V CZ 21/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 21/13

POSTANOWIENIE

Dnia 13 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa J. C.

przeciwko Wojewódzkiemu Szpitalowi Neuropsychiatrycznemu im. […]

w L.

o zadośćuczynienie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 czerwca 2013 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 29 stycznia 2013 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 stycznia 2013 r. Sąd Apelacyjny

odrzucił apelację powódki od wyroku Sądu pierwszej instancji z dnia 6 lipca 2012 r.

stwierdzając, że wniesiona została po terminie.

Wskazał, że powódka, reprezentowana przez adwokata, złożyła w Biurze

Podawczym Sądu Okręgowego w C. w dniu 6 lipca 2012 r. o godz. 9 wniosek o

doręczenie odpisu wyroku tego Sądu z uzasadnieniem, a wyrok został ogłoszony w

tym dniu o godz. 13:45. Wniosek o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem

został zatem złożony przed ogłoszeniem wyroku, a więc, jako przedwczesny, nie

mógł wywołać zamierzonego skutku prawnego, gdyż, zgodnie z art. 328 § 1 k.p.c.

uzasadnienie wyroku sporządza się na żądanie strony, zgłoszone w terminie

tygodniowym od dnia ogłoszenia wyroku. Wniosek o doręczenie odpisu wyroku z

uzasadnieniem złożony przed ogłoszeniem sentencji wyroku nie czyni zadość

wymaganiom art. 328 § 1 k.p.c. i jest bezskuteczny.

W tej sytuacji nie ma znaczenia, że Sąd Okręgowy, nie dostrzegając

naruszenia przez pełnomocnika powódki ustawowego terminu do złożenia wniosku,

doręczył mu odpis wyroku z uzasadnieniem. Pozostaje to bez wpływu na bieg

dwutygodniowego terminu do wniesienia apelacji, który, w tej sytuacji, zgodnie

z art. 369 § 2 k.p.c., rozpoczyna się od dnia, w którym upłynął termin do żądania

uzasadnienia wyroku. W rozpoznawanej sprawie termin do wniesienia apelacji

upłynął w dniu 27 lipca 2012 r., a pełnomocnik powódki wniósł apelację w dniu

11 września 2011 r., a więc po terminie, co skutkowało odrzuceniem apelacji przez

Sąd drugiej instancji na podstawie art. 373 w zw. z art. 370 k.p.c.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik powódki zarzucił

naruszenie art. 328 § 1 k.p.c. stwierdzając, że zgodnie z tym przepisem wniosek

o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem powinien być złożony w terminie

tygodniowym od dnia ogłoszenia wyroku, co oznacza, że wniosek taki można

skutecznie złożyć także w dniu ogłoszenia wyroku, bez względu na godzinę,

w której została ogłoszona sentencja wyroku. W oparciu o powyższy zarzut wnosił

o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 328 § 1 k.p.c. termin do złożenia wniosku o sporządzenie

uzasadnienia wyroku wynosi tydzień i rozpoczyna bieg „od dnia ogłoszenia

sentencji wyroku”. W literaturze i orzecznictwie już od czasów przedwojennych

jednolicie przyjmuje się, że wniosek strony o sporządzenie uzasadnienia

orzeczenia

złożony przed ogłoszeniem jego sentencji, jest przedwczesny i nie

wywołuje skutków procesowych (porównaj między innymi orzeczenia Sądu

Najwyższego z dnia 4 czerwca 1935 r. C II 406/35, „Przegląd Prawa I Administracji”

1935r, nr 4, poz. 336, z dnia 24 października 1935r. C II 1244/35, OSP 1936, poz.

539, z dnia 9 czerwca 1937 r. C III 3654/36, RPEiS 1938, nr 1, s. 172, z dnia

8 lutego 1938 r. C II 2052/37, „Systematyczny Przegląd Orzecznictwa” t. I, poz. 57,

pod art. 339-358 k.p.c., z dnia 29 września 1945r. C I 51/45, PiP 1946, nr 8, s.126,

z dnia 21 października 1957 r. 2 CR 915/57, Preis 1958, nr 3, s. 338, z dnia

1 lutego 1978 r. II CZ 6/78, OSPiKA 1979, nr 2, poz.28, z dnia 11 sierpnia 1999 r.

I CKN 413/99, z dnia 14 kwietnia 2008 r. II PZ 3/08, nie publ., z dnia 18 kwietnia

2012 r. V CZ 170/11, niepubl., z dnia 6 czerwca 2012 r. III CZ 39/12 niepubl. oraz

uchwały z dnia 18 lutego 1980 r. III CZP 90/79, OSPiKA 1981 r., nr 1. poz.

3 i z dnia 30 czerwca 1989 r. III CZP 67/89, OSP 1990 r., nr 9, poz. 326).

Takie samo stanowisko wyrażono także na gruncie art. 387 § 3 k.p.c.

(porównaj między innymi postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia

1997 r. I PKN 1/97, OSNAPUS 1997r., nr 18, poz. 342, z dnia 29 sierpnia 2000 r.

I CKN 713/00, OSNC 2001r. nr 2, poz. 28, z dnia 20 kwietnia 2005 r. I CK 46/05

i z dnia 3 grudnia 2009 r. I CSK 339/09, niepubl.).

Należy

zatem

przyjąć

za

jednolite

i

utrwalone

stanowisko

Sądu

Najwyższego, iż wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia orzeczenia

złożony przed ogłoszeniem sentencji jest przedwczesny i tym samym nie wywołuje

skutków procesowych.

Niewątpliwie zatem wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia

wyroku złożony w dniach poprzedzających dzień ogłoszenie sentencji, jako

przedwczesny nie wywołuje skutków procesowych. Jednakże w rozpoznawanej

sprawie wniosek został złożony w dniu ogłoszenia sentencji wyroku, jednak kilka

godzin przed jej ogłoszeniem. W postanowieniach z dnia 14 kwietnia 2008 r. II PZ

3/08 i z dnia 18 kwietnia 2012 r. V CZ 170/11 (niepubl.) Sąd Najwyższy rozważając

kwestię skuteczności takiego wniosku stwierdził, że także nie wywołuje on skutków

procesowych, gdyż decydujące znaczenie ma nie dzień (kalendarzowy liczony od

godziny 0:00 do godziny 24:00), w którym dokonano ogłoszenia orzeczenia, ale

bezpośrednio chwila ogłoszenia sentencji orzeczenia, a zatem wniosek złożony

przed ogłoszeniem sentencji orzeczenia - choćby tego samego dnia, w którym

miało nastąpić i nastąpiło ogłoszenie sentencji – jest przedwczesny i nie wywołuje

skutków procesowych.

Odmienne

stanowisko

w

tym

przedmiocie

zajął

Sąd

Najwyższy

w postanowieniu z dnia 25 października 2012 r. I CZ 153/12 (niepubl.) stwierdzając,

że wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem złożony w dniu ogłoszenia

sentencji orzeczenia jest skuteczny także wtedy, gdy chwila jego złożenia

poprzedza chwilę ogłoszenia sentencji wyroku.

Sąd Najwyższy stwierdził, że

ponieważ zgodnie z art. 165 § 1 k.p.c. terminy procesowe oblicza się według

przepisów prawa cywilnego, a zgodnie z art. 112 k.c. termin oznaczony

w tygodniach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada

początkowemu dniowi terminu, jako początek takiego terminu należy uwzględnić

dzień, w którym nastąpiło zdarzenie, od którego biegnie termin. A skoro tak, to

należy uwzględniać, jako pierwszy dzień tygodniowego terminu, cały ten dzień, bez

względu na to, w której jego godzinie nastąpiło zdarzenie. Niezależnie zatem od

tego, w którym momencie danego dnia nastąpiło ogłoszenie sentencji wyroku,

przez cały ten dzień można skutecznie złożyć wniosek o doręczenie wyroku

z uzasadnieniem, gdyż cały ten dzień - od godziny 0:00 do godziny 24:00 - jest

pierwszym dniem tygodniowego terminu, o którym mowa w art. 328 § 1 k.p.c.

W konsekwencji

skuteczny

jest

także

wniosek

o

doręczenie

wyroku

z uzasadnieniem złożony w dniu ogłoszenia sentencji wyroku, lecz przed

faktycznym jej ogłoszeniem.

Wykładnia taka pomija jednak to, że wniosek, o którym mowa w art. 328 § 1

k.p.c., dotyczy sporządzenia (i doręczenia) uzasadnienia wyroku, a wyrok istnieje

dopiero „od chwili” ogłoszenia jego sentencji. Zgodnie bowiem z art. 332 § 1 k.p.c.,

sąd jest związany wydanym wyrokiem „od chwili” jego ogłoszenia, a nie „od dnia”

jego ogłoszenia. Podobnie „od chwili”, a nie „od dnia” ogłoszenia wyroku

obowiązuje rygor natychmiastowej wykonalności (art. 336 § 1 k.p.c.) i „od chwili”

ogłoszenia wyroku uchylającego, natychmiastowa wykonalność wygasa (art. 337

k.p.c.). Także zastrzeżony wyrok zaoczny wiąże sąd „od chwili” podpisania jego

sentencji (art. 341 zd. 2 k.p.c.). Wyrok zatem istnieje od chwili ogłoszenia jego

sentencji a nie od dnia jej ogłoszenia.

Należy więc uznać, że wprawdzie niewątpliwie, zgodnie z art. 165 § 1 k.p.c.

w zw. z art. 112 k.c., wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku,

złożony w dniu ogłoszenia sentencji wyroku, jest złożony w terminie przewidzianym

w art. 328 § 1 k.p.c., ale jest skuteczny tylko wtedy, gdy w chwili jego złożenia

istnieje już wyrok, którego wniosek dotyczy. Jeżeli wyrok ten, jako nie ogłoszony,

jeszcze nie istnieje, wniosek o jego uzasadnienie i doręczenie jest nieskuteczny,

gdyż jest bezprzedmiotowy. W konsekwencji wniosek o sporządzenie uzasadnienia

wyroku i jego doręczenie złożony w dniu ogłoszenia sentencji wyroku jest

skuteczny jeżeli chwila jego złożenia nastąpiła po chwili ogłoszenia sentencji

wyroku. Strona może bowiem żądać - ze skutkiem procesowym - sporządzenia

i doręczenia uzasadnienia wyroku dopiero po ogłoszeniu jego sentencji, gdy wyrok

już istnieje i wówczas tygodniowy termin do złożenia wniosku biegnie od dnia

ogłoszenia sentencji, który to dzień jest pierwszym dniem tygodniowego terminu

przewidzianego w art. 328 § 1 k.p.c.

Za taką wykładnią przemawia nie tylko brzmienie i sens omawianego

przepisu, w związku z art. 332 § 1 k.p.c., lecz także to - co podkreślał Sąd

Najwyższy już w orzecznictwie przedwojennym – że interes procesowy w żądaniu

sporządzenia i doręczenia uzasadnienia orzeczenia ma strona, która przegrała

sprawę, a o tym że ją przegrała może dowiedzieć się dopiero z sentencji

orzeczenia

(porównaj

między

innymi

wskazane

już

orzeczenie

z

dnia

24 października 1935 r. C II 1244/35).

Ewentualne trudności związane z możliwością udowodnienia chwili złożenia

wniosku w zakresie ustalenia godziny i minuty tej czynności nie sprzeciwiają się

powyższej wykładni. W razie złożenia wniosku bezpośrednio w biurze podawczym

sądu, zaznaczana jest na nim godzina i minuta złożenia, natomiast w sytuacji

złożenia wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, stempel

odciśnięty na przesyłce poleconej zawiera datę i godzinę nadania, bez podania

minuty. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w powołanym postanowieniu z dnia

14 kwietnia 2008 r. II PZ 3/08 - w praktyce ewentualne niedające się usunąć

wątpliwości w tym przedmiocie ze względu na nie odnotowanie minuty złożenia

wniosku w placówce pocztowej, powinny być wyjaśniane na korzyść strony

składającej wniosek, co pozwoli na wyeliminowanie niekorzystnych dla niej skutków

dowodowych wynikających z tego sposobu złożenia wniosku.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik powódki

złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w dniu ogłoszenia

sentencji, ale przed chwilą jej ogłoszenia. Złożył więc wniosek o uzasadnienie

nieistniejącego wyroku, co nie mogło wywołać skutku procesowego przewidzianego

w art. 328 § 1 k.p.c. i w art. 331 k.p.c.. Słusznie zatem Sąd Apelacyjny stwierdził, że

dwutygodniowy termin do wniesienia przez powódkę apelacji rozpoczął bieg od

dnia, w którym upłynął termin do żądania uzasadnienia (art. 369 § 2 k.p.c.), a więc

od dnia 13 lipca 2012 r. i upłynął w dniu 27 lipca 2012 r. Apelacja wniesiona w dniu

11 września 2012 r. była zatem spóźniona i zgodnie z art. 370 k.p.c. powinna

zostać odrzucona przez Sąd pierwszej instancji, a ponieważ to nie nastąpiło,

prawidłowo odrzucił ją Sąd Apelacyjny na podstawie art. 373 k.p.c..

Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako

nieuzasadnione (art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).

db