Constitutional complaint dismissed for inadmissibility due to failure to identify specific violated constitutional rights. The court ruled that general principles from the Constitution do not constitute direct sources of subjective rights without a specific legal provision. The court held that the complaint was inadmissible because the applicants failed to identify the specific constitutional rights violated by the contested provisions. The court emphasized that general principles from the Constitution do not constitute direct sources of subjective rights without a specific legal provision. The court held that the complaint was inadmissible because the applicants failed to identify the specific constitutional rights violated by the contested provisions. The court emphasized that general principles from the Constitution do not constitute direct sources of subjective rights without a specific legal provision.
Legislator summary
AI generatedThe Constitutional Court of Poland dismissed the constitutional complaint filed by four individuals regarding the Civil Court Costs Act. The applicants argued that the law discriminated against the poor and deprived them of the right to two-instance proceedings. The court determined the complaint was inadmissible because the applicants failed to identify specific constitutional rights violated by the contested provisions, relying instead on general principles which are not direct sources of subjective rights.
Legislator headnote
AI generatedArt. 79 ust. 1 Konstytucji; Art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym: General principles derived from the Constitution are not direct sources of subjective rights and require identification of a specific violated right or freedom for admissibility.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
411/5/B/2009 POSTANOWIENIE z dnia 21 lipca 2009 r. Sygn. akt Ts 222/08 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Maria Gintowt-Jankowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Ireny Sz., Elżbiety D., Patrycji K. i Jakuba Dz. w sprawie zgodności: art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 21, poz. 123) z art. 2, art. 32 ust. 2 i art. 176 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
UZASADNIENIE
W skardze konstytucyjnej z 16 lipca 2008 r. wniesiono o stwierdzenie niezgodności art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 21, poz. 123; dalej: u.z.k.s.c.) z art. 2, art. 32 ust. 2 i art. 176 ust. 2 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została oparta na następującym stanie faktycznym. Postanowieniem z 30 stycznia 2008 r. (sygn. akt I C 297/07) Sąd Rejonowy w Lublinie – I Wydział Cywilny odrzucił apelację skarżących Patrycji K. i Jakuba Dz. z powodu przekroczenia terminu do jej złożenia.
Postanowieniem z 27 lutego 2008 r. (sygn. akt I C 297/07) Sąd Rejonowy w Lublinie – I Wydział Cywilny odrzucił zażalenie na powyższe postanowienie. Nadto postanowieniem z 27 lutego 2008 r. (sygn. akt I C 297/07) Sąd Rejonowy w Lublinie – I Wydział Cywilny odrzucił także apelację skarżących Ireny Sz. i Elżbiety Dz. z powodu braku wniesienia opłaty podstawowej. Postanowieniem z 18 marca 2008 r. (sygn. akt I C 297/07) Sąd Rejonowy w Lublinie – I Wydział Cywilny odrzucił zażalenia na postanowienia z 27 lutego 2008 r. Postanowieniem z 2 czerwca 2008 r. (sygn. akt I C 297/07) Sąd Rejonowy w Lublinie – I Wydział Cywilny odrzucił także zażalenie skarżących Ireny Sz. i Elżbiety Dz. na postanowienie z 27 lutego 2008 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie z 30 stycznia 2008 r.
Skarżący zarzucili w skardze konstytucyjnej, że zaskarżony przepis art. 2 u.z.k.s.c. jest niezgodny z art. 2 i art. 32 ust. 2 Konstytucji, przez to, ze prowadzi do dyskryminacji w postępowaniu sądowym z powodu ubóstwa. Zaskarżony przepis jest nadto zdaniem skarżących niezgodny z art. 176 ust. 2 przez to, że pozbawia ich prawa do dwuinstancyjnego procesu sądowego i prawa do rozpoznania środka odwoławczego przez sąd wyższej instancji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw.
Ma ona gwarantować, że obowiązujące w systemie prawa akty normatywne nie będą stanowiły źródła ich naruszeń. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej jest wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę ostatecznego orzeczenia o prawach skarżącego. Wskazany przedmiot skargi konstytucyjnej determinuje wymogi formalne, których spełnienie jest konieczne dla stwierdzenia dopuszczalności skargi konstytucyjnej. Z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.
U. Nr 102, poz. 643, ze zm.) wynika, że na skarżącym ciąży obowiązek wskazania naruszonych wolności lub praw oraz sposobu ich naruszenia. Z kolei z art. 32 ust. 1 pkt 3 i 4 tejże ustawy wynika obowiązek uzasadnienia zarzutu niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów. Na wstępie wskazać należy, że zachodzi zasadnicza sprzeczność pomiędzy wzorcem kontroli wskazanym w petitum skargi konstytucyjnej a jej uzasadnieniem. Skarżący wskazują bowiem wprost jako jeden z wzorców kontroli art. 176 ust. 2 Konstytucji, zgodnie z którym ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed sądami określają ustawy.
Przepis ten, mający charakter ustrojowy, nie jest zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego bezpośrednim źródłem konstytucyjnych praw i wolności jednostki. W uzasadnieniu skarżący wskazują jednak, że naruszenie art. 176 ust. 2 Konstytucji polegać ma na pozbawieniu ich prawa do dwuinstancyjnego postępowania sądowego, odwołują się zatem w sposób jednoznaczny do art. 176 ust. 1 Konstytucji. Trybunał uznaje zatem, że wskazanie art. 176 ust. 2 Konstytucji stanowi oczywistą omyłkę pisarską, a istota zarzutu wskazana jest przez treść uzasadnienia, tj. odnosi się do art. 176 ust. 1 Konstytucji.
Zasadniczym powodem odmowy nadania biegu skardze konstytucyjnej jest uznanie, ze istota zarzutów skarżących nie jest związana z treścią zaskarżonego przepisu. Dotyczy ona, jak wynika ze skargi konstytucyjnej, pozbawienia prawa do dwuinstancyjnego procesu sądowego i prawa do rozpoznania środka odwoławczego przez sąd wyższej instancji, a także zarzutu dyskryminacji w postępowaniu sądowym z powodu ubóstwa. Tymczasem w treści zaskarżonego przepisu, zgodnie z którym „do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe”, nie sposób doszukać się treści związanych ze stawianymi zarzutami.
Zaskarżony art. 2 u.z.k.s.c. nakazuje jedynie stosowanie określonych przepisów określających zasady ponoszenia kosztów w sprawach cywilnych. Reguluje kwestię intertemporalnych problemów związanych ze zmianą przepisów w trakcie trwania postępowania. Nie określa zatem ani konkretnych obowiązków stron postępowania, ani skutków naruszenia przepisów w tym zakresie. W szczególności nie sposób przyjąć, że jego treść pozostaje w adekwatnym związku z procesowym uprawnieniem do wniesienia apelacji, pozbawia stronę prawa do dwuinstancyjnego postępowania sądowego czy dyskryminuje w zakresie kosztów postępowania.
Podstawę taką, w zakresie stawianych przez skarżących zarzutów, stanowić może art. 1302 § 3 k.p.c., zgodnie z którym „sąd odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego środki odwoławcze lub środki zaskarżenia (apelację, zażalenie, skargę kasacyjną, skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty, skargę na orzeczenie referendarza sądowego) podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia”.
Wskazany przepis art. 1302 § 3 k.p.c. był bezpośrednią podstawą rozstrzygnięcia podjętego przez sądy orzekające w niniejszej sprawie, co wskazano także w uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego z 2 czerwca 2008 r. Zastosowanie przez sądy orzekające w sprawie skarżących przepisu art. 1302 § 3 k.p.c. prowadziło do odrzucenia apelacji. Gdyby bowiem przepis ten nie wyłączał możliwości uzupełnienia braków środka odwoławczego, w tym apelacji wniesionej przez pełnomocnika, nie doszłoby do jego odrzucenia. Z tym zatem przepisem, a nie z przepisem intertemporalnym, wiązać można podniesione przez skarżących zarzuty o charakterze procesowym, w tym dotyczące prawa do dwuinstancyjnego postępowania.
Przepis ten nie został jednak wskazany jako przedmiot kontroli w niniejszej sprawie, co zgodnie z obowiązującym modelem skargi konstytucyjnej, przesądza o niedopuszczalności podjęcia kontroli w tym zakresie. Podobnie uznać należy, że zarzuty dotyczące dyskryminacji, polegającej na przymuszeniu do wniesienia opłaty podstawowej, odnoszą się bezpośrednio do art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398, ze zm.). Zgodnie z tym przepisem „opłatę podstawową pobiera się także od podlegających opłacie pism, o których mowa w art. 3 ust. 2, wnoszonych przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych przez sąd, chyba że ustawa stanowi inaczej”.
Przepis ten, choć został uchylony na mocy art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 21, poz. 123), miał jednak zastosowanie w niniejszej sprawie. Stanowił bezpośrednią podstawę rozstrzygnięcia sądu orzekającego w zakresie kosztów postępowania, na co wskazał Sąd Rejonowy w uzasadnieniu postanowienia z 2 czerwca 2008 r. Przepis ten nie został jednak wskazany jako przedmiot kontroli w niniejszej sprawie. Niezależnie zauważyć należy, że skarżący wskazali w tym zakresie jedynie dwa wzorce kontroli, tj. art. 2 i art. 32 ust. 2 Konstytucji.
Należy zatem przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego zasady wywiedzione z art. 2 i art. 32 Konstytucji nie są bezpośrednim źródłem konstytucyjnych praw podmiotowych. Odwołanie się do nich musi być poprzedzone określeniem przysługującego skarżącemu prawa lub wolności rangi konstytucyjnej, w związku z którym zasady te zostały naruszone (por. np. postanowienia z: 27 kwietnia 1998 r., Ts 46/98, OTK ZU z 1999 r. SUP., poz. 39; 3 listopada 1998 r., Ts 116/98, OTK ZU nr 1/1999, poz. 10; 30 listopada 1999 r., Ts 97/99, OTK ZU nr 1/2000, poz. 19; 15 listopada 2000 r., Ts 86/00, OTK ZU nr 8/2000, poz. 308; 10 stycznia 2001 r., Ts 72/00, OTK ZU nr 1/2001, poz. 12).
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o trybunale Konstytucyjnym należało odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.