Constitutional complaint dismissed for failure to cure formal defects within statutory deadline. The court rejected the appeal regarding the extension of the deadline. The court held that the statutory deadline for curing formal defects is not subject to extension under the Code of Civil Procedure. The court found the defendant failed to act within the seven-day period. The court ruled that the statutory deadline for curing formal defects is not subject to extension under the Code of Civil Procedure. The court found the defendant failed to act within the seven-day period. The court ruled that the statutory deadline for curing formal defects is not subject to extension under the Code of Civil Procedure. The court found the defendant failed to act within the seven-day period.

POSTANOWIENIE z dnia 15 lutego 2011 r. Sygn. akt Ts 87/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Biernat – przewodniczący Adam Jamróz – sprawozdawca Marek Kotlinowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 września 2010 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej PKS Tychy Sp. z o.o. z siedzibą w Tychach, p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia.

UZASADNIENIE

W skardze konstytucyjnej z 26 marca 2010 r., wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 kwietnia 2010 r. (data nadania), PKS Tychy Sp. z o.o. z siedzibą w Tychach (dalej: skarżąca) zarzuciła niezgodność art. 1262 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 176 Konstytucji. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 29 lipca 2010 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 2 sierpnia 2010 r.) skarżąca została wezwana do usunięcia, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia tego zarządzenia, braków formalnych skargi konstytucyjnej.

Pismem procesowym z 4 sierpnia 2010 r., wniesionym do Trybunału Konstytucyjnego tego samego dnia (data nadania), pełnomocnik skarżącej wniósł o „przedłużenie terminu sądowego do uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej do 31 sierpnia 2010 r.”. Z kolei pismem procesowym z 30 sierpnia 2010 r., wniesionym do Trybunału Konstytucyjnego tego samego dnia (data nadania), pełnomocnik skarżącej ustosunkował się do stwierdzonych braków formalnych skargi konstytucyjnej. Postanowieniem z 14 września 2010 r. Trybunał Konstytucyjny odrzucił wniosek o przedłużenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej ze względu na jego niedopuszczalność (art. 199 § 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c w związku z art. 20 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym, Dz.

U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) oraz odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z powodu niewykonania w terminie zarządzenia sędziego TK wzywającego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej (art. 36 ust. 3 w związku z art. 49 ustawy o TK). Za takim rozstrzygnięciem przemawiały następujące argumenty: Po pierwsze – termin do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej jest – wbrew podnoszonemu w piśmie procesowym z 4 sierpnia 2010 r. stanowisku pełnomocnika skarżącej – terminem ustawowym, określonym w art. 36 ust. 2 ustawy o TK.

W związku z takim uregulowaniem instytucja przedłużenia terminu do dokonania czynności procesowej, określona w art. 166 k.p.c., nie znajduje zastosowania w sytuacji skarżącej, ponieważ dotyczy ona wyłącznie terminów sądowych (por. postanowienie TK z 9 lutego 1999 r., Ts 148/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 55; J. Bodio, [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. A. Jakubecki, wyd. 3, Warszawa 2008, s. 241; M. Jędrzejewska, K. Weitz, [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. 1: Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze, red.

T. Ereciński, wyd. 3, Warszawa 2009, s. 465; J. Jodłowski, Z. Resich, J. Lapierre, T. Misiuk-Jodłowska, K. Weitz, Postępowanie cywilne, wyd. 6, Warszawa 2009, s. 296; E. Marszałkowska-Krześ, [w:] Postępowanie cywilne, red. E. Marszałkowska-Krześ, Warszawa 2008, s. 242; M. Uliasz, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2008, s. 238; A. Zieliński, [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. A. Zieliński, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 308). Po drugie – braki analizowanej skargi konstytucyjnej nie zostały usunięte w terminie określonym w zarządzeniu sędziego TK z 29 lipca 2010 r., czyli do dnia 9 sierpnia 2010 r.

Dokonane po terminie uzupełnienie braków formalnych skargi nie może spowodować uchylenia rygoru, o którym mowa w art. 36 ust. 3 ustawy o TK (por. postanowienie TK z 4 kwietnia 2001 r., Ts 137/00, OTK ZU nr 3/2001, poz. 69), zwłaszcza że w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej nie załączył do pisma procesowego z 30 sierpnia 2010 r. wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej na zasadzie art. 168 § 1 k.p.c. w związku z art. 20 ustawy o TK. Odpis powyższego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 20 września 2010 r.

Pismem z 23 września 2010 r., sporządzonym przez pełnomocnika skarżącej i wniesionym do Trybunału Konstytucyjnego 25 września 2010 r. (data nadania), złożono zażalenie na postanowienie z 14 września 2010 r. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że „skarżąca udzieliła pełnomocnictwa szczególnego do reprezentowania jej w toku postępowania przed Wysokim Trybunałem, jednak z tym zastrzeżeniem, iż adresem do korespondencji pozostanie adres skarżącej. Powyższe zastrzeżenie skarżąca złożyła celem zapewnienia sobie w jej ocenie niezbędnej kontroli nad procesem postępowania w przedmiocie skargi konstytucyjnej.

Jak wskazuje skarżąca jej pełnomocnik prowadzi swoją kancelarię na jednym adresie z innymi podmiotami. Korespondencja nie jest więc odbierana przez pełnomocnika osobiście, lecz przez upoważnionego do tego pracownika w imieniu tej kancelarii, a dopiero z pewną zwłoką pisma przekazywane są bezpośrednio pełnomocnikowi skarżącej. W ocenie skarżącej taki stan faktyczny nie wzbudza w pełni jej zaufania co do obiegu w kancelarii pełnomocnika i z tej przyczyny w udzielonym pełnomocnictwie skarżąca jednoznacznie zastrzegła oraz w kolejnych pismach procesowych w nagłówku wskazała, że adresem do korespondencji jest adres skarżącej, a nie adres kancelarii pełnomocnika.

Zastrzeżenie to po myśli art. 56 k.c. rodziło ograniczenie w zakresie pełnomocnictwa w niniejszej sprawie. Tymczasem wbrew zakresowi udzielonego pełnomocnictwa w szeregu postępowań, w tym w niniejszym, Wysoki Trybunał dokonywał doręczenia korespondencji na adres inny, niż adres skarżącej. W efekcie tychże doręczeń nastąpiło opóźnienie w terminie reakcji na wezwanie Wysokiego Trybunału, której skarżąca zamierzała zapobiec, ograniczając zakres udzielonego pełnomocnictwa. Powstała więc sytuacja, w której doszło do naruszenia udzielonego umocowania przez nadawcę pisma procesowego, a której to sytuacji ograniczenie pełnomocnictwa miało zapobiec.

Skoro więc Wysoki Trybunał dokonał doręczenia na niewłaściwy adres, wbrew udzielonemu umocowaniu, adres pełnomocnika strony, to chybionym jest uznanie, że do skutecznego doręczenia w ogóle doszło. W konsekwencji uznać należy, że strona nie pozostała i nie pozostaje w zwłoce w wykonaniu wezwania Wysokiego Trybunału, skoro nie rozpoczął biegu termin, w jakim strona lub jej pełnomocnik winna zareagować na pismo procesowe, gdyż nie zostało ono doręczone na adres wskazany w pełnomocnictwie, jaki adres do korespondencji”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 36 ust. 4 w związku z art. 49 ustawy o TK, skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b in fine w związku z art. 36 ust. 6 i 7 ustawy o TK). Na etapie rozpatrzenia zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada przede wszystkim, czy wydając zaskarżone postanowienie, prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.

Odnosząc się do sformułowanych w zażaleniu zarzutów, Trybunał Konstytucyjny zauważa, że zgodnie z art. 133 § 3 zdanie pierwsze in principio k.p.c., który na podstawie art. 20 ustawy o TK ma zastosowanie do postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, w przypadku ustanowienia pełnomocnika procesowego doręczenia muszą być dokonywane pod adresem tego pełnomocnika. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o doręczeniu mają charakter obligatoryjny, który wyłącza swobodną decyzję stron (uczestników postępowania) w zakresie sposobu doręczania pism sądowych.

Dyspozycja art. 133 § 3 zdanie pierwsze k.p.c. wiąże zarówno sąd, jak też same strony (uczestników postępowania); doręczenie dokonane stronie (uczestnikowi postępowania) na jej wniosek, chociaż posiada ona pełnomocnika procesowego, wywołuje skutki prawne tylko wówczas, kiedy z jej wniosku wynika, że jednocześnie odwołuje ona udzielone pełnomocnictwo (por. orzeczenia SN z: 21 sierpnia 1954 r., sygn. akt I CZ 131/54, „Biuletyn Ministerstwa Sprawiedliwości” 1955, nr 3, s. 50 oraz 17 czerwca 1958 r., sygn. akt I CR 620/58, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1959, nr 1, s. 337); w przeciwnym razie wniosek strony (uczestnika postępowania) o doręczanie jej pism procesowych lub sądowych jest procesowo bezskuteczny (por. postanowienie SN z 14 grudnia 1972 r., sygn. akt III CRN 324/72, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 1973, nr 8-9, s. 262).

Z kolei doręczenie pisma procesowego lub sądowego samej stronie (uczestnikowi postępowania), a nie ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi, jest naruszeniem przepisów postępowania (por. wyrok SN z 16 listopada 2004 r., sygn. akt I PK 36/04, OSNP 2005, nr 12, poz. 176). Należy też zwrócić uwagę, że – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – wnoszenie osobiście przez stronę (uczestnika postępowania) pism procesowych sporządzonych przez pełnomocnika nie jest równoznaczne z żądaniem dokonywania jej doręczeń z pominięciem pełnomocnika ani tym bardziej z cofnięciem pełnomocnictwa, dlatego nawet wezwania do uzupełnienia pism procesowych wnoszonych przez stronę (uczestnika postępowania) osobiście powinny być doręczane pełnomocnikowi (por. postanowienia SN z 29 marca 1972 r., sygn. akt III CZP 14/72, OSNCP 1972, nr 9, poz. 157 oraz 4 maja 1972 r., sygn. akt I PZ 26/72, OSPiKA 1973, nr 4, poz. 79).

W analizowanej sprawie skarżąca udzieliła adwokatowi Adrianowi Chrzanowskiemu pełnomocnictwa „w sprawie sporządzenia skargi konstytucyjnej i reprezentacji przed Trybunałem Konstytucyjnym” – w żaden sposób nie odwołując tego upoważnienia po wniesieniu skargi – a zatem prawidłowe było (poświadczone na zwrotce pieczęcią podłużną kancelarii pełnomocnika oraz podpisem upoważnionego pracownika) doręczenie 2 sierpnia 2010 r. pełnomocnikowi skarżącej zarządzenia sędziego TK z 29 lipca 2010 r. wzywającego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej.

Tym samym bieg siedmiodniowego terminu na wykonanie zarządzenia upłynął 9 sierpnia 2010 r. Gdyby przyjąć sformułowaną w zażaleniu argumentację skarżącej dotyczącą „adresu do korespondencji”, to należy zwrócić uwagę, że nawet wadliwe – jak próbuje dowieść zażalenie – doręczenie pisma procesowego lub sądowego staje się skuteczne w stosunku do adresata (w niniejszej sprawie: pełnomocnika procesowego skarżącej) z chwilą faktycznego otrzymania przez niego doręczonego pisma (por. orzeczenie SN z 31 grudnia 1956 r., sygn. akt 2 CZ 215/56, OSPiKA 1958, nr 6, poz. 146).

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, pełnomocnik skarżącej najpóźniej 4 sierpnia 2010 r. otrzymał do rąk własnych zarządzenie sędziego TK z 29 lipca 2010 r., bowiem z tej daty pochodzi sporządzone i podpisane przez niego pismo procesowe, w którym wniósł o „przedłużenie terminu sądowego do uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej do dnia 31 sierpnia 2010 r.”. Gdyby więc liczyć siedmiodniowy termin na wykonanie zarządzenia sędziego TK od 4 sierpnia 2010 r., który upływałby wówczas 11 sierpnia 2010 r., to i tak w analizowanej sprawie pismo procesowe w sprawie usunięcia braków formalnych zostało wniesione 30 sierpnia 2010 r., czyli dwadzieścia jeden lub dziewiętnaście (licząc odpowiednio od 9 lub 11 sierpnia) dni po terminie.

Nieusunięcie zaś wskazanych braków formalnych skargi konstytucyjnej w zakreślonym przez ustawę terminie stanowi samoistną podstawę odmowy nadania dalszego biegu skardze (art. 36 ust. 3 w związku z art. 49 ustawy o TK). Biorąc to pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie uznaje, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, zaś argumenty podniesione w zażaleniu nie podważyły ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu i dlatego nie zasługują na uwzględnienie. Na marginesie należy tylko zauważyć, że od 1997 r. (zgodnie z przyjętą praktyką Biura Trybunału Konstytucyjnego) podmioty wnoszące skargi konstytucyjne – w przypadku ustanowienia przez nie pełnomocnika procesowego – są osobno informowane drogą pocztową o wydaniu jakichkolwiek zarządzeń oraz postanowień w ich sprawie.

Tym samym – w razie ewentualnych wątpliwości skarżącej „co do obiegu korespondencji w kancelarii pełnomocnika” (s. 2 zażalenia) – posiada ona wiedzę w przedmiocie stanu sprawy zawisłej przed Trybunałem i może w związku z tym podejmować – według uznania – stosowne działania w stosunku do swojego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy należało postanowić jak w sentencji.