V CZ 61/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 61/12

POSTANOWIENIE

Dnia 13 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa D. POLAND Spółki z o.o.

przeciwko CENTRUM BIZNESU T. Spółce z o.o. i T. Spółce z o.o.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 grudnia 2012 r.,

zażalenia pozwanych na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 15 marca 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 15 marca 2012 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną pozwanych (Centrum Biznesu T. spółki z o.o. oraz T. spółki z o.o.) oraz

zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powódki (D. Poland spółki z o.o.) kwotę

2.700 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Zgodnie z art. 3982 § 2 pkt 1 k.p.c., skarga kasacyjna - bez względu na

wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach o prawa majątkowe – jest

niedopuszczalna w sprawie o czynsz najmu. Rodzaj sprawy (o czynsz najmu) jest

kryterium decydującym o dopuszczalności skargi kasacyjnej. Jak wynika z treści

pozwu oraz uzasadnień orzeczeń Sądów obu instancji, dochodzona przez powódkę

należność została zasądzona z tytułu czynszu najmu w związku z łączącą strony

umową najmu. Z tego względu skarga kasacyjna jako niedopuszczalna podlegała

odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 2 w zw. z art. 3982 § 2 pkt 1 k.p.c.

Od powyższego postanowienia zażalenie złożyli pozwani, którzy - zarzucając

naruszenie art. 3982 § 2 pkt 1 w zw. z art. 3986 § 2 k.p.c. - wnieśli o jego uchylenie.

Podnieśli, że przedmiotem rozpoznania w sprawie nie były wyłącznie roszczenia

o zapłatę czynszu najmu, w konsekwencji sprawa nie może być uznana za sprawę

o czynsz najmu. Pozwana T. spółka z o.o. nigdy nie była stroną umów najmu

zawartych

z

powódką,

a

kierowane

wobec

niej roszczenia wynikają

z

odpowiedzialności nabywcy przedsiębiorstwa odpowiedzialnego za zobowiązania

Centrum Biznesu T. spółki z o.o. Ewentualna odpowiedzialność pozwanej T. spółki

z o.o. nie jest więc odpowiedzialnością kontraktową. Ponadto, w świetle zarzutów

podnoszonych przez pozwaną Centrum Biznesu T. spółkę z o.o., przedmiotem

sprawy nie było wyłącznie określenie zasadności i wysokości należności

czynszowych, lecz ustalenie istnienia (nieistnienia) stosunku prawnego - stosunku

najmu wynikającego z przedstawionych przez powoda umów najmu - z uwagi na

pozorny charakter tych umów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Według art. 3982 § 2 pkt 1 k.p.c., skarga kasacyjna jest niedopuszczalna

w sprawach o czynsz najmu. Sprawa, której przedmiotem było żądanie zasądzenia

od pozwanej Centrum Biznesu T. spółki z o.o. należności z tytułu czynszu

wynikającego z umowy najmu, której wskazana spółka była stroną, mieściło się w

kategorii „sprawy o czynsz najmu”. W postanowieniu z dnia 11 grudnia 2009 r., V

CZ 61/09 (Lex nr 551160) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że sprawą o czynsz jest taka,

która dotyczy obowiązku płacenia czynszu, jego wysokości, czy istnienia

zobowiązań z tego tytułu, a skarżący kwestionowałby trafność rozstrzygnięcia w

tym przedmiocie. Charakteru sprawy nie zmieniały więc zarzuty podniesione w

postępowaniu przez pozwaną Centrum Biznesu T. spółkę z o.o., w tym zarzut

nieistnienia stosunku najmu uzasadniony pozornością tej umowy. Sprawą o czynsz

jest bowiem także sprawa, w której przedmiotem badania - jako przesłanki

rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania dotyczącego zapłaty czynszu – jest

ustalenie istnienia (lub nieistnienia) stosunku najmu, z którego jest wywodzone

dochodzone roszczenie (por. również postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17

kwietnia 1998 r., II CKN 587/97, OSNC 1998, nr 12, poz. 213, z dnia 10 czerwca

1999 r., III CKN 1237/98, nie publ. oraz z dnia 10 lutego 2011 r., IV CZ 124/10, Lex

nr 785544). W postanowieniu z dnia 5 kwietnia 2012 r., II CSK 562/11 (Lex nr

116259) przyjęto, że z perspektywy dopuszczalności skargi kasacyjnej nie ma

znaczenia, że sąd uznał umowę najmu za pozorną.

Taki sam charakter (o czynsz najmu) miała również sprawa w odniesieniu do

pozwanej T. spółki z o.o. Dochodzona należność dotyczyła bowiem zobowiązania

zapłaty przez tę pozwaną czynszu należnego powódce na podstawie umowy najmu

zawartej pomiędzy powódką a Centrum Biznesu T. spółką z o.o., za które to

zobowiązanie pozwana T. spółka z o.o., jako nabywca przedsiębiorstwa, ponosi

solidarną odpowiedzialność na podstawie art. 554 k.c. ze zbywcą przedsiębiorstwa.

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2007 r., V CSK 18/07 (OSP 2008,

nr 9, poz. 97) przyjęto, że sens art. 554 k.c. jest taki, że zobowiązanie, które

obciążało tylko zbywcę ex lege rozszerza się na nabywcę przedsiębiorstwa.

Odpowiednio, po stronie zarówno zbywcy jak i nabywcy, istnieje obowiązek

świadczenia na rzecz wierzyciela. Również w wyroku z dnia 4 kwietnia 2007 r., V

CSK 3/07 (M. Prawn. 2007, nr 9, str. 460) Sąd Najwyższy przyjął, że

odpowiedzialność

nabywcy

przedsiębiorstwa

oparta

jest

na

konstrukcji

przystąpienia do długu, co oznacza, iż odpowiada on solidarnie ze zbywcą za długi

związane

z

prowadzeniem

przedsiębiorstwa.

Odpowiedzialność

nabywcy

przedsiębiorstwa jest więc następstwem pochodnym pod tytułem szczególnym. Po

stronie

nabywcy

nie

powstaje

nowy

dług

wobec

wierzyciela

zbywcy

przedsiębiorstwa, czy też jedynie odpowiedzialność za cudzy dług (zbywcy

przedsiębiorstwa). Charakter długu obciążającego nabywcę przedsiębiorstwa nie

ulega więc zmianie (por. również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2010

r., II CSK 2/10, Lex nr 621142 dotyczący skutków nabycia gospodarstwa rolnego w

odniesieniu do zobowiązań zbywcy). Ustalenie, czy i w jakim zakresie pozwana T.

spółka z o.o. jako nabywca przedsiębiorstwa ponosi na podstawie art. 554 k.c.

odpowiedzialność wobec powódki z tytułu czynszu najmu, było jedynie przesłanką

przyjęcia, że pozwana spółka ponosi wobec powódki odpowiedzialność z tytułu

czynszu najmu. Charakter dochodzonego w sprawie roszczenia przeciwko wyżej

wymienionej

pozwanej

był

więc

determinowany

charakterem

długu

zbywcy przedsiębiorstwa (z tytułu czynszu), nie zaś zdarzeniem (nabyciem

przedsiębiorstwa), które spowodowało, że pozwana za ten dług ponosiła

odpowiedzialność wobec powódki.

Z tych względów zażalenie jako bezzasadne podlegało oddaleniu na

podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

jw