Legislator Rechtsprechung & Gesetzgebung
III UZ 28/11 KI-generiert

Supreme Court dismisses social security claimant's retrial request based on new facts discovered after final judgment.

Geschäftsnummer III UZ 28/11
Gericht / Behörde
Rechtsordnung Polen (PL)
Ausgang Abgewiesen (Dismissed)

Legislator-Zusammenfassung

KI-generiert

The Supreme Court rejected the insured's appeal to retry the case following a final judgment. The claimant argued that new facts regarding a colleague's work conditions should have influenced the outcome, but the court found these facts were already known and available as witness testimony. Consequently, the court ruled that such late-discovered information does not constitute a valid ground for retrial under the Civil Procedure Code.

Legislator-Regeste

KI-generiert

Art. 403 § 2 k.p.c.; Art. 381 k.p.c.; Art. 410 § 1 k.p.c.; Art. 398 § 14 k.p.c.; Art. 394 § 1 § 3 k.p.c.: Facts discovered after the final judgment that were already known to the party and available as evidence do not constitute a legal basis for requesting a retrial.

Schlagwörter

KI-generiert
retrial request new facts social security Civil Procedure Code final judgment witness testimony available evidence

Zitierte Gesetzesbestimmungen

KI-generiert
Art. 403 § 2 k.p.c.
dowodowych (art. 403 § 2 k.p.c.) można żądać wznowienia postępowania jedynie
Art. 381 k.p.c.
stronie, a pominiętych przez Sąd drugiej instancji na podstawie art. 381 k.p.c. (por.
Art. 410 § 1 k.p.c.
wznowienia podlegała zatem odrzuceniu na mocy art. 410 § 1 k.p.c.
Art. 398 § 14 k.p.c.
Mając to na uwadze oraz opierając się na treści art. 398 14 k.p.c.
Art. 394 § 1 § 3 k.p.c.
art. 3941 § 3 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
art. 403 § 2 k.p.c
dowodowych (art. 403 § 2 k.p.c.) można żądać wznowienia postępowania jedynie
art. 430 § 2 k.p.c
podkreślił także, iż wykładnia art. 430 § 2 k.p.c.
art. 410 § 1 k.p.c
wznowienia podlegała zatem odrzuceniu na mocy art. 410 § 1 k.p.c.
art. 399 § 1 k.p.c
zakończenia go postanowieniem (art. 399 § 2 k.p.c.), jednakże tylko w wypadkach
art. 399 § 2 k.p.c
zakończenia go postanowieniem (art. 399 § 2 k.p.c.), jednakże tylko w wypadkach

Zitierte Rechtsprechung

KI-generiert
II UZ 3/07
Supreme Court dismissed appeal against rejection of retrial claim based on newly discovered evidence. Appeal rejected as second instance court properly handled case merits.
I CO 5/76
postanowieniu z dnia 10 stycznia 1977 r., I CO 5/76 Sąd Najwyższy wyjaśnił
II UKN 306/98
postanowieniu z dnia 12 listopada 1998 r., II UKN 306/98 (OSNP-wkł.
II UKN 167/00
20 kwietnia 2000 r., II UKN 167/00 (PPiPS 2001 nr 6, poz.
II PZ 24/09
15 grudnia 2009 r., II PZ 24/09 (LEX nr 577836), czy też z dnia 19 marca 2010 r., II
II PZ 5/10
Supreme Court dismisses retrial request as new evidence was discoverable and not truly hidden from the plaintiff.
IV CO 6/05
Supreme Court dismisses appeal for retrial as new facts concern legal interpretation, not established facts under civil procedure law.
I PK 5/06
wyroku z dnia 17 lipca 2006r., I PK 5/06 (Wokanda 2006 nr 11, poz.
I ACa 172/08
Katowicach z dnia 11 kwietnia 2008 r., I ACa 172/08, OSA 2009 nr 5, poz.
III CZP 134/04
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., III CZP 134/04, LEX nr

Fragen Sie sich, wie dieser Entscheid auf Ihren Fall anwendbar ist?

Prüfen Sie diesen Entscheid zusammen mit Bundesrecht, kantonalen Erlassen, Kommentaren und Folgeentscheiden in Legislator AI.

Fall in Legislator öffnen →

Volltext

Sygn. akt III UZ 28/11

POSTANOWIENIE

Dnia 2 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło

SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku J. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu

Okręgowego z dnia 26 października 2010 r., i Sądu Apelacyjnego z dnia 27

stycznia 2011 r., po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy,

Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 grudnia 2011 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 29 sierpnia 2011 r.,

oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z

dnia 29 sierpnia 2011 r., odrzucił wniesioną przez ubezpieczonego J. M. skargę o

wznowienie

postępowania

zakończonego

prawomocnym

wyrokiem

Sądu

Okręgowego z dnia 26 października 2010 r., oraz prawomocnym wyrokiem Sądu

Apelacyjnego z dnia 27 stycznia 2011 r.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że ubezpieczony jako podstawę żądania

wznowienia postępowania wskazał wykrycie nowych okoliczności faktycznych i

środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Okoliczność tę

stanowiło zaś to, iż organ rentowy zaliczył J. R. pracę na stanowisku kierownika

sekcji zaopatrzenia w materiały ogniotrwałe i odlewnicze w okresie od dnia 1

października 1979 r. do dnia 31 sierpnia 1999 r. w Hucie […] S.A. jako pracę

warunkach szczególnych, podczas gdy wnioskodawcy nie uznano za taką pracę

tego samego rodzaju pracy wykonywanej przez niego w okresie od dnia 1

października 1979 r. do dnia 31 października 1986 r. Ubezpieczony podał także, iż

o wspomnianej okoliczności dowiedział się w dniu 1 marca 2011 r.

Sąd drugiej instancji przypomniał regulacje prawne związane z instytucją

skargi

o

wznowienie

postępowania

oraz

stwierdził,

że

wskazana

przez

ubezpieczonego okoliczność faktyczna nie może stanowić podstawy wznowienia

postępowania, ponieważ z powodu wykrycia nowych okoliczności lub środków

dowodowych (art. 403 § 2 k.p.c.) można żądać wznowienia postępowania jedynie

wówczas, gdy mogłyby mieć one wpływ na wynik sprawy, a strona nie mogła ich

powołać

w

poprzednim

postępowaniu.

Powołana

przez

ubezpieczonego

okoliczność, iż J. R. ZUS zaliczył okres pracy na stanowisku kierownika sekcji

zaopatrzenia w materiały ogniotrwałe i odlewnicze w Hucie jako okres pracy w

warunkach szczególnych, nie mogła mieć natomiast wpływu na wydane w sprawie

prawomocne orzeczenie sądu, albowiem Sąd Okręgowy przeprowadził własne

postępowanie dowodowe na okoliczność charakteru pracy ubezpieczonego na tym

stanowisku i poczynił własne ustalenia w tym zakresie, opierając się na zeznaniach

świadków, ich aktach osobowych, aktach osobowych ubezpieczonego oraz opinii

biegłego z zakresu BHP. Powołanie się przez skarżącego na decyzję organu

rentowego przyznającą innemu pracownikowi Huty […], zatrudnionemu na takim

samym stanowisku, nie może zostać uznane za nowy dowód mogący wpłynąć na

wydane już rozstrzygnięcie, skoro sąd ustalił stan faktyczny w tym zakresie na

podstawie dowodów bezpośrednich, zaś decyzja organu rentowego dotycząca

innego

pracownika

i

stanu

faktycznego

nie

wpływa

na

wiarygodność

przeprowadzonych dowodów, w szczególności z opinii biegłego. Sąd Apelacyjny

podkreślił także, iż wykładnia art. 430 § 2 k.p.c. prowadzi do wniosku, że chodzi w

nim o takie okoliczności faktyczne, względnie dowody, które uzasadniają

przytoczone we wniosku żądanie. Istotność dla sprawy nowych faktów i dowodów

ocenia się bowiem z punktu widzenia ich wpływu na treść decyzji ostatecznej. Z

tych przyczyn skarga ubezpieczonego jako nieoparta na ustawowej podstawie

wznowienia podlegała zatem odrzuceniu na mocy art. 410 § 1 k.p.c.

Zażalenie

od

powyżej

przedstawionego

reprezentowany przez profesjonalnego

postanowienia

wniósł

pełnomocnika ubezpieczony J. M.,

zaskarżając to postanowienie i wnosząc o jego uchylenie.

Nie wskazując podstaw zaskarżenia, skarżący podniósł równocześnie, iż nie

zgadza się z zaskarżonym postanowieniem, gdyż jego zdaniem „obowiązkiem sądu

jest przeprowadzenie wszelkich dowodów, a w szczególności faktów mających dla

rozstrzygnięcia

sprawy

istotne

znaczenie”.

Fakt,

że

współpracownik

ubezpieczonego wykonujący tego samego rodzaju pracę i w tym samym czasie,

którą to pracę uznano za wykonywaną w warunkach szczególnych, stanowi zaś

dowód, że postępowanie prowadzone przez Sąd Okręgowy było wadliwe, a

przynajmniej nie w pełni wyjaśniające wszystkie okoliczności faktyczne w tej

sprawie. Dlatego koniecznym wydaje się przeprowadzenie dowodu z zeznań Jana

R. w celu ustalenia, jakiego rodzaju pracę wykonywał ubezpieczony, w jakim

wymiarze i w jakim charakterze w porównaniu z pracą przez niego wykonywaną.

Niewyjaśnienie tych okoliczności rodzi podejrzenie, że organy rentowe w sposób

dowolny i wybiórczy ustalają prawa do świadczeń emerytalnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wstępnie Sąd Najwyższy uznał za konieczne przypomnieć, że zgodnie z art.

399 § 1 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone

prawomocnym wyrokiem, zaś na podstawie określonej w art. 4011 również w razie

zakończenia go postanowieniem (art. 399 § 2 k.p.c.), jednakże tylko w wypadkach

przewidzianych w dziale VI Kodeksu postępowania cywilnego. Wynika to z faktu, iż

skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem pozwalającym

na wzruszenie prawomocnych orzeczeń sądowych, korzystających co do zasady z

powagi rzeczy osądzonej (vide : art. 366 k.p.c.) i wiążących nie tylko strony

postępowania i sąd, który wydał to orzeczenie, ale również inne sądy oraz inne

organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie

przewidzianych także inne osoby (vide : art. 365 § 1 k.p.c.). Dlatego skarga o

wznowienie postępowania musi podlegać szczególnym rygorom, zarówno w

zakresie formy, jak i treści (zawartości). Jak bowiem stwierdził Sąd Najwyższy w

wyroku z dnia 17 lipca 2006r., I PK 5/06 (Wokanda 2006 nr 11, poz. 33), skarga o

wznowienie postępowania nie jest narzędziem służącym zapewnianiu jednolitości

orzeczeń, nawet w sprawach o roszczenia oparte na jednakowych podstawach

faktycznych i prawnych. Możliwość ponownego rozpoznania prawomocnie

zakończonej sprawy na skutek skargi o wznowienie postępowania otwiera się tylko

wówczas, gdy zaistnieje jedna z ustawowych podstaw wymienionych w Kodeksie

postępowania cywilnego.

Stosownie do art. 409 k.p.c. skarga o wznowienie postępowania powinna

zatem czynić zadość warunkom pozwu oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego

orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające

zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz wniosek o uchylenie lub zmianę

zaskarżonego orzeczenia. Sąd właściwy do rozpoznania skargi w pierwszej

kolejności dokonuje oceny, czy wymienione wymogi formalne skargi zostały

spełnione, a następnie na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. odrzuca ją, jeżeli została

wniesiona po upływie przepisanego terminu, była niedopuszczalna lub nieoparta na

ustawowej podstawie. Warunkiem możliwości rozpatrywania zasadności skargi jest

przy tym łączne spełnienie wszystkich warunków wskazanych w cytowanym

przepisie. Brak nawet jednego z nich sprawia zaś, że rozpatrywanie sprawy nie jest

możliwe. Dlatego też stwierdzenie braku choćby jednego z tych warunków

powoduje odrzucenie skargi.

Ustawowe podstawy wznowienia postępowania zostały wymienione w art.

401 k.p.c., art. 4011 k.p.c. oraz art. 403 k.p.c., przy czym pierwszy z tych przepisów

wskazuje na przypadki nieważności postępowania, drugi na niekonstytucyjność

aktu

prawnego

będącego

Trybunału Konstytucyjnego,

podstawą

orzeczenia

stwierdzoną

trzeci natomiast na tzw.

orzeczeniem

właściwe

przyczyny

restytucyjne, z których dwie pierwsze są związane z oparciem zaskarżonego

wyroku na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku

karnym, następnie uchylonym oraz na uzyskaniu owego wyroku za pomocą

przestępstwa, a kolejne z późniejszym wykryciem prawomocnego wyroku

dotyczącego tego samego stosunku prawnego albo takich okoliczności faktycznych

lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których

strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

W zażaleniu skarżący, co już wcześniej zostało podkreślone, w ogóle nie

wskazał podstawy zaskarżenia, jednakże odwołanie się przez niego do „dowodów

(…) i faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie” przemawia za

przyjęciem tezy, iż chodziło mu zapewne o podstawę wznowienia postępowania, o

której mowa w art. 403 § 2 k.p.c. Trzeba zatem stwierdzić, że przepis ten kładzie

nacisk na to, iż wykrycie wymienionych w nim okoliczności faktycznych lub środków

dowodowych musi być późniejsze, co oznacza, że musi do niego dojść po

uprawomocnieniu się wyroku, a więc w sytuacji, w której powoływanie się na

okoliczności faktyczne lub środki dowodowe było już niemożliwe. Wykrycie należy z

kolei rozumieć jako dowiedzenie się o istnieniu tych okoliczności lub środków

dowodowych w zakresie umożliwiającym powoływanie się na nie. Owe okoliczności

i środki dowodowe, aby zostać wykryte, muszą jednakże (co wymaga szczególnego

podkreślenia) istnieć w sensie obiektywnym już w czasie trwania postępowania

zakończonego zaskarżonym wyrokiem. Jak stwierdził bowiem Sąd Najwyższy w

uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68 (OSNC

1969 nr 12, poz. 208) środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się

wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania przewidzianej w art. 403 §

2 k.p.c. Analogiczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 13

października 2005 r., IV CZ 96/05 oraz z dnia 10 lutego 2006 r., I PZ 33/05 (OSNP

2007 nr 3-4, poz. 48), przy czym w pierwszym z wymienionych orzeczeń Sąd

Najwyższy dodał także, iż w świetle art. 403 § 2 k.p.c. możliwość powoływania

nowych faktów i dowodów jest ograniczona jedynie do tych okoliczności i środków

dowodowych, które istniały już w okresie trwania zakończonego postępowania. W

postanowieniu z dnia 16 maja 2008 r., III CZ 20/08 (LEX nr 420807) Sąd Najwyższy

wyjaśnił natomiast, iż w przepisie art. 403 § 2 k.p.c. chodzi o późniejsze wykrycie

faktów i dowodów dla strony nie tylko nieznanych w toku poprzedniego

postępowania, lecz których także nie mogła znać, choć istniały już w toku tego

postępowania, ale nie były objęte materiałem sprawy. Dodać w tym miejscu

wypada, że z końcowego zwrotu art. 403 § 2 k.p.c. wynika nadto, że „wykrycie"

odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle

nieujawnionych i wtedy nieujawnialnych, bo nieznanych stronom. Strona może więc

powołać się na nie jedynie wówczas, gdy nie mogła z nich skorzystać przed

rozstrzygnięciem,

albowiem

wymieniony

przepis

obejmuje

wyłącznie

fakty

nieujawnialne albo stronie nieznane i dla niej niedostępne. Fakty natomiast

ujawnialne, czyli te, które strona powinna znać, tj. miała możliwość dostępu do nich,

nie są objęte hipotezą tego przepisu (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w

Katowicach z dnia 11 kwietnia 2008 r., I ACa 172/08, OSA 2009 nr 5, poz. 60 oraz

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., III CZP 134/04, LEX nr

151652). Nie można również oprzeć skargi o wznowienie postępowania na

rzekomym „wykryciu" okoliczności faktycznej i środka dowodowego znanych

stronie, a pominiętych przez Sąd drugiej instancji na podstawie art. 381 k.p.c. (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2007 r., II UZ 3/07, OSNP 2008

nr 11-12, poz. 178). Niezależnie od poglądów zawartych w przedstawionych

orzeczeniach, które Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym zażalenie

ubezpieczonego

w

pełni

podziela,

należy

dodatkowo

zauważyć,

że

w

postanowieniu z dnia 10 stycznia 1977 r., I CO 5/76 Sąd Najwyższy wyjaśnił

wprost, iż nie stanowi podstawy wznowienia postępowania według art. 403 § 2

k.p.c. opinia biegłego sporządzona w innej sprawie po prawomocnym zakończeniu

procesu, którego wznowienia dotyczy skarga o wznowienie postępowania. Z kolei w

postanowieniu z dnia 12 listopada 1998 r., II UKN 306/98 (OSNP-wkł. 1999 nr 3,

poz. 3) Sąd Najwyższy stwierdził, że orzeczenie lekarskie, które zostało wydane po

dacie

uprawomocnienia

się

wyroku,

nie

stanowi

podstawy

wznowienia

postępowania przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c. Również w postanowieniu z dnia

20 kwietnia 2000 r., II UKN 167/00 (PPiPS 2001 nr 6, poz. 70) Sąd Najwyższy

uznał, iż uzyskanie po prawomocnym zakończeniu sprawy nowego zaświadczenia

lekarskiego nie jest ustawową podstawą wznowienia postępowania przewidzianą w

art. 403 § 2 k.p.c. Analogiczne stanowisko zajmował Sąd Najwyższy także w

najnowszym orzecznictwie, którego przykładami mogą być postanowienia: z dnia

15 grudnia 2009 r., II PZ 24/09 (LEX nr 577836), czy też z dnia 19 marca 2010 r., II

PZ 5/10 (LEX nr 583798).

Odnosząc

przedstawione

wyżej

rozważania

do

stanu

faktycznego

charakterystycznego dla rozpoznawanej sprawy, Sąd Najwyższy stwierdza, że

skarga ubezpieczonego nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia już

choćby z tej przyczyny, iż powoływany się przez niego na fakt zaliczenia przez

organ rentowy J. R. pracy wykonywanej na takim samym stanowisku, jak to które

zajmował

ubezpieczony,

do

okresu

pracy

wykonywanej

w

szczególnych

warunkach, o czym dowiedział się on w marcu 2011 r., w żadnym razie nie mógł

stanowić będącej podstawą wznowienia postępowania okoliczności faktycznej

istniejącej w sensie obiektywnym już w czasie trwania postępowania zakończonego

zaskarżonym wyrokiem, a jedynie ujawnionej w późniejszym czasie. Wobec tego, iż

Jan R. był współpracownikiem ubezpieczonego, a więc osobą niewątpliwie

ubezpieczonemu znaną, nie istniały z kolei jakiekolwiek przeszkody w tym, aby

został on zgłoszony jako świadek w postępowaniu zakończonym zaskarżonym

obecnie orzeczenie i złożył zeznania dotyczące rodzaju pracy wykonywanej przez

ubezpieczonego oraz jej wymiaru.

Kierując się wskazanymi wyżej motywami, Sąd Najwyższy stanął na

stanowisku, że zażalenie ubezpieczonego nie było uzasadnione, albowiem jego

skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w okolicznościach, w których

– jak trafne uznał sąd drugiej instancji – wskazane w tej skardze podstawy prawne

wznowienia postępowania w rzeczywistości nie występowały. W takiej natomiast

sytuacji zaistniały warunki do zastosowania art. 410 § 1 k.p.c. (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z 7 lipca 2005 r., IV CO 6/05).

Mając to na uwadze oraz opierając się na treści art. 398 14 k.p.c. w związku z

art. 3941 § 3 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.