowany względem S. K.. ( dowód: protokół rozprawy k. 327 , tom II, akt VII K 624/13 Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi, k.104 akt IV Ko 361/15 ) Pomimo uchylenia tymczasowego aresztowania S. K. nie został zwolniony z Aresztu Śledczego w Ł. albowiem wykonywano względem niego karę pozbawienia wolności w sprawie IV K 568/05.
W której to sprawie S. K. wyrokiem z dnia 30 listopada 2006 roku został skazany na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tejże kary na okres 3 lat próby. ( dowód: wyrok w sprawie IV K 568/05 k. 22 2 -223 tom II - akt sprawy IV K 568/05 Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi , k.104 akt IV Ko 361/15 ) Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2008 roku w sprawie IV Ko 99/08 Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi zarządzono wykonanie względem S. K. kary 8 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej w sprawie IV K 568/06. ( d owód: postanowienie k. 270 tom II - akt sprawy IV K 568/05 Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi , k.104 akt IV Ko 361/15 ) Pismem z dnia 6 lutego 2013 roku S. K. wniósł o odroczenie wykonania kary 8 miesięcy pozbawienia wolności ze sprawy IV K 568/06. ( dowód: wniosek k. 349-350 tom III - akt sprawy IV K 568/05 Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi , k.104 akt IV Ko 361/15 ) Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2013 roku odroczono S. K. wykonanie kary 8 miesięcy pozbawienia wolności w sprawie IV K 568/05 na okres jednego roku tj. do dnia 11 kwietnia 2014 roku. (dowód: postanowienie k. 378 tom II - akt sprawy IV K 568/05 Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi, k.104 akt IV Ko 361/15) W dniu 28 maja 2013 roku cytowanym postanowieniem w sprawie IV Ko 366/13 odwołano względem S. K. odroczenie wykonania powyżej opisanej kary.
Karę pozbawienia wolności ze sprawy IV K 568/05 S. K. odbywał od dnia 14 kwietnia 2013 roku do dnia 14 grudnia 2013 roku. ( dowód: informacja o pobytach i orzeczeniach k. 101-103 akt IV Ko 361/15 ) Następnie od dnia 14 grudnia 2013 roku wprowadzono S. K. do wykonania karę pozbawienia wolności orzeczoną w sprawie VI K 942/13, którą odbywał do 14 grudnia 2014 roku. ( dowód: informacja o pobytach i orzeczeniach k. 101-103 akt IV Ko 361/15 ) W dniu 10 kwietnia 2014 roku w sprawie VII K 624/13, w której S. K. był tymczasowo aresztowany – został uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu czynu. ( dowód: wyrok k. 383, akt VII K 624/13 Sądu Rejonowego dla Łodzi - Widzewa w Łodzi, uzasadnienie k. 388-398 akt VII K 624/13 Sądu Rejonowego dla Łodzi - Widzewa w Łodzi, wyrok i uzasadnienie k. 6-19, 104 akt IV Ko 361/15 ) Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na niebudzących wątpliwości dokumentach znajdujących się w aktach spraw Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi w sprawach VII K 624/13 i IV K 568/05 oraz informacji dotyczących pobytów w zakładach karnych.
Brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania rzetelności i wiarygodności tych dowodów. Wynikające z powołanych dokumentów okoliczności w zasadniczej części znajdują także potwierdzenie w oświadczeniu wnioskodawcy, odnośnie którego brak przesłanek do kwestionowania wiarygodności. Stosownie do treści artykułu 552a § 1 kpk w razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia wobec niego postępowania w wypadkach innych niż określone w art. 552 § 1-3 kpk oskarżonemu przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wykonywania wobec niego w tym postępowaniu środków przymusu, o których mowa w dziale VI.
Zgodnie z art. 553 § 4 kpk roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje, jeżeli przed wystąpieniem z tym roszczeniem okres wykonywania kar, środków karnych, środków zabezpieczających lub środków przymusu, których dotyczy wniosek o odszkodowanie, został zaliczony oskarżonemu na poczet kar, środków karnych lub środków zabezpieczających w innym postępowaniu, co nie wyklucza dochodzenia roszczeń o zadośćuczynienie z powodu ich wykonania. Art. 552a § 1 kpk wprowadza odpowiedzialność Skarbu Państwa z tytułu niesłusznego przedstawienia zarzutów lub niesłusznego oskarżenia, ale ograniczoną tylko do sytuacji, gdy wobec osoby uniewinnionej lub wobec której umorzono postępowanie wykonawcze zostały wykonane w tym postępowaniu środki przymusu.
Artykuł 553 kpk zawiera katalog okoliczności wyłączających możliwość dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia. W paragrafie czwartym tegoż artykułu wyłączono możliwość dochodzenia odszkodowania za szkodę, gdy już przed wystąpieniem z tym roszczeniem okres stosowania kar, środków karnych, środków zabezpieczających i środków przymusu zaliczono wnioskodawcy na poczet kar, środków karnych, środków zabezpieczających i środków przymusu w innym postępowaniu karnym. W tym paragrafie wprowadzono natomiast możliwość dochodzenia roszczeń o zadośćuczynienie, pomimo, że przed wystąpieniem z tym roszczeniem okres tymczasowego aresztowania został już zaliczony skazanemu.
Omówiony powyżej przepis, w brzmieniu po 1 lipca 2015 roku, dezaktualizuje dotychczas funkcjonujący w orzecznictwie pogląd, w oparciu o poprzedni stan prawny, że nie tylko odszkodowanie ale też zadośćuczynienie za niewątpliwe niesłuszne tymczasowe aresztowanie nie przysługuje w wypadku zaliczenia według reguł wynikających z art. 417 k.p.k. i art. 63 k.k., okresu tymczasowego aresztowania na poczet kar orzeczonych wobec skazanego w tej samej lub w innej sprawie. (por post. SN z dnia 20 września 2007 rok I KZP 28/07, publ. OSNKW 2007/10/70, Prok.i Pr.-wkł. 2007/12/18, Biul.SN 2007/10/16) Zgodnie z art. 63 § 1 kk i 417 kpk na poczet kary orzeczonej w sprawie zalicza się okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie, w której stosowany był środek zapobiegawczy.
Jednakże w sytuacji, w której okres tymczasowego aresztowania zbiega się okresem odbywania prawomocnie orzeczonej kary pozbawienia wolności nie podlega on powtórnemu zaliczeniu. Sama tylko różnica w rygorach odbywania kary pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania nie daje podstaw do formułowania tezy o obowiązku zaliczenia tego samego okresu izolacji jednocześnie na poczet kary pozbawienia wolności odbywanego w innej sprawie i kary pozbawienia wolności orzeczonej w sprawie, w której stosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania. ( zob.
Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II KK 307/12). Dopuszcza się jednoczesne stosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania wobec osób odbywających karę pozbawienia wolności, ale zastosowanie tegoż środka nie wpływa na wprowadzenie do wykonania prawomocnie orzeczonej kary, ani nie przerywa okresu jej trwania. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, iż S. K. został ostatecznie prawomocnie uniewinniony od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 279 § 1 kk w zw. z art. 64 §1 kk w sprawie VII K 624/13.
W okresie stosowania tymczasowego aresztowania wykonano karę pozbawienia wolności orzeczoną w sprawie IV K 568/05 - począwszy od dnia 14.04.2013 roku do dnia 14.12.2013 roku. Następnie od dnia 14.12.2013 roku wprowadzono S. K. do wykonania karę pozbawienia wolności orzeczoną w sprawie VI K 942/13, którą odbywał do 14.12.2014 roku. Powyżej opisane okoliczności pozwoliły na uznanie, że wniosek S. K. o odszkodowanie i zadośćuczynienie był zasadny jedynie w części dotyczącej zadośćuczynienia. W pozostałym zakresie podlegał oddaleniu, albowiem okres tymczasowego aresztowania został mu już zaliczony na poczet kar wprowadzonych mu w tym okresie do wykonania.
Wobec wnioskodawcy stosowano tymczasowe aresztowanie przez okres ponad 9 miesięcy, w jego przebiegu odwołano odroczenie wykonania kary w sprawie IV K 568/05. Wykonywanie tymczasowego aresztowania wiązało się z dolegliwościami dla wnioskodawcy jak i dla jego najbliższej rodziny, sąd w tym zakresie nie ma żadnych podstaw do kwestionowania wiarygodności relacji wnioskodawcy co do planów związanych z podjęciem zatrudnienia czy ustabilizowania związku, w którym pozostawał. Te wszystkie okoliczności w połączeniu z faktem rozłączenia z rodziną składają się na subiektywne poczucie krzywdy, które musi zostać oszacowane przez sąd z jednej strony w odniesieniu do okoliczności podmiotowych, tak by miało mieć charakter kompensacyjny, z drugiej zaś wysokość ta nie może być nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy, ale musi być odpowiednia w tym znaczeniu, że powinna być – przy uwzględnieniu krzywd poszkodowanego – utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (por. odp. wyrok SA we Wrocławiu z 25 lipca 2012 roku, II AKa 201/12, nie publ).
Szacując zatem wartość zadośćuczynienia, sąd uznał, że kwota 13 000 złotych będzie kwotą odpowiednią, w rozumieniu cytowanych judykatów. Stosownie do zasad doświadczenia życiowego – przekracza ona kwotę kilkukrotności przeciętnych miesięcznych zarobków w Rzeczpospolitej Polskiej i odpowiada rzędowi wartości dziewięciokrotności najniższego miesięcznego wynagrodzenia netto, nie czyniąc jednakże zasądzonej kwoty niezrozumiałym społecznie i społecznie niestosownym wzbogaceniem (por. wyrok SA we Wrocławiu, II AKa 205/12, nie publ., LEX nr 1213790, odp. wyrok SN z 3 lipca 2007 roku, II KK 321/06, LEX 299187, wyrok SA w Katowicach z 6 maja 2004 roku, II AKa 138/04, KZS 2004/9/104).
Zadośćuczynienie ma służyć złagodzeniu doznanej krzywdy, a jednocześnie nie może być źródłem wzbogacenia i to Sąd miał na uwadze ustalając wysokość przyznanego zadośćuczynienia oraz oddalając wniosek w pozostałym zakresie. O kosztach wyznaczonemu z urzędu pełnomocnika wnioskodawcy orzeczono na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.), o kosztach zaś postępowania sąd orzekł w oparciu o treść art. 554§4 kpk.