Supreme Court refers equal treatment claim against OTE to Plenary Chamber regarding hiring date discrimination.

Απόφαση 73 / 2011 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 73/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1 Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Παναγιώτη Κομνηνάκη, Ανδρέα Δουλγεράκη και Νικόλαο Πάσσο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 2 Νοεμβρίου 2010, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" (ΟΤΕ), που εδρεύει στο Μαρούσι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Μαρία Σωτηροπούλου.

Του αναιρεσιβλήτου: Μ. Χ. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Λυκοκάπη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-12-2005 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αμαρουσίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 696/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3570/2008 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 22-10-2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Κομνηνάκης διάβασε την από 13-10-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως. Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τα άρθρα 288 ΑΚ, 22 παρ. 1 εδ. β' του Συντάγματος και 119 της ΣυνθΕΟΚ, απορρέει η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως των εργαζομένων, σύμφωνα με την οποία αν ο εργοδότης προβεί σε εκούσια παροχή προς ορισμένους μισθωτούς του, δεν μπορεί να εξαιρέσει από αυτήν άλλους μισθωτούς του που ανήκουν στην ίδια κατηγορία και εκτελούν την ίδια εργασία, κάτω από όμοιες συνθήκες, εκτός αν η εξαίρεση δικαιολογείται κατά την καλή πίστη και είναι, συνεπώς, δίκαιη και εύλογη κατ1 αντικειμενική κρίση.

Η πιο πάνω αρχή (της ίσης μεταχειρίσεως) έχει εφαρμογή μόνον επί οικειοθελών παροχών του εργοδότη και όχι επί παροχών που γίνονται σε εκπλήρωση νομικής υποχρεώσεως, οπότε η ανισότητα ελέγχεται βάσει του άρθρου 4 παρ. 1, σε συνδυασμό προς το άρθρο 22 παρ. 1β' του Συντάγματος. Περαιτέρω, με τις από 14-3-1985 και 10-5-1985 (τροποποιητική της πρώτης) Ειδικές Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΕΣΣΕ), που καταρτίστηκαν μεταξύ ΟΤΕ - Α.Ε.

και ΟΜΕ-ΟΤΕ, κατατέθηκαν στο Ειρηνοδικείο Αθηνών με αριθμούς καταθέσεων 41/1985 και 66/1985, αντίστοιχα, και ισχύουν από 1-1-1985, θεσμοθετήθηκε και ισχύει για το τακτικό προσωπικό της ΟΤΕ - Α.Ε. ενιαίο μισθολόγιο, με το οποίο το προσωπικό, ανεξάρτητα από το βαθμό που κατέχει, διακρίνεται από την στάθμη εκπαίδευσης του, σε κατηγορίες, με βάση τις οποίες εντάσσεται και εξελίσσεται στα καθοριζόμενα μισθολογικά κλιμάκια (μ.

κ.). Ο όρος 8 της πιο πάνω Ε.Σ.Σ.Ε., που περιλαμβάνει τους πάγιους κανόνες ένταξης του προσωπικού στα μ. κ., ορίζει στην παρ. 1 ότι η ένταξη σ' αυτά γίνεται με βάση τη στάθμη εκπαίδευσης του και το συνολικό χρόνο υπηρεσίας του στον ΟΤΕ ως μόνιμου, δόκιμου ή έκτακτου, ενώ με τον όρο 2 παρ. 1 αυτής το προσωπικό διακρίνεται από τη στάθμη της εκπαίδευσης του στις μισθολογικές κατηγορίες:

ΣΕ (στοιχειώδους εκπαίδευσης), ΓΕ (γυμνασιακής εννεαετούς εκπαίδευσης), ΜΕ (μέσης δωδεκαετούς εκπαίδευσης), ΑΡ2 (ανώτερης διετούς εκπαίδευσης), ΑΡ3 (ανώτερης τριετούς εκπαίδευσης), ΑΡ4( ανώτερη τετραετούς εκπαίδευσης), ΑΤ4 (ανώτατης τετραετούς εκπαίδευσης) και ΑΤ5 (ανώτατης πενταετούς εκπαίδευσης). Με τον όρο 3 του μισθολογίου καθορίστηκε η ένταξη του προσωπικού στα μ.κ.

και η εξέλιξη του. Ο όρος 11 τούτου περιέχει διατάξεις μεταβατικής ισχύος, για το προσωπικό που υπηρετούσε ήδη στον ΟΤΕ κατά την εισαγωγή του μισθολογίου. Ειδικότερα, ο όρος αυτός προβλέπει στην παρ. 1 ότι στα μ. κ. εντάσσεται μόνο το δόκιμο και μόνιμο προσωπικό που υπηρετούσε την 1-1-1985, ενώ, κατά τον ίδιο όρο, το προσωπικό των κλάδων Ι, II και III του ΓΚΠ-ΟΤΕ (Διοικητικό, Οικονομικό, Τεχνικό) εντάσσεται στο μισθολόγιο με βάση τα τυπικά του προσόντα, ανεξάρτητα από τους περιορισμούς του άρθρου 7 του ΓΚΠ-ΟΤΕ στους τίτλους σπουδών.

Ακολούθως, υπογράφηκε η από 21-3-1989 ΕΣΣΕ (δημ/κε με την Α.Υ.Ε. 13468/1989), που τροποποίησε και συμπλήρωσε το μισθολόγιο του 1985 και προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι το προσωπικό ΑΡ 2 εξελίσσεται σε 15 μ.κ., με εισαγωγικό το 11° μ.κ. και καταληκτικό το 25ο μ.κ. , το προσωπικό ΑΡ3 σε 15 μ.κ. με εισαγωγικό το 12ο μ.κ. και καταληκτικό το 26° μ.κ. , το προσωπικό ΑΡ 4 σε 15 μ.κ.

με εισαγωγικό το 13° μ.κ. και καταληκτικό το 27° μ.κ., το προσωπικό ΑΤ4 σε 16 μ.κ. με εισαγωγικό το 13° μ.κ και καταληκτικό το 28° μ.κ., το προσωπικό ΑΤ5 σε 14 μ.κ. με εισαγωγικό το 15° μ.κ. και καταληκτικό το 28° μ.κ. Το προσωπικό με τίτλο σπουδών ανώτερης ή ανώτατης εκπαίδευσης που υπηρετούσε την 1-1-1985 είτε ως μόνιμο είτε ως δόκιμο εντάχθηκε στο μισθολόγιο βάσει της στάθμης εκπαίδευσης και των ετών σπουδών, ανεξάρτητα αν οι τίτλοι σπουδών τους αναγνωρίζονται ή όχι από του άρθρο 7 του ΓΚΠ-ΟΤΕ.

Η ως άνω ρύθμιση δεν ίσχυε για το προσωπικό που υπηρετούσε ως έκτακτο την 1-1-1985, καθώς και για το μόνιμο και δόκιμο προσωπικό που υπηρετούσε την 1-1-1985 αλλά απέκτησε μετά την ημερομηνία αυτή τίτλους σπουδών που δεν προβλέπονται για την ειδικότητα του, αφού για την κατηγορία αυτή των υπαλλήλων ίσχυε η διάταξη του 2ου όρου του μισθολογίου, σύμφωνα με την οποία οι τίτλοι σπουδών που λαμβάνονται υπόψη για τη διάκριση κάθε κατηγορίας είναι αυτοί που για κάθε κλάδο του προσωπικού προσδιορίζονται στο ΓΚΠ-ΟΤΕ.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο που δίκασε, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση του, δέχθηκε ανελέγκτως τα εξής : Ο ενάγων προσλήφθηκε από την εναγομένη στις 9-6-1986 με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αόριστου χρόνου ως υπάλληλος και εντάχθηκε στη συνέχεια στο τακτικό προσωπικό της στον εισαγωγικό βαθμό ΟΠ5 του Οικονομικού της Κλάδου, ενώ κατείχε κατά την πρόσληψη του πέραν του απολυτηρίου Λυκείου και πτυχίο του Τμήματος Στελεχών Τουριστικών Επιχειρήσεων των ΚΑΤΕΕ Λάρισας, τίτλος που είναι ισότιμος, σύμφωνα με το Συμβούλιο των ΤΕΙ Λάρισας με το πτυχίο του Τμήματος Τουριστικών Επιχειρήσεων της Σχολής Διοίκησης και Οικονομίας των ΤΕΙ.

Στη συνέχεια εντάχθηκε στο τακτικό προσωπικό της κατέχοντας το βαθμό Ο/Α. Η εναγομένη με βάση τις διατάξεις του όρου 2 του μισθολογίου, σε συνδυασμό με τις 2024/1-9-1987 και 2143/1989 αποφάσεις του Διοικητικού της Συμβουλίου, ενέταξε τους υπηρετούντες την 1-1-1985 πτυχιούχους των ΚΑΤΕΕ και ΤΕΙ, μόνιμους και έκτακτους, καθώς και όσους πτυχιούχους των ΚΑΤΕΕ και ΤΕΙ υπηρετούσαν την 1-1-1985 και απέκτησαν πτυχίο μετά την ημερομηνία αυτή, όπως τους Ν.

Ρ. και Α. Β. στην κατηγορία ΑΡ3 από 1-1-1999 και ΤΕ από 1-4-1999. Ενέταξε, επίσης, στο μισθολόγιο πτυχιούχους της ΑΤΣ-ΟΤΕ που υπηρετούσαν την 1-1-1985, όπως τους Ν. Μ. και Α. Α., των οποίων τα πτυχία είχαν αποκτηθεί μετά από 18μηνες σπουδές, στην κατηγορία ΑΡ3 από 1-1-1999 και ΤΕ από 1-4-1999. Ο ενάγων, προσλήφθηκε στις 9-6-1986, εντάχθηκε από 1-1-1999 στην κατηγορία ΑΡ2 και από 1-4-1999 στην κατηγορία ΤΕ2 και εξελίχθηκε στα μισθολογικά κλιμάκια της κατηγορίας αυτής, λαμβάνοντας τις αποδοχές που αντιστοιχούν σ' αυτά, ενώ παρείχε στην εναγομένη τις ίδιες υπηρεσίες με τους προαναφερόμενους συναδέλφους του, κάτω από τις ίδιες συνθήκες και είχε τα ίδια με τους προαναφερόμενους τυπικά προσόντα.

Η εναγομένη με τις παραπάνω αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου της προέβη σε οικειοθελή παροχή προς τους προαναφερόμενους εργαζομένους, αφού η μεταβατική διάταξη του άρθρου 11 παρ. 1 του μισθολογίου επέβαλε την ένταξη σε ευνοϊκή κλίμακα μόνο του δόκιμου και τακτικού προσωπικού που υπηρετούσε στον ΟΤΕ την 1-1-1985, ο αποκλεισμός δε από την οικειοθελή αυτή παροχή του προσωπικού που προσελήφθη μετά την 1-1-1985, στο οποίο περιλαμβάνεται και ο ενάγων, παραβιάζει την αρχή της ίσης μεταχείρισης των εργαζομένων, αφού η διαφοροποίηση αυτή δεν είναι δίκαιη και εύλογη, καθόσον δεν συντρέχει ειδικός και σοβαρός, κατ' αντικειμενική κρίση, λόγος που να τη δικαιολογεί.

Εξάλλου, μόνη η μη άσκηση του ενδίκου δικαιώματος του ενάγοντος επί μακρό χρονικό διάστημα, χωρίς να αποδεικνύονται άλλα περιστατικά συμπεριφοράς αυτού, που να δημιούργησαν εύλογη πεποίθηση στην εναγομένη ότι ο πρώτος δεν θα ασκούσε πλέον το δικαίωμα του, δεν καθιστούν την άσκηση του δικαιώματος αυτού καταχρηστική κατά την έννοια του άρθρου 281 ΑΚ.

Τα πρωτοβάθμιο, επομένως, Δικαστήριο, το οποίο με την εκκαλούμενη απόφαση, έκρινε όμοια επιδικάζοντας στον ενάγοντα τις αναφερόμενες μισθολογικές διαφορές δεν έσφαλλε κατά την ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου και ορθά εκτίμησε τις αποδείξεις και όσα υποστηρίζει για το αντίθετο η εναγομένη με τον πρώτο λόγο έφεσης και με σχετικό λόγο των πρόσθετων λόγων αυτής είναι αβάσιμα και απορριπτέα.

Με τον πρώτο από το άρθρο 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ λόγο της αναίρεσης η αναιρεσείουσα προβάλλει ότι ο αναιρεσίβλητος δεν ανήκει στην ίδια κατηγορία με τους προαναφερόμενους εργαζομένους, γιατί έχει διαφορετικά με αυτούς προσόντα και διαφορετική βαθμολογική εξέλιξη, γι' αυτό και δεν παραβιάζονται οι αρχές της ισότητας και της ίσης μεταχειρίσεως.

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως δημιουργεί ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος, γιατί αφορά όχι μόνο την παρούσα υπόθεση αλλά και ικανό αριθμό εργαζομένων της αναιρεσείουσας. Με αυτόν τίθεται το ζήτημα εάν οι προαναφερθείσες διατάξεις εισάγουν ή όχι ανεπίτρεπτη άνιση μεταχείριση όμοιων κατηγοριών προσωπικού του ΟΤΕ, δηλαδή αν μόνο η διαφορά του χρόνου προσλήψεως του αναιρεσιβλήτου καθιστά ή όχι δικαιολογημένη την εξαίρεση αυτού από την άνω εκούσια παροχή της αναιρεσείουσας και ενόψει των εκτιθέμενων στην απόφαση λοιπών περιστατικών (παροχή της ίδιας εργασίας κάτω από τις ίδιες συνθήκες και με τα ίδια ή ανώτερα τυπικά προσόντα με τους ευνοηθεντες) επηρεάζει ή όχι την εφαρμογή στην περίπτωση του της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως.

Ειδικότερα, αν η διάκριση αμφοτέρων των ως άνω κατηγοριών, που συντελέσθηκε από μόνο το εντελώς συμπτωματικό στοιχείο του χρόνου της προσλήψεως των υπαλλήλων, εισάγει άνιση μεταχείριση και δεν δικαιολογείται εκ λόγων γενικότερου δημοσίου ή κοινωνικού συμφέροντος ή εξ άλλου ειδικού και σοβαρού, κατ' αντικειμενική κρίση, λόγου, γιατί αυτοί δεν συνάγονται από τις μνημονευόμενες διατάξεις του ΓΚΠ-ΟΤΕ, ώστε να αποκλείονται στο διηνεκές οι υπάλληλοι εκείνοι που προσλήφθηκαν και μονιμοποιήθηκαν μετά το ως άνω χρονικό σημείο, αφού είναι βέβαιο ότι στο μέλλον θα συμπληρώσουν χρόνο υπηρεσίας ίσο ή και μεγαλύτερο εκείνου, τον οποίο είχαν οι ευνοηθεντες συνάδελφοι τους κατά το χρόνο της ενάρξεως καταβολής σε αυτούς του εν λόγω επιδόματος ( βλ.

ΑΠ 458/2010, 627/2006, πρβλ. και μειοψηφία Ολ ΑΠ 34/1998) και, επομένως, με την παραπάνω όμοια κρίση του Πολυμελές Πρωτοδικείο δεν παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 288 ΑΚ, 4 και 22 παρ. 1 β' του Συντάγματος και 119 ΣυνθΕΟΚ, των από 14-3-1985 αρχικής, από 10-5-1985 τροποποιητικής και από 21-3-1989 ΕΣΣΕ προσωπικού ΟΤΕ. Ή εάν η αρχαιότητα των μισθωτών που υπηρετούσαν ως έκτακτοι την 1-1-1985 δικαιολογεί την ιδιαίτερη υπέρ αυτών ρύθμιση, αφού αυτοί κατά τεκμήριο ήταν ήδη τότε περισσότερο έμπειροι και αποδοτικοί, η αρχαιότητα τους δε καθορίζεται απροσώπως και αντικειμενικώς, εξαρτώμενη μόνο από το χρόνο της προσλήψεως τους και, επομένως, η ως άνω οικειοθελής προς αυτούς παροχή που προβλέπεται από την προαναφερόμενη ειδική διάταξη του ως άνω κανονισμού του Ο.Τ.Ε.

και τις αποφάσεις του Δ.Σ. αυτού δεν αποτελεί ανεπίτρεπτη άνιση ρύθμιση ομοίων, κατά παράβαση του άρθρου 4 παρ. 1, ούτε διάκριση όσον αφορά την αμοιβή κατά παράβαση του άρθρου 22 παρ. 1 εδ. τελευταίο του Συντάγματος και, συνεπώς, ο ΟΤΕ δεν υποχρεούται, βάσει των διατάξεων αυτών, να χορηγήσει στους μετά την 1.1.1985 προσληφθέντες από αυτόν υπαλλήλους την άνω παροχή (πρβλ.

Ολ.ΑΠ 34|1998). Κατ' ακολουθίαν, λόγω, του τιθέμενου γενικότερου ενδιαφέροντος ζητήματος, αλλά και για την ενότητα της νομολογίας πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 563 παρ. 2 στοιχ. β' του ΚΠολΔ να παραπεμφθεί ο λόγος αυτός της αίτησης αναίρεσης στην Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου και να επιφυλαχθεί το Δικαστήριο τούτο ως προς την έρευνα των λοιπών λόγων της αίτησης αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Παραπέμπει στην Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου τον αναφερόμενο στο σκεπτικό πρώτο λόγο της από 22-10-2008 αίτησης της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε." (ΟΤΕ) για αναίρεση της υπ' αριθμ. 3570/2008 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Και Επιφυλάσσεται να ερευνήσει τους υπόλοιπους λόγους της αίτησης αναιρέσεως, μετά την απόφαση της Τακτικής Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον παραπεμπόμενο σε αυτήν λόγο.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 30 Νοεμβρίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Ιανουαρίου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ