Social Security Court allows interest on coal subsidy payments for periods awarded by prior court judgment.
Legislator summary
AI generatedThe Social Security Court partially modified the Social Security Agency's decisions to grant statutory interest on coal subsidy payments. The insured requested interest for periods covered by a prior court judgment, while the agency argued the judgment did not explicitly order interest. The court ruled that the right to interest persists despite the lack of an explicit order in the judgment, calculating amounts from the day following the payment deadline until actual payment.
Legislator headnote
AI generatedArt. 74 ust. 5, 6 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; The right to statutory interest on delayed social security payments applies even when a prior court judgment grants the monetary equivalent without explicitly ordering interest.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt VIII U 139/15
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Jolanta Łanowy Protokolant: Justyna Jorzombek po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2015 r. w Gliwicach sprawy E. Ż. (Z.) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o wypłatę świadczenia wstecz i odsetki na skutek odwołania E. Ż. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 5 grudnia 2014 r. nr (...) 26 stycznia 2015 r. (...)-SER 2-KLE- (...) 1. zmienia zaskarżone decyzje w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonej E. Ż. prawo do wypłaty ustawowych odsetek : - od kwoty 553,35 zł, tj. kwoty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za okres od 1 lutego do 30 czerwca 2011 roku – od dnia 21 marca 2011 roku do dnia zapłaty - od kwoty 664,02 zł, tj. ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2011 roku – od dnia 21 września 2011 roku do dnia zapłaty - od kwoty 721,56 zł, tj. kwoty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2012 roku – od dnia 21 marca 2012 roku do dnia zapłaty - od kwoty 721,56 zł, tj. kwoty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2012 roku – od dnia 21 września 2012 roku do dnia zapłaty - od kwoty 758,46 zł, tj. kwoty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za okres od 1stycznia do 30 czerwca 2013 roku – od dnia 21 marca 2013 roku do dnia zapłaty - od kwoty 758,46 zł, tj. kwoty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2013 roku – od dnia 21 września 2013 roku do dnia zapłaty - od kwoty 124,71 zł, tj. kwoty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za miesiąc styczeń 2014 roku – od dnia 21 marca 2014 roku do dnia zapłaty 2. oddala odwołanie w pozostałym zakresie;
3. odrzuca odwołanie w pozostałym zakresie. Sygn. akt VIII U 139/15
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 5.12.2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. przeliczył ubezpieczonej E. Ż. emeryturę i jednocześnie wypłacił jej – w wykonaniu wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 24.10.2014r. VIII U 1215/14 – ekwiwalent pieniężny z tytułu prawa do kolejowego deputatu węglowego za okres od 1.02. 2011r. do 31.01.2014r., w kwocie 4.302,11zł. Ubezpieczona w odwołaniu od powyższej decyzji domagała się wypłaty odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie świadczenia i wypłaty ekwiwalentu za kolejowy deputat węglowy za rok 2008, 2009 i 2010.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, wskazując iż rozpatrzył wniosek o wypłatę odsetek decyzją odmowną z dnia 26.01.2015r., gdyż wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach nie określał wypłaty odsetek. Od decyzji z dnia 26.01.2015r. ubezpieczona również wniosła odwołanie. W toku sprawy- na rozprawie w dniu 12.05.2015r. ubezpieczona sprecyzowała roszczenie, wnosząc o przyznanie jej prawa od odsetek od kwoty 5.803,56 zł od dnia 1.02.2011r. Sąd zarządzeniem z dnia 20.04.2015r. połączył sprawę o sygn. akt VIII U 400/15 ze sprawą niniejszą do wspólnego rozpoznania pod wspólną sygn. akt VIII U 139/15.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Ubezpieczona E. K., uprawniona do emerytury kolejowej od 5.11.2007r. (termin płatności świadczenia- 20 dzień każdego miesiąca) z dniem 24.03.2014r. wystąpiła do organu rentowego z wnioskiem o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do deputatu węglowego za lata 2007-2014r. po tym jak ZUS, jednocześnie z decyzją z dnia 31.01.2014r. o przyznaniu emerytury na podstawie art. 26 i zwieszeniu jej wypłaty jako świadczenia mniej korzystnego, ustalił, iż ubezpieczona jest uprawniona do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do kolejowego deputatu węglowego i wypłacił ekwiwalent pieniężny za okres od lutego od czerwca 2014r. wraz ze świadczeniem za marzec 2014r. (w dniu 20 marca 2014r.).
Decyzją z dnia 18.04.2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonej prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla przysługującego emerytom i rencistom, gdyż zgodnie z art. 74 ust. 5 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego” (...)” (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.) ekwiwalent pieniężny za deputat węglowy jest wypłacany z dotacji celowych budżetu państwa, a przepisy tej ustawy nie przewidują wypłaty ekwiwalentu za lata wcześniejsze.
Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 24.10.2014r. w sprawie o sygn. akt VIII U 1215/14 przyznano ubezpieczonej prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do kolejowego deputatu węglowego za okres od 1.02.2011r. do 31.01.2014r. rocznie pod 1800 kg za 2012i 2013rok, a za rok 2011 proporcjonalnie za okres od 1.02.2011r. do 31.10.2011r. i proporcjonalnie za styczeń 2014r. ZUS nie wniósł od powyższego wyroku apelacji, a wykonując wyrok Sądu Okręgowego wydał decyzję z dnia 5.12.2014r. przeliczając emeryturę ubezpieczonej z wypłaceniem jej zaległego ekwiwalentu.
Kwoty ekwiwalentu wynosiły ( w wymiarze miesięcznym): - od 1.02.2011r. – 110,67 zł - od 1.01.2012r. – 120,26 zł - od 01.01.2013r. – 126,41 zł - od 1.01.2014r. – 124,71 zł. Łącznie ZUS wraz ze świadczeniem za grudzień przekazał na rachunek bankowy ubezpieczonej kwotę zaległego świadczenia – 4302,11 zł oraz ekwiwalent W dniu 26.01.2015r. ZUS wydał decyzję o odmowie przyznania ubezpieczonej prawa od odsetek za zwłokę w wypłacie świadczenia. Od powyższych decyzji z dnia 5.12.2014r. i 26.01.2015r. odwołanie złożyła ubezpieczona.
Powyższe okoliczności są bezsporne i wynikają wprost z materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w szczególności z akt emerytalnych odwołującej i akt sprawy VIII U 1215/14 – dołączonych do akt sprawy.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonej, E. Ż., zasługuje na częściowe uwzględnienie. Sąd Okręgowy w Gliwicach prawomocnym wyrokiem przyznał ubezpieczonej prawo do ekwiwalentu pieniężnego, na podstawie ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) za okres od 1.02.2013r. do 1.01.2014r., pomimo iż wniosek Sąd w niniejszym postępowaniu zgadza się z wnioskiem zawartym w odwołaniu, iż z treści uzasadnienia Sądu Okręgowego wyroku z dnia 24.10.2014r. wynika, iż organ rentowy ponosi winę za niewydanie prawidłowej decyzji w ustawowym terminie, mimo iż wszystkie okoliczności sprawy oraz cały materiał dowodowy niezbędny do prawidłowego ustalenia świadczenia i jego wysokości były znane organowi rentowemu w chwili złożenia wniosku przez ubezpieczoną.
Cytowana ustawa nie reguluje natomiast kwestii wypłacania odsetek od świadczeń, co do których Zakład Ubezpieczeń Społecznych pozostaje w zwłoce z wypłatą. Podstawę prawną do wypłaty przez ZUS odsetek zawiera art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585). Przepis ten stanowi, że „jeżeli Zakład – w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów albo umów międzynarodowych – nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego.
Nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności”. Przepis ten reguluje wypłatę odsetek należnych nie tylko od świadczeń z ubezpieczeń społecznych, ale także przekazanych ZUS-owi do wypłaty na mocy odrębnych przepisów, a takim bez wątpienia jest ekwiwalent pieniężny z tytułu prawa do kolejowego deputatu węglowego. Do powyższych odsetek nie stosuje się przepisów o finansach publicznych. Szczegółowe zasady wypłacania odsetek za opóźnienie w ustaleniu prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub w wypłaceniu świadczeń, do których przyznawania i wypłacania jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych określa Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 lutego 1999r. w sprawie szczegółowych zasad wypłacania odsetek za opóźnienie w ustaleniu lub wypłacie świadczeń z ubezpieczeń społecznych (Dz.
U. Nr 12, poz. 104). Zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia „określone w rozporządzeniu zasady wypłacania odsetek za opóźnienie w wypłaceniu świadczeń z ubezpieczeń społecznych, stosuje się również do obliczania i wypłacania odsetek za opóźnienie w wypłaceniu przez Zakład świadczeń zleconych mu do wypłaty na mocy odrębnych przepisów lub umów międzynarodowych”. Natomiast po myśli § 2 ww. rozporządzenia, odsetki wypłaca się za okres od dnia następującego po upływie terminu na ustalenie prawa do świadczeń lub ich wypłaty, przewidzianego w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń - do dnia wypłaty świadczeń.
Okres opóźnienia w ustaleniu prawa do świadczeń i ich wypłacie, dla których przepisy określające zasady ich przyznawania i wypłacania przewidują termin na wydanie decyzji, liczy się od dnia następującego po upływie terminu na wydanie decyzji (ust.2). Podkreślić należy, że cytowany wyżej art. 85 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyraźnie wskazuje, że ZUS jest zobowiązany do wypłaty odsetek w wysokości określonej przepisami prawa cywilnego wówczas, gdy w następstwie okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność, nie ustali prawa do świadczenia lub nie dokona jego wypłaty w przewidzianych przepisami terminach ich przyznawania i wypłacania.
Chodzi zatem o wypłatę odsetek za zwłokę w wypłacie świadczenia, powstałą na skutek okoliczności, za które organ odpowiada. W ocenie Sądu, taka okoliczność zachodzi w przedmiotowej sprawie, gdyż organ rentowy w terminach wskazanych w przepisach ustawy z dnia 8.09.2004r. - art. 74 ust. 5 i 6 - ze swojej winy nie wypłacił ubezpieczonej ekwiwalentu, pomimo iż ubezpieczona była uprawniona z mocy ustawy do pobierania kolejowego deputatu węglowego wraz z emeryturą kolejową (od dnia 1.11.2007r. prawo do emerytury), a następnie decyzją z dnia 18.04.2014r. bezzasadnie, w wyniku błędnej interpretacji przepisów odmówił wypłaty ekwiwalentu z tytułu tego prawa za okres 3 lat wstecz od daty złożenia wniosku – co stwierdził prawomocnym wyrokiem z dnia 24.10.2104r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach. Należy powtórzyć za Sądem Najwyższym, iż „wydanie przez organ rentowy niezgodnej z prawem decyzji odmawiającej wypłaty świadczenia w sytuacji, gdy było możliwe wydanie decyzji zgodnej z prawem, w szczególności, gdy ubezpieczony wykazał wszystkie przesłanki świadczenia, oznacza, że opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które organ rentowy ponosi odpowiedzialność, choćby nie można było mu zarzucić niestaranności w wykładni i zastosowaniu prawa” (wyrok z dnia 25 stycznia 2005r., sygn. akt I UK 159/04, opubl.
OSNP 2005/19/308). Odnosząc się zarzutu ZUS, iż Sąd wydając wyrok przyznający ekwiwalent nie orzekł o winie organu rentowego, to podnieść należy zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 marca 2011r. w sprawie I UZP 2/11 (OSNP 2011/19-20/255, LEX nr 784338, Biul.SN 2011/3/25, M.P.Pr. (...)-496), że brak orzeczenia organu odwoławczego o odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, o którym mowa w art. 118 ust. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst:
Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) nie pozbawia ubezpieczonego prawa do odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczenia. Przepis art. 74 w ust. 5 i 6 określa, iż „ekwiwalent pieniężny, o którym mowa w ust. 1, przyznaje i wypłaca w dwóch terminach wraz z wypłatą emerytury lub renty: w marcu - za okres od 1 stycznia do 30 czerwca i we wrześniu - za okres od 1 lipca do 31 grudnia każdego roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dotacji celowej z budżetu państwa. Termin płatności świadczenia emerytalnego w decyzjach przyznających emeryturę wyznaczono na 20 dnia każdego miesiąca. W konsekwencji Sąd uznał, iż prawo do odsetek ustawowych przysługiwało ubezpieczonej za okres przyznany wyrokiem sądowym w terminach od dnia następującego po upływie terminu wypłaty ekwiwalentu - odpowiednio 21 marca lub 21 września do dnia zapłaty.
Kwoty od jakich należy wypłacić odsetki Sąd ustalił mnożąc kwoty ekwiwalentu wskazane przez ZUS w odpowiedzi na dowołanie w wymiarze miesięcznym przez liczbę miesięcy – 6 w przypadku lat 2012 i 2013, a z lat 2011 i 2014 proporcjonalnie do liczby miesięcy, za które prawo do ekwiwalentu przyznano wyrokiem sądowym – tj. odpowiednio 5 miesięcy (2011r.) i 1 miesiąc (2014r.) - i w takim zakresie Sąd zmienił zaskarżone decyzje z 5.12.2014.r i 26.01.2015r. na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. Za miesiące luty – grudzień 2014r. ZUS wypłacił ekwiwalent w przepisanym terminach.
Żądania ubezpieczonej o wypłatę odsetek od kwoty 5.803,56 było niezasadne gdyż na tę kwotę oprócz zaległego ekwiwalentu w wymiarze łącznym 4.302,11 zł składało się również świadczenie emerytalne za grudzień 2014r. – w wymiarze 1501,45 zł, dlatego też w tym zakresie Sąd oddalił odwołanie na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. W pozostałym zakresie – żądania ubezpieczonej przyznania jest ekwiwalentu z tytułu prawa do kolejowego deputatu węglowego za okres od 5.11. 2007- 31.01.2011, Sąd odrzucił odwołanie na mocy art. 199§ 1 pkt 2 k.p.c., gdyż o to samo roszczenie między tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta.
W postępowaniu przed sądem w sprawie VIII U 1215/14 , zainicjowanej odwołaniem od decyzji z dnia 18.04.2014r. ubezpieczona domagała się bowiem od ZUS o/Z. ekwiwalentu pieniężnego za okres od przyznania jej prawa do emerytury - od 5.11.2007r., a prawomocny wyrok Sądu z dnia 24.10.2014r. zmienił zaskarżoną decyzję jedynie w zakresie uwzględniającym żądanie ubezpieczonej w zakresie od 1.02.2011r. do 31.01.2014r. W sprawie brak jest nowych okoliczności lub dowodów, które mogłyby uzasadniać wszczęcie postępowania przed organem rentowym i otwarcie drogi sądowej w tym samym stanie faktycznym i prawnym na podstawie art. 114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.
U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) (por. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1998 r. II UKN 105/98). (-) SSO Jolanta Łanowy