V CNP 63/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CNP 63/12

POSTANOWIENIE

Dnia 20 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie ze skargi H. K.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego

w K. z dnia 11 maja 2010 r., w sprawie z powództwa U. J.

przeciwko H. K.

o eksmisję,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 czerwca 2013 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 11 maja 2010 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację

pozwanego od wyroku Sądu Rejowego w B. orzekającego eksmisję pozwanego z

mieszkania bez przyznania lokalu socjalnego.

Od wyroku Sądu drugiej instancji pozwany wniósł skargę o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,

ustanowiona ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks

postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych

(Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) jest – podobnie jak skarga kasacyjna – środkiem

prawnym sformalizowanym. Wysokie wymagania formalne stawiane skardze są

związane nie tylko z jej specjalną, nadzwyczajną funkcją w systemie prawa, ale

wynikają także z potrzeby spełnienia wysokich oczekiwań profesjonalnych.

Zgodnie z art. 4245 § 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia powinna zawierać oznaczenie orzeczenia, od którego

została wniesiona, przytoczenie jej podstaw i ich uzasadnienia, wskazanie przepisu

prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, uprawdopodobnienie

wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga

dotyczy, wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych

środków prawnych nie było i nie jest możliwe i wniosek o stwierdzenie niezgodności

orzeczenia z prawem.

Wymienione wymagania skargi mają charakter konstrukcyjny i powinny być

spełnione kumulatywnie. To oznacza, że skarga niespełniające któregokolwiek

z nich jest dotknięta tzw. brakiem istotnym, nienaprawialnym w trybie właściwym

dla usuwania braków i podlega odrzucenie bez wzywania do ich usunięcia. Każde

z tych wymagań przewidzianych w art. 4245 § 1 k.p.c. – na co Sąd Najwyższy

wielokrotnie zwracał uwagę – ma charakter samoistny, powinno być zatem

spełnione niezależnie od innych wymagań (por. postanowienia Sąd Najwyższego:

z dnia 20 lipca 2005 r., IV CNP 1/05 i z dnia 18 stycznia III CNP 21/05 niepubl.).

Należące

do

wymagań

konstrukcyjnych

skargi

uprawdopodobnienie

wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga

dotyczy, pozostaje w związku z tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia – zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c.,

odczytywanym łącznie z art. 4171 § 2 k.c. – przysługuje tylko wtedy, gdy przez

wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem stronie została

wyrządzona szkoda. A contrario, jeżeli szkoda nie wystąpiła, to skarga nie

przysługuje (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2005 r.,

III CNP 5/05, niepubl. oraz z dnia 11 sierpnia 2005, III CNP 4/05, OSNC 2006,

nr 1, poz. 16). Użyty w art. 4241 § 1 i w art. 4245 § 1 pkt 4 tryb dokonany nakazuje

przyjąć, że chodzi o szkodę, która już wystąpiła, a nie o szkodę hipotetyczną,

zagrażającą w przyszłości (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141). Składając

w skardze oświadczenie o jej wystąpieniu, skarżący powinien wykazać rodzaj

i rozmiar szkody, czas jej powstania oraz związek przyczynowy między

wystąpieniem szkody a wydaniem orzeczenia (verba legis: spowodowanej przez

wydanie orzeczenia) (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 sierpnia

2005 r., III CNP 4/05 i z dnia 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05). Szkodą

w rozumieniu art. 4241 § 1 pkt 4 k.p.c. jest tylko taka szkoda, która została

spowodowana wydaniem orzeczenia. Dlatego tak rozumianej szkody nie stanowią

koszty poniesione przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 28 listopada 2006 r., III CNP 46/06, niepubl., z dnia

27 lipca 2006 r. II BP 11/06, OSNP 2007, nr 15-16, poz. 223 oraz z dnia 25 maja

2007 r., III CNP 30/07, niepubl.).

Przepis art. 4241 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga uprawdopodobnienia szkody,

spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy. W uzasadnieniu

postanowienia z dnia 23 marca 2006 r., IV CNP 23/06 (OSNC 2006, nr 6, poz. 110)

Sąd Najwyższy zauważył, że uprawdopodobnienie występuje w wielu przepisach

Kodeksu postępowania cywilnego (art. 50, 162 § 2, art. 243, 730 1), jednakże

w żadnym z nich nie zostało określone. Jedynie przepis art. 243 k.p.c. stanowi,

że zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym nie jest

konieczne, ilekroć ustawa przewiduje uprawdopodobnienie zamiast dowodu.

Wypowiadając się we wcześniejszych orzeczeniach w kwestii uprawdopodobnienia,

Sąd

Najwyższy

stwierdził,

że

sąd

może

uznać

jakieś

twierdzenie

za

uprawdopodobnione tylko wtedy, gdy nabierze przekonania, iż prawdopodobnie tak

właśnie było lub jest. Strony w celu uprawdopodobnienia mogą posługiwać się

zarówno

środkami

właściwymi

dla

zwykłego

postępowania

dowodowego

(np. dokumentami, zeznaniami świadków lub opiniami biegłych), jak i środkami

nieuznawanymi przez Kodeks postępowania cywilnego za dowody (np. pisemne

oświadczenia osób trzecich, surogaty dokumentów czy tzw. opinie prywatne).

Samo twierdzenie strony, że wystąpiła szkoda nie wystarcza do uwiarygodnienia

wystąpienia szkody i wywołania u sędziego przekonania o jej wystąpieniu.

Spełnienie przewidzianej w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanki uprawdopodobnienia

szkody wymaga, aby skarżący powołał w skardze nie tylko wszystkie znane mu

fakty, świadczące o związku między zaskarżonym orzeczeniem a spowodowanymi

jego wydaniem stratami lub utraconymi korzyściami, ale także wskazał dowody lub

co najmniej ich surogaty, uwiarygodniające twierdzenie wyrządzenia szkody (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006 r., IV CPN 23/03,

niepubl.).

skarżący

Wprawdzie

uprawdopodobnienia

szkody,

zamieścił

w

spowodowanej

skardze

przez

wywód

wydanie

dotyczący

zaskarżonego

postanowienia, jednakże nie odpowiada on wyżej przedstawionym wymaganiom.

Przede wszystkim oświadczenie skarżącego, że wydanie zaskarżonego wyroku

spowodowało

„szkodę

materialna

w

postaci

utraty

masy

majątkowej

–

nieruchomości położonej w B. przy ul. A. […] o wartości nie mniejszej niż 100 000

zł” jest oparte tylko na jego twierdzeniu, bez wskazania środków w postaci

dowodów lub ich surogatów pozwalających Sądowi stwierdzić wiarygodność

twierdzenia o wystąpieniu szkody. W tej sytuacji należało uznać, że skarga nie

spełnia wymagania przewidzianego w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.

Wniesiona skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia nie zawiera wymagania polegającego na wykazaniu, że wzruszenie

zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest

możliwe. W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że ten obciążający skarżącego

obowiązek oznacza przeprowadzenie prawniczej analizy przepisów dotyczących

środków prawnych, których zastosowanie jest niedopuszczalne lub które z innych

przyczyn nie mogły odnieść skutku. Zgodnie z art. 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c. skarżący

musi „wykazać” (a

więc nie „wskazać”, „przytoczyć” czy „uwiarygodnić”),

że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie

było i nie jest możliwe. Podkreśla się, że nie chodzi tylko o skargę kasacyjną czy

skargę o wznowienie postępowania, ale także o inne środki prawne pozwalające na

zmianę

lub

uchylenie

orzeczenia,

ewentualnie

służące

pozbawieniu

lub

ograniczeniu wykonalności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 140).

Osobnym wymaganiem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia – niezależnym od przytoczenia jej postaw i ich

uzasadnienia – jest wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie

jest niezgodne (art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c.). Nie wszystkie wady skargi, wytykane

w ramach jej podstaw, powodują bowiem niezgodność orzeczenia z prawem.

Tymczasem skarga pozwanego nie zawiera również tego wymania.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

postanowienia (art. 4248 § 1 k.p.c.).