Greek Supreme Court corrects a judgment's legal fee calculation error for legal aid recipients under Law 3226/2004.

Απόφαση 792 / 2024 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 792/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αριστείδη Βαγγελάτο, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (σύμφωνα με την ...2024 πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου, κωλυομ ένης της Αντιπροέδρου Δήμητρας Ζώη), Ελπίδα Σιμιτοπούλου, Μαρία - Μάριον Δερεχάνη, Απόστολο Φωτόπουλο και Βάϊα Ζαρχανή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την ... 2024, με την παρουσία και της Γραμματέως Ε. Τ., προκειμένου να αποφανθεί για την αυτεπάγγελτη διόρθωση της ...2024 απόφασης του Αρείου Πάγου (Β1 Τμήματος), σύμφωνα με την ...2024 πράξη της Προέδρου του Β1 Τμήματος του Αρείου Πάγου, που κοινοποιήθηκε με επιμέλεια της Γραμματείας του Αρείου Πάγου και στα διάδικα μέρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ο. χήρας Χ. Α., το γένος Β. Μ. και 2) Π. Α. του Χ., κατοίκων ..., που δεν παραστάθηκαν.

Της αναιρεσίβλητης: Θ. Κ. του Λ., κατοίκου ..., που παραστάθηκε αυτοπροσώπως, λόγω της δικηγορικής της ιδιότητος.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, εισηγήτρια ορίσθηκε η Αρεοπαγίτης Βάϊα Ζαρχανή.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 315 του Κ.Πολ.Δ., το οποίο, κατ' άρθρο 573 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα, εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη, αν, από παραδρομή, κατά τη σύνταξη της απόφασης, στο κείμενο αυτής περιέχονται λάθη, γραφικά ή λογιστικά ή το διατακτικό της διατυπώθηκε κατά τρόπο ελλιπή ή ανακριβώς, το δικαστήριο, που την εξέδωσε, μπορεί, μετά από αίτηση διαδίκου ή και αυτεπαγγέλτως, να τη διορθώσει με νέα απόφασή του.

Από τη διάταξη προκύπτει ότι αντικείμενο διόρθωσης δεν αποτελούν διαγνωστικά σφάλματα του δικαστηρίου, που αναφέρονται στην ερμηνεία ή στην εφαρμογή ουσιαστικής διάταξης καθώς και στην εκτίμηση των αποδείξεων, αλλά ακούσιες πλημμέλειες, που παρεισέφρυσαν, κατά τη σύνταξη ή την καθαρογραφή της. Τα σφάλματα αυτά πρέπει να είναι πρόδηλα, δηλαδή, να προκύπτουν από το κείμενο της απόφασης και των στοιχείων που ορίζουν το περιεχόμενο της ή από τα πρακτικά ή από τις προτάσεις ή τα δικόγραφα των διαδίκων, έτσι ώστε να αποκλείεται η διόρθωση, με βάση νέα στοιχεία (ΑΠ 1871/2017, 383/2016, 1/2015, 1564/2012, 236/2021).

Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 1, 2, 8 παρ. 1 και 2 και 9 του Ν. 3226/2004 "Παροχή νομικής βοήθειας σε πολίτες χαμηλού εισοδήματος και άλλες διατάξεις" (ΦΕΚ Α 24) προκύπτει ότι η παροχή νομικής βοήθειας στους δικαιούχους αυτής, χαμηλού εισοδήματος πολίτες κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ήτοι σε εκείνους που το ετήσιο οικογενειακό εισόδημα δεν υπερβαίνει τα δύο τρίτα των κατώτατων ετησίων ατομικών εισοδημάτων που προβλέπει η Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, ύστερα από αίτησή τους, για την εξέταση της οποίας σε υποθέσεις αστικού και εμπορικού χαρακτήρα αρμόδιος είναι ο ειρηνοδίκης, ο δικαστής του Μονομελούς Πρωτοδικείου ή ο πρόεδρος του δικαστηρίου στο οποίο εκκρεμεί ή πρόκειται να εισαχθεί η δίκη κ.λπ., συνίσταται στην απαλλαγή αυτών από την υποχρέωση καταβολής μέρους ή του συνόλου των εξόδων της διαδικασίας και, εφόσον ειδικώς ζητηθεί, στον διορισμό δικηγόρου, συμβολαιογράφου και δικαστικού επιμελητή, με την εντολή να υπερασπισθούν τον δικαιούχο, να τον εκπροσωπήσουν στο δικαστήριο και να του δώσουν την βοήθεια που χρειάζεται για να γίνουν οι αναγκαίες πράξεις.

Η ανωτέρω απαλλαγή περιλαμβάνει ιδίως τα τέλη χαρτοσήμου, το τέλος δικαστικού ενσήμου, το τέλος απογράφου και τις προσαυξήσεις τους, τα δικαιώματα των μαρτύρων, των πραγματογνωμόνων, τα δικαιώματα ή την αμοιβή του διοριζομένου δικηγόρου, συμβολαιογράφου και δικαστικού επιμελητή, καθώς και την υποχρέωση εγγυοδοσίας για τα έξοδα αυτά.

Ο διορισμός δικηγόρου ισχύει ως παροχή δικαστικής πληρεξουσιότητας από τον δικαιούχο στην έκταση που ορίζει το άρθρο 97 του ΚΠολΔ, εκτός εάν η απόφαση με αίτηση του δικαιούχου την επεκτείνει ή την περιορίζει. Περαιτέρω με τη διάταξη του άρθρου 12 παρ. 1 και 2 του ίδιου νόμου ορίζεται ότι: α) η εκκαθάριση των εξόδων της δίκης γίνεται κατά τις ισχύουσες κατά περίπτωση διατάξεις και περιλαμβάνει και τα έξοδα από τα οποία απαλλάχθηκε ο δικαιούχος, καθώς και την αποζημίωση του δικηγόρου και κάθε άλλου προσώπου που βαρύνει, κατά το νόμο αυτόν, το Δημόσιο και β) εάν η απόφαση επιβάλει τα έξοδα σε βάρος του αντιδίκου του δικαιούχου ή άλλου προσώπου, τα έξοδα από τα οποία απαλλάχθηκε ο δικαιούχος και η αποζημίωση δικηγόρου και κάθε άλλου προσώπου που βαρύνει το Δημόσιο επιδικάζονται υπέρ του Δημοσίου και εισπράττονται από αυτό σύμφωνα με τις διατάξεις για την είσπραξη των δημοσίων εσόδων.

Εξάλλου σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 61 παρ. 1 - 3 του Ν. 4194/2013 "Κώδικας Δικηγόρων" (ΦΕΚ Α` 208/27.9.2013), όπως το άρθρο αυτό ισχύει μετά την αντικατάστασή του, της μεν παραγράφου 1 με το άρθρο 7 παρ. 8 στοιχ. α` του Ν. 4205/2013, της δε παραγράφου 3 με το άρθρο 7 παρ.8 στοιχ. β` του Ν. 4205/2013, ο δικηγόρος που εκπροσωπεί δικαιούχους νομικής βοήθειας σύμφωνα με το Ν. 3226/2004 απαλλάσσεται από την υποχρέωση προκαταβολής στον οικείο ΔΣΑ των οριζομένων στο Παράρτημα ΙΙΙ του ως άνω νόμου ποσών που προορίζονται για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών των υπηρεσιών του Συλλόγου, την απόδοση ως πόρου στον Τομέα Επικουρικής Ασφάλισης Δικηγόρων κ.λ.π, ποσά τα οποία σε κάθε περίπτωση αποτελούν μέρος της καταβλητέας στον δικηγόρο νόμιμης αμοιβής.

Τέλος, κατά το άρθρο 14 παρ. 1 εδ. α` του αυτού νόμου 3226/2004 με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ορίζεται η αποζημίωση των δικηγόρων υπηρεσίας, συμβολαιογράφων, δικαστικών επιμελητών και άλλων προσώπων που παρέχουν υπηρεσίες στο πλαίσιο της παροχής νομικής βοήθειας, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες νόμιμες αμοιβές, η δε αμοιβή μπορεί να υπολείπεται των προβλεπόμενων νόμιμων αμοιβών σε περίπτωση αναίρεσης.

Κατ' εξουσιοδότηση της διάταξης αυτής εκδόθηκε η με αριθ. πρωτ. 98535/18.12.2014 (ΦΕΚ Β 3578/31.12.2014) Κοινή Απόφαση των άνω Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, με το άρθρο μόνο περ. Α της οποίας η ως άνω αποζημίωση ορίσθηκε σύμφωνα με τις ισχύουσες κάθε φορά νόμιμες αμοιβές, στο ποσό αυτής προστίθεται ο ΦΠΑ με τον εκάστοτε ισχύοντα συντελεστή, ενώ σε περίπτωση αναίρεσης, η αποζημίωση θα υπολείπεται των προβλεπόμενων νόμιμων αμοιβών σε ποσοστό είκοσι τοις εκατό (20%).

Με το άρθρο 58 παρ. 4 περ. β` του Ν. 4194/2013 (Κώδικας Δικηγόρων), ορίζεται ότι με βάση τις αμοιβές που αναφέρονται στο Παράρτημα Ι του Κώδικα αυτού προσδιορίζεται η αμοιβή του δικηγόρου κατά την παροχή νομικής βοήθειας σύμφωνα με τον ως άνω ν. 3226/2004 ή κάθε άλλο σχετικό νόμο κ.λ.π. Σύμφωνα δε με το Παράρτημα αυτό η αμοιβή του δικηγόρου σε εργατικές υποθέσεις ενώπιον του Αρείου Πάγου, όπως η υπό κρίση υπόθεση, ανέρχεται για την αίτηση αναίρεσης σε 235 ευρώ, για την άσκηση προσθέτων λόγων σε 171 ευρώ, για την παράσταση αυτού σε 342 ευρώ και για την κατάθεση προτάσεων σε 310 ευρώ (ΑΠ 269/2020, 334/2017, 73/2016, 75/2016, 2236/2013).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την υπ' αρ. 57/2024 πράξη της Αντιπροέδρου του Β1 Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου ζητείται η αυτεπάγγελτη διόρθωση της 183/2024 απόφασης αυτού, για το λόγο ότι, από προφανή παραδρομή, τόσο στο σκεπτικό, όσο και στο διατακτικό της, εσφαλμένα δεν συμπεριλήφθηκε ότι τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων θα έπρεπε να επιδικαστούν μειωμένα λόγω της νομικής βοήθειας και να επιδικασθούν υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου.

Η πράξη αυτή παραδεκτά φέρεται ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, που εξέδωσε την απόφαση, της οποίας ζητείται η διόρθωση, είναι νόμιμη, ερειδόμενη στην ανωτέρω διάταξη του άρθρου 315 ΚΠολΔ και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν, ερήμην των αναιρεσειόντων της δίκης επί της οποίας εκδόθηκε η υπό διόρθωση απόφαση, οι οποίοι, κλήθηκαν νομότυπα και εμπρόθεσμα να παραστούν κατά τη συζήτηση (βλ.

τα από ...2024 αποδεικτικά επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Αρείου Πάγου Κ. Τ.).

Από τα διαδικαστικά έγγραφα της δικογραφίας, προκύπτουν τα ακόλουθα: Με τις υπ' αριθμ. ...2020, ...2020 και ...2020 αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και κατά παραδοχή αντιστοίχων αιτήσεων των αναιρεσειόντων περί παροχής σε αυτούς νομικής βοήθειας, ορίσθηκε, σύμφωνα με τις προαναφερθείσες διατάξεις των άρθρων 1, 2, 8 παρ. 1 και 2 και 9 του Ν. 3226/2004, ο δικηγόρος Αθηνών Ηλίας Κοντάκος, προκειμένου να ασκήσει αναιρέσεις και προσθέτους λόγους αναίρεσης κατά των με αριθ. ...2020 και ...2021 αποφάσεων του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, ως και της πρωτόδικης υπ' αρ. ...2017 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και να τους εκπροσωπήσει ενώπιον του αναιρετικού τμήματος του Δικαστηρίου κατά την συζήτησή τους.

Με τις ίδιες ως άνω αποφάσεις οι αναιρεσείοντες απηλλάγησαν από την υποχρέωση καταβολής του συνόλου των εξόδων της διαδικασίας, όπως αυτά περιγράφονται στο άρθρο 9 παρ. 1 και 2 του Ν. 3226/2004. Όπως δε προκύπτει από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης και τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά συνεδρίασης του Δικαστηρίου τούτου, ο ως άνω ορισθείς δικηγόρος υπέγραψε τις ένδικες από 28-4-2021 και από 7-7-2022 αιτήσεις αναίρεσης καθώς και τους από 29-10-2021 προσθέτους λόγους επί της πρώτης εξ αυτών, ενώ κατά την συζήτησή τους, κατά την ορισθείσα δικάσιμο της 15ης-11-2022, οι αναιρεσείοντες εκπροσωπήθηκαν στο Δικαστήριο από τον προαναφερόμενο δικηγόρο, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Επομένως τα δικαστικά έξοδα, από τα οποία απαλλάχθηκαν οι αναιρεσείοντες και τα οποία επιβάλλονται σε βάρος της αναιρεσίβλητης, λόγω της ήττας της (άρθρο 176,183 ΚΠολΔ), ταυτίζονται με την αποζημίωση του δικηγόρου των αναιρεσειόντων για την άσκηση των αιτήσεων αναίρεσης και των προσθέτων λόγων, την παράστασή του κατά τη συζήτηση και την κατάθεση προτάσεων ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου και ανέρχονται στο ποσό των 1.049,54 ευρώ για την πρώτη αναίρεση και τους προσθέτους λόγους αυτής [νόμιμη αμοιβή 235 ευρώ για την αίτηση αναίρεσης + 171 ευρώ για τους προσθέτους λόγους +342 ευρώ για παράσταση + 310 ευρώ για σύνταξη προτάσεων επί 24% ΦΠΑ επ' αυτών = 291,40 + 212,04 + 424,08 + 384,40 ευρώ αντίστοιχα και συνολικά 1.311,92 ευρώ, μείον συντελεστή απομείωσης 20% ίσον 1.049,54 ευρώ] και στο ποσό των 879,90 ευρώ για τη δεύτερη αναίρεση [νόμιμη αμοιβή 235 ευρώ για την αίτηση αναίρεσης + 342 ευρώ για παράσταση + 310 ευρώ για σύνταξη προτάσεων επί 24% ΦΠΑ επ' αυτών = 291,40 + 424,08 + 384,40 ευρώ αντίστοιχα και συνολικά 1099,88 ευρώ, μείον συντελεστή απομείωσης 20% ίσον 879,90 ευρώ].

Τα ως άνω δικαστικά έξοδα, κατ' εφαρμογή της παρ. 2 του άρθρου 12 του Ν. 3226/2004 θα έδει να επιδικασθούν υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου. 'Όμως από προφανή παραδρομή κατά τη σύνταξη της απόφασης, στις σελίδες 29 (σειρά 13η έως 17η) και 36 (σειρά 5η έως 8η) του σκεπτικού της δεν έγινε μνεία ότι τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων πρέπει να επιδικαστούν μειωμένα και υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου και αφ' ετέρου, στη σελίδα 37, στο διατακτικό της, και δη στην 3η και στην 6η παράγραφο αυτού, έγινε εσφαλμένη αναγραφή του επιδικαζομένου για δικαστική δαπάνη ποσού, αφού η αναιρεσίβλητη καταδικάσθηκε στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων ύψους 2.300 ευρώ για κάθε αίτηση αναίρεσης, χωρίς μάλιστα να συμπεριληφθεί διάταξη ότι αυτά θα πρέπει να επιδικαστούν υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου.

Η παραδρομή αυτή είναι προφανής, ενόψει του ότι, στο εισαγωγικό τμήμα της απόφασης, ρητά αναγράφεται ότι οι αναιρεσείοντες παραστάθηκαν δια του ως άνω πληρεξουσίου τους δικηγόρου, στα πλαίσια της ειδικής διαδικασίας του Ν.3226/2004 περί παροχής νομικής βοήθειας. Επομένως, συντρέχει νόμιμη περίπτωση διόρθωσης της ως άνω απόφασης, κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΔΙΟΡΘΩΝΕΙ την υπ' αριθμ. ...2024 απόφαση του Β1 Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, και συγκεκριμένα: α) στη σελίδα 29, δεύτερη παράγραφος του σκεπτικού, σειρά 13η έως 17η αντί του εσφαλμένα αναγραφέντος "Τέλος, πρέπει να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, που κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτών (άρθρα 176, 183 και 191 παρ.2 ΚΠολΔ)", να αναγραφεί: "Τέλος, πρέπει να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη στα μειωμένα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, που κατέθεσαν προτάσεις (άρθρα 1, 2, 8 παρ. 1 Ν. 3226/2004, άρθρ.58 παρ.4 και 61 παρ.3 του Ν.4194/2013 και της εκδοθείσας κατ' εξουσιοδότηση του άρθρ.14 του 3226/2004 υπ' αρ. 98535/18-12-2014 ΚΥΑ), τα οποία ανέρχονται στο ποσό των [νόμιμη αμοιβή 235 ευρώ για την αίτηση αναίρεσης + 171 ευρώ για τους προσθέτους λόγους +342 ευρώ για παράσταση + 310 ευρώ για σύνταξη προτάσεων επί 24% ΦΠΑ επ' αυτών = 291,40 + 212,04 + 424,08 + 384,40 ευρώ αντίστοιχα και συνολικά 1.311,92 ευρώ, μείον συντελεστή απομείωσης 20% ίσον] 1.049,54 ευρώ, τα οποία θα επιδικαστούν υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου" β) στη σελίδα 36, τελευταία παράγραφος του σκεπτικού, σειρά 5η έως 8η, αντί του εσφαλμένα αναγραφέντος "Τέλος, πρέπει να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, που κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτών (άρθρα 176, 183 και 191 παρ.2 ΚΠολΔ)", να αναγραφεί:

"Τέλος, πρέπει να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη στα μειωμένα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, που κατέθεσαν προτάσεις, τα οποία ανέρχονται στο ποσό των [νόμιμη αμοιβή 235 ευρώ για την αίτηση αναίρεσης + 342 ευρώ για παράσταση + 310 ευρώ για σύνταξη προτάσεων επί 24% ΦΠΑ επ' αυτών = 291,40 + 424,08 + 384,40 ευρώ αντίστοιχα και συνολικά 1099,88 ευρώ, μείον συντελεστή απομείωσης 20%] 879,90 ευρώ, και τα οποία θα επιδικαστούν υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου", γ) στη σελίδα 37 στιχ.8 έως 10 αντί του εσφαλμένου

"ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ", αναγραφεί

"ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων σαράντα εννέα ευρώ και πενήντα τεσσάρων λεπτών (1.049,54) και τα οποία επιδικάζει υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου" και δ) στη σελίδα 37 στιχ. 15 έως 17 αυτής, αντί του εσφαλμένου

"ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ", αναγραφεί

"ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των οκτακοσίων εβδομήντα εννέα ευρώ και ενενήντα λεπτών (879,90) και τα οποία επιδικάζει υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου".

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 26 Απριλίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 28 Μαΐου 2024.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ