Supreme Court allows appeal against default judgment due to invalid service of process to municipal official.

Απόφαση 788 / 2025 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 788/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρία Κουφούδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παναγιώτη Βενιζελέα, Γεώργιο Σχοινοχωρίτη, Κορνηλία Πανούτσου και Μιχαήλ Αποστολάκη - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 31 Μαρτίου 2025, με την παρουσία και του γραμματέα Ι. Π., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος - καλών: ΟΤΑ με την επωνυμία "Δήμος Αμπελοκήπων - Μενεμένης", που εδρεύει στους Αμπελόκηπους Νομού Θεσσαλονίκης και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Δήμαρχό του. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Διονύσιο Δήμου.

Του αναιρεσίβλητου - καθ' ου η κλήση: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ" - Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας, που εδρεύει στην Πανεπιστημιούπολη Θεσσαλονίκης και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Ανανιάδη με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-12-2016 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 16589/2017 του ίδιου Δικαστηρίου και 246/2021 του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο αναιρεσείων με την από 29-11-2021 αίτησή του, επί της οποίας εκδόθηκε η 1821/2023 απόφαση του Αρείου Πάγου, που αναβάλλει την πρόοδο της δίκης. Η υπόθεση επανέρχεται με την από 06-03-2024 κλήση του Αναιρεσείοντος.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος - καλούντος, ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από 6-3-2024 κλήση του αναιρεσείοντος Δήμου, νομίμως επισπεύδεται η συζήτηση της από 29-11-2021 αίτησης αναιρέσεως αυτού, μετά την έκδοση της 1821/2023 απόφασης του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία η συζήτηση αναβλήθηκε λόγω μη προσκόμισης εκ μέρους του αναιρεσείοντος σχετικής εγκριτικής απόφασης της Οικονομικής Επιτροπής αυτού. Ήδη ο αιτών προσκομίζει την 6/3-1-2022 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής του, με την οποία παρέχεται στον υπογράφοντα την αίτηση δικηγόρο Θεσσαλονίκης Διονύσιο Δήμου η εντολή και πληρεξουσιότητα για την άσκησή της, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 72 § 1 περ. ι' εδ. α' ν. 3852/2010 "Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης - Πρόγραμμα Καλλικράτης", όπως ίσχυε πριν από τη μεταφορά της αρμοδιότητας για έγκριση της άσκησης ενδίκων μέσων κατά δικαστικών αποφάσεων στη Δημοτική Επιτροπή, που έγινε με το άρθρο 9 ν. 5056/2023 (με το οποίο προστέθηκε άρθρο 74Α στο ν. 3852/2010). Επομένως η κρινόμενη αίτηση, η οποία ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα κατ' άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 και 566 § 1 ΚΠολΔ, είναι παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της, όπως ορίζουν οι διατάξεις των άρθρων 577 §§ 1 και 3 ΚΠολΔ.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 129 § 1 ΚΠολΔ, "αν ο παραλήπτης της επίδοσης δεν βρίσκεται στο κατάστημα, το γραφείο ή το εργαστήριο, που προβλέπει το άρθρο 124 παράγραφος 2, το έγγραφο παραδίδεται στα χέρια του διευθυντή του καταστήματος, του γραφείου, ή του εργαστηρίου ή σε έναν από τους συνεταίρους, συνεργάτες, υπαλλήλους ή υπηρέτες, εφόσον έχουν συνείδηση των πράξεών τους και δεν συμμετέχουν στη δίκη ως αντίδικοι του παραλήπτη της επίδοσης." Επίσης, κατά το άρθρο 89 § 1 του ν. 3463/2006 "Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων", που εφαρμόζεται σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 285 ν. 3852/2010, "όταν ο δήμαρχος απουσιάζει ή κωλύεται τα καθήκοντά του ασκεί ο αντιδήμαρχος που ορίζεται από αυτόν.

Με την απόφαση ορισμού αντιδημάρχων ορίζεται και ο αντιδήμαρχος που αναπληρώνει το δήμαρχο. Όταν ο αντιδήμαρχος που έχει οριστεί απουσιάζει ή κωλύεται, τα καθήκοντά του ασκεί άλλος αντιδήμαρχος που ορίζεται από τον δήμαρχο και, αν δεν υπάρχει, σύμβουλος του επιτυχόντος συνδυασμού που ορίζεται από τον δήμαρχο.

Αν δεν ορισθεί σύμβουλος, καθήκοντα δημάρχου ασκεί ο σύμβουλος που έχει εκλεγεί με τις περισσότερες ψήφους και σε περίπτωση ισοψηφίας διενεργείται κλήρωση", ενώ κατά το άρθρο 88 του ίδιου νόμου, "ο δήμαρχος μπορεί, με απόφασή του, να αναθέτει την υπογραφή, με εντολή του, εγγράφων και πιστοποιητικών, πλην χρηματικών ενταλμάτων, σε δημοτικό σύμβουλο ή στον πρόεδρο του συμβουλίου δημοτικού διαμερίσματος ή στον πρόεδρο του τοπικού συμβουλίου ή στον πάρεδρο ή στον γενικό γραμματέα του Δήμου ή σε προϊστάμενο δημοτικής υπηρεσίας ή σε άλλο μόνιμο υπάλληλο του Δήμου." Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι η επίδοση εγγράφου προς το δήμο πρέπει να γίνεται στο δήμαρχο και, εφόσον αυτός απουσιάζει ή κωλύεται να παραλάβει το έγγραφο, στα πρόσωπα που τον αναπληρώνουν κατά την οριζόμενη ως άνω σειρά.

Σε περίπτωση απουσίας όλων των ανωτέρω εκπροσώπων του δήμου, η επίδοση μπορεί να γίνει σε κάποιο από τα πρόσωπα του άρθρου 129 § 1 ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και επί νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, εφόσον ο νόμος δεν διακρίνει. Επίσης, η επίδοση μπορεί να γίνει σε ένα από τα αναφερόμενα στο άρθρο 88 ν. 3463/2006 πρόσωπα, που έχει εξουσιοδοτήσει ο δήμαρχος για την υπογραφή εγγράφων.

Επομένως, σε περίπτωση επίδοσης εγγράφου σε υπάλληλο του δήμου, για την εγκυρότητα της έκθεσης, που συντάσσεται κατ' άρθρο 139 ΚΠολΔ, πρέπει να αναφέρεται είτε ότι οι ως άνω νόμιμοι εκπρόσωποι του δήμου απουσιάζουν ή κωλύονται να παραλάβουν το έγγραφο, είτε ότι ο υπάλληλος, που παρέλαβε αυτό, είναι εξουσιοδοτημένος από το δήμαρχο για την παραλαβή και υπογραφή της έκθεσης (Α.Π. 1577/2021, Α.Π. 189/2021, Α.Π. 1447/2018, Α.Π. 396/2006).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 77 § 6 ν. 3669/2008 "Κύρωση της κωδικοποίησης της νομοθεσίας κατασκευής δημόσιων έργων", αίτηση αναίρεσης κατά των αποφάσεων του πολιτικού εφετείου, που δίκασε διαφορά μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών που προκύπτει από τη σύμβαση κατασκευής δημόσιου έργου, επιτρέπεται μόνο για τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 559 περ. 1 έως 7, 9,16, 17,19 και 20 ΚΠολΔ.

Επίσης, κατά το άρθρο 559 περ. 6 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν παρά το νόμο και ιδίως παρά τις σχετικές με την επίδοση διατάξεις ο διάδικος δικάσθηκε ερήμην. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως συνιστά κύρωση της παραβίασης της κατοχυρωμένης από τα άρθρα 110 § 2 ΚΠολΔ, 20 § 1 του Συντάγματος και 6 της Ε.Σ.Δ.Α., που κυρώθηκε με το ν.δ. 53/1974, αρχής της ακρόασης των διαδίκων και ιδρύεται στην περίπτωση, κατά την οποία οι σχετικοί κανόνες εφαρμόσθηκαν εσφαλμένα, ανεξαρτήτως του αν η ερημοδικία του διαδίκου είναι πραγματική ή πλασματική ή αν αυτός υφίσταται ή όχι δικονομική βλάβη (Α.Π. 559/2020, Α.Π. 1391/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη 246/2021 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, που δίκασε ερήμην του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος Δήμου κατά τη διαδικασία των διαφορών από δημόσια έργα, έγινε δεκτή αγωγή του ενάγοντος-αναιρεσίβλητου και υποχρεώθηκε ο αναιρεσείων να καταβάλει σε αυτόν 42.500 ευρώ νομιμοτόκως για την αμοιβή του από σύμβαση μελέτης κατασκευής κολυμβητηρίου.

Από τη σχετική ...-2019 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Θεσσαλονίκης Κ. Β., που επικαλείται και προσκομίζει σε αντίγραφο ο αναιρεσείων, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της από 19-3-2019 κλήσης του αναιρεσίβλητου, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση της αγωγής για τη δικάσιμο, κατά την οποία δικάστηκε η υπόθεση ενώπιον του Εφετείου, παραδόθηκε στην έδρα του αναιρεσίβλητου στην υπάλληλό του και αναπληρώτρια Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών, Α.

Θ. Στην έκθεση δεν αναφέρεται ότι κατά το χρόνο της επίδοσης απουσίαζαν από την έδρα του Δήμου ο Δήμαρχος και οι υπόλοιποι νόμιμοι εκπρόσωποί του, γεγονός που θα δικαιολογούσε την επίδοση σε υπάλληλο κατ' άρθρο 129 § 1 ΚΠολΔ, ή ότι η ανωτέρω υπάλληλος, που παρέλαβε το έγγραφο και υπέγραψε την έκθεση, ήταν πρόσωπο εξουσιοδοτημένο κατ' άρθρο 88 ν. 3463/2006 από το Δήμαρχο, όπως απαιτείται, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη.

Ενόψει αυτών, η επίδοση της κλήσης δεν είναι έγκυρη και ο αναιρεσίβλητος παρά τον νόμο δικάστηκε ερήμην. Είναι βάσιμος, επομένως, ο σχετικός πρώτος λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 περ. 6 ΚΠολΔ, η αναιρετική εμβέλεια του οποίου καταλαμβάνει ολόκληρη την προσβαλλόμενη απόφαση. Κατόπιν αυτού παρέλκει η έρευνα των υπόλοιπων αναιρετικών λόγων και πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη εφετειακή απόφαση στο σύνολό της και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, όπως ορίζει η διάταξη του άρθρου 580 § 3 ΚΠολΔ.

Το αναιρεσίβλητο ν.π.δ.δ., στο οποίο δεν παρασχέθηκαν υπηρεσίες από το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους στην παρούσα δίκη, πρέπει να καταδικασθεί λόγω της ήττας του κατ' άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία θα υπολογιστούν μειωμένα κατά το μέτρο του άρθρου 281 § 2 ν. 3463/2006. Στην παρούσα δεν διαλαμβάνεται διάταξη περί επιστροφής του παραβόλου, επειδή ο αναιρεσείων Δήμος έχει τις ατέλειες και τα προνόμια του Δημοσίου κατ' άρθρο 276 § 1 εδ.

β' ν. 3463/2006 και νομίμως δεν κατέθεσε παράβολο.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 246/2021 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε εξακόσια (600) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 28 Απριλίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 7 Μαΐου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ