Appeal dismissed; insured proved 15 years of special conditions work abroad qualifying for early pension.
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal dismissed the Social Insurance Institution's appeal against a lower court ruling granting early retirement to the insured. The insured successfully demonstrated that his employment as a psychiatrist in Kazakhstan from 1980 to 1995 constituted work under special conditions, fulfilling the 15-year requirement. The court affirmed the lower court's finding that the insured's duties were exclusively related to direct patient contact, thereby validating the pension claim.
Legislator headnote
AI generatedArt. 232 k.p.c.; Art. 233 § 1 k.p.c.: The court must evaluate evidence to determine if work abroad meets statutory criteria for special conditions, and an appeal is inadmissible if the first-instance findings are factually sound and legally justified.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt III AUa 1434/14
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 sierpnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Jacek Zajączkowski(spr.) Sędziowie: SSA Janina Kacprzak SSA Joanna Baranowska Protokolant: stażysta Weronika Skalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2015 r. w Ł. sprawy W. N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w P. o emeryturę, na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 17 października 2014 r. sygn. akt VI U 829/14 oddala apelację. Sygn. akt III AUa 1434/14
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 października 2014r. Sąd Okręgowy w Płocku zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. z 24 kwietnia 2014r. i przyznał W. N. prawo do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych od 10 kwietnia 2014r. Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zapadło w następującym stanie faktycznym: W. N., urodzony (...), w dniu 8 kwietnia 2014 r. złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury z tytułu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Na dzień 1 stycznia 1999 r. ubezpieczony posiada łączny staż ubezpieczeniowy w wymiarze 28 lat, 11 miesięcy i 1 dnia okresów składkowych i nieskładkowych.
W dniu 10 kwietnia 2014 r. ukończył 60 lat, jest członkiem OFE, ale we wniosku o emeryturę wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa. Przed 1 stycznia 1999r. W. N. wykonywał prace w szczególnych warunkach: - w (...) Szpitalu Wojewódzkim w C. w okresie od 03.11.1997 r. do 03.11.1998 r. w zespołach pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego ( w zespołach wyjazdowych i ambulatoriach pogotowia) na stanowisku lekarza - młodszego asystenta wymienionym w wykazie A Dział XII poz. 4a pkt 1 stanowiącym załącznik do zarządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12.07.1983r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu służby zdrowia i opieki społecznej, - w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w D. od 04.11.1998 r. do 30.12.1998 r. w oddziale psychiatrycznym na stanowisku lekarza – młodszego asystenta wymienionym w wykazie A Dział XII poz. 1 pkt 1b stanowiącym załącznik do zarządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12.07.1983r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu służby zdrowia i opieki społecznej.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie zaliczył odwołującemu do stażu pracy w szczególnych warunkach okresów zatrudnienia na terenie byłego ZSRR w charakterze lekarza psychiatry na oddziałach psychiatrycznych w bezpośrednim kontakcie z pacjentem. W okresie sierpnia 1978 r. do 31 lipca 1995 r. ubezpieczony był zatrudniony w Jednostce M. Sanitarnej Nr 5 i 2 w S. na terenie byłego ZSRR. W okresie od 1 sierpnia 1978 r. do 17 stycznia 1980 r. był zatrudniony początkowo na stanowisku lekarza stażysty położnika-ginekologa, a następnie lekarza akuszera.
W okresie od 18 stycznia 1980r. do 31 lipca 1995 r. ubezpieczony był zatrudniony w Oddziale M.-Sanitarnym Nr 104 Jednostce M. Sanitarnej Nr 2 i Nr 5 w S. na terenie byłego ZSRR (Kazachstan) na stanowisku lekarza psychiatry. W okresie od 18 stycznia 1980 r. do 30 września 1984r. odwołujący wykonywał czynności lekarza psychiatry w Poradni Psychiatrycznej Jednostki M.-Sanitarnej Nr 5. W dniu 1 października 1984 r. ubezpieczony został przeniesiony na stanowisko Kierownika Poradni Psychiatrycznej jako lekarz psychiatrii do jednostki medyczno-sanitarnej nr 2 i czynności te wykonywał do 1 marca 1986 r., kiedy został przeniesiony na stanowisko Lekarza Rejonowego Psychiatrii do Jednostki M.
Sanitarnej nr 5. W tym czasie Oddział (...)Sanitarny Nr 104 został przemianowany na Centralną Jednostkę M.-Sanitarna Nr 104 MZ ZSRR. Od 1 listopada 1987 r. ubezpieczony został przeniesiony na stanowisko Lekarza Rejonowego Psychiatrii do Poradni P. – N. Centralnej Jednostki M. Sanitarnej Nr 104. W tym okresie Centralna Jednostka M. – Sanitarna Nr 104 MZ ZSRR została przemianowana na Centralną Jednostkę M. - Sanitarną Nr 3 Ministerstwa Zdrowia Republiki Kazachstan. Szpital nr (...) w S., w którym zatrudniony był odwołujący, liczył ok. 700 łóżek, a oddział psychiatryczny był 120 łóżkowy.
Oddział Psychiatryczny, (...) Psychiatryczna, (...) i Oddział Odwykowy stanowiły jedną jednostkę w ramach tego samego szpitala. W mieście znajdowała się kopalnia uranu, w której pracowało ok.70 tys. osób, oprócz tego były duże zakłady pracy zajmujące się przeróbką uranu. Ubezpieczony pracował na Oddziale Psychiatrycznym i w (...) w wymiarze półtora etatu tj. 10 h 32 minuty, w tym na Oddziale Psychiatrycznym pracował 7 godzin dziennie, a w (...) 3 godziny i kilka minut. W Poradni Psychiatrycznej udzielał porad lekarskich pacjentom z zaburzeniami i chorobami psychicznymi i wykonywał wizyty domowe u pacjentów z tego rodzaju zaburzeniami.
Ubezpieczony wykonywał pracę w ramach dyżurów na oddziale psychiatrycznym, które trwały po 18 godzin, natomiast dyżury weekendowe 24 godziny. Na ubezpieczonego przypadały 3-5 dyżurów w ciągu miesiąca. Ubezpieczony miał również dyżury w pogotowiu ratunkowym, które zaczynały się od momentu zakończenia pracy i trwały przez całą noc. Z tytułu wykonywania dyżurów ubezpieczony nie otrzymywał dodatkowego wynagrodzenia. Ubezpieczony pracował w bezpośrednim kontakcie z pacjentami chorymi psychicznie i z zaburzeniami psychicznymi.
Zarówno na oddziale, jak i w poradni leczył tych samych pacjentów. Ubezpieczony nie korzystał z urlopu bezpłatnego. Decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 grudnia 1996 r. ubezpieczony uzyskał status repatrianta. W konsekwencji powyższych ustaleń Sąd Okręgowy stwierdził, że W. N. przysługuje prawo do emerytury przewidzianej w art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013r., poz. 1440 – tekst jednolity późn. zm.), ponieważ legitymuje się on wymaganym 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach.
W ocenie Sądu, przeprowadzone postępowanie dowodowe, jednoznacznie wykazało, że odwołujący w spornym okresie zatrudnienia stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę lekarza psychiatry na oddziale psychiatrycznym w bezpośrednim kontakcie z pacjentami. Praca odwołującego w tym okresie bez wątpienia spełniała warunki szczególności, zgodnie z Wykazem A, Działem XII- Prace w służbie zdrowia i opiece społecznej, poz. 1- Prace na oddziałach: intensywnej opieki medycznej, anestezjologii, psychiatrycznych i odwykowych, onkologicznych, leczenia oparzeń oraz ostrych zatruć w bezpośrednim kontakcie z pacjentami, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Sąd wskazał również, że odwołujący posiada status repatrianta, a w myśl art. 6 ust. 1 pkt 9 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych okresami składkowymi są okresy zatrudnienia za granicą osób, które w tym czasie nie były obywatelami polskimi, jeżeli osoby te powróciły do kraju po dniu 22 lipca 1944 r. i zostały uznane za repatriantów. W zakresie możliwości zaliczenia osobie uznanej za repatrianta okresu pracy w warunkach szczególnych za granica wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 września 1992r., II UZP 16/92 (OSNC 1993/5/76), w której stwierdził, że okres zatrudnienia za granicą osoby uznanej za repatrianta może być wliczony do okresu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 54 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.
U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Sąd Najwyższy wskazał na brak przesłanek jurydycznych do odmiennego traktowania repatriantów w zakresie ich uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych z tytułu wykonywania za granicą pracy w szczególnych warunkach. Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 7 lutego 2012r., III AUa 1556/11 (LEX nr 1120464), zgodnie z którym w sprawie, gdy osoba ubiegająca się o prawo do "polskiego" świadczenia, zamieszkuje na terenie Polski, została uznana za repatrianta, a z tytułu pracy za granicą nie jest wypłacane świadczenie rentowe z instytucji zagranicznej, jest możliwe zaliczenie jej okresów zatrudnienia za granicą, jeżeli w myśl polskich przepisów jest to okres ubezpieczenia wystarczający do przyznania polskiej emerytury, w tym tej w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych, a jednocześnie osoba taka spełnia pozostałe warunki niezbędne do przyznania świadczenia wymienione w przepisach polskiej ustawy.
Odmienne traktowanie repatriantów w zakresie ich uprawnień do prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania za granicą pracy w warunkach szczególnych byłoby dla nich dyskryminujące. Po zaliczeniu odwołującemu do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w Kazachstanie na stanowisku lekarza psychiatry jego staż pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze wyniósł łącznie więcej niż 15 lat. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 477 14§ 2 k.p.c. Sąd Okręgowy przyznał W. N. prawo do emerytury od dnia 10 kwietnia 2014 r., tj. od dnia ukończenia przez ubezpieczonego 60 roku życia.
W apelacji organ rentowy zaskarżył ten wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów: - art. 233 k.p.c. polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego i nieuzasadnione przyjęcie, że w okresie od 1 sierpnia 1978r. do 31 lipca 1995r. odwołujący wykonywał stale i w pełnym wymiarze „Prace na oddziałach: intensywnej opieki medycznej, anestezjologii, psychiatrycznych i odwykowych, onkologicznych, leczenia oparzeń oraz ostrych zatruć w bezpośrednim kontakcie z pacjentami”; - art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.
U. z 2013r., poz. 1440) oraz §§ 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.) przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu okresów wykonywania pracy przez repatrianta w trakcie zatrudnienia na terenie Kazachstanu jako okresu pracy w szczególnych warunkach, uprawniającego do emerytury w niższym wieku. W oparciu o przedstawione wyżej zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja nie może odnieść skutku, albowiem wyrok Sądu Okręgowego odpowiada prawu. Zgodnie z treścią art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013r., poz. 1440 – tekst jednolity ze zm.), ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948r., przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 ustawy, tj. po ukończeniu 60 lat, jeżeli w dniu wejścia w życia ustawy – na dzień 1 stycznia 1999r. osiągnął okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.
U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) – 15 lat oraz okres składkowy i nieskładkowy o którym mowa w art. 27 ustawy, to jest 25 lat. W myśl § 2 w/w rozporządzenia okresy pracy uzasadniające prawo do wcześniejszego świadczenia emerytalnego to okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykonywana jest stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Z ustaleń Sądu Okręgowego, które Sąd Apelacyjny uznaje za własne wynika, że W. N. spełnił wszystkie – przewidziane w/w przepisach – przesłanki do nabycia prawa do emerytury, gdyż udowodnił wymagane 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że ubezpieczony w spornym okresie zatrudnienia na stanowisku lekarza psychiatry od 18 stycznia 1980r. do 31 lipca 1995r. na terenie byłego ZSRR (Kazachstan) wykonywał pracę w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, W. N. w ramach zatrudnienia w Oddziale M. – Sanitarnym Nr 104 Jednostce M. – Sanitarnej Nr 2 i Nr 5 w S. w Kazachstanie na stanowisku lekarza - psychiatry, wykonywał pracę lekarza psychiatry na oddziale psychiatrycznym w bezpośrednim kontakcie z pacjentami.
Praca wykonywana przez ubezpieczonego w tym czasie spełniała przesłanki wskazane w wykazie A dziale XII, poz. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r., w którym wymieniono prace na oddziałach: intensywnej opieki medycznej, anestezjologii, psychiatrycznych i odwykowych, onkologicznych, leczenia oparzeń oraz ostrych zatruć w bezpośrednim kontakcie z pacjentami. Praca wykonywana przez ubezpieczonego w powyższym okresie może być zakwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach. Warunek ten jest bowiem spełniony, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku stale, to jest ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach i nie wykonuje przy tym innych czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy.
Zakres obowiązków pracowniczych W. N. ograniczał się tylko do prac lekarza psychiatry w bezpośrednim kontakcie z pacjentami na oddziale psychiatrycznym i nie obejmował innych obowiązków, które nie wiązały się z wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach. Tylko bowiem okresy wykonywania zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy wypełniają kryterium uznania pracy o cechach znacznej szkodliwości dla zdrowia lub znacznego stopnia uciążliwości, lub wymagającej wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. (por. postan.
SN z 3.10.2008r. II UK 133/08, LEX nr 658191, wyrok SN z 4.06.2008r. II UK 306/07 OSNP 2009/21-22/290). W świetle ugruntowanego stanowiska judykatury nie budzi wątpliwości również fakt możliwości zaliczenia ubezpieczonemu jako osobie uznanej za repatrianta okresu pracy w warunkach szczególnych za granicą. Sąd Apelacyjny w pełni podziela pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z dnia 23 września 1992r., II UZP 16/92, OSNC 1993/5/76. W ocenie Sądu Apelacyjnego, zawarte w apelacji twierdzenia stanowią w istocie polemikę z prawidłowymi i nie budzącymi wątpliwości ustaleniami Sądu I instancji.
Sąd Okręgowy prawidłowo – w świetle art. 232 k.p.c. - ocenił wynik przeprowadzonego postępowania dowodowego, bez naruszenia granic zakreślonych przepisem art. 233 § 1 k.p.c. Podsumowując, ubezpieczony wykazał, że w spornym okresie swego zatrudnienia wykonywał pracę w warunkach szczególnych, tym samym udowodnił 15 – letni okres takiej pracy i spełnił wszystkie warunki do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł, jak w sentencji swojego wyroku.
Przewodniczący: Sędziowie: