V CNP 13/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CNP 13/21 POSTANOWIENIE Dnia 30 grudnia 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Monika Koba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej ‎w dniu 30 grudnia 2021 r. ‎skargi M. J.‎o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego ‎wyroku Sądu Okręgowego w K.‎z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt III Ca […]wydanego w sprawie z powództwa M. J.‎przeciwko Z. S.‎o zapłatę, 1) odrzuca skargę 2) zasądza od powoda M. J. na rzecz pozwanego Z. S. kwotę 1.800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2019 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację powoda M. J. od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w T. z dnia 20 października 2016 r. i oddalił apelację pozwanego Z. S. od wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia 13 czerwca 2019 r., utrzymującego w mocy wyrok zaoczny. Od wyroku tego powód wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia zarzucając, że narusza on art. 361 § 2 k.c., art. 455 k.c. w zw. z art. 5 k.c. oraz art. 471 k.c. W dalszej kolejności skarżący stwierdził, że wyrok Sądu drugiej instancji jest niezgodny z wyżej wskazanymi przepisami, a jego skarga jest oczywiście uzasadniona.Pozwany w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie i zasądzenie kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest środkiem prawnym mającym, poprzez zakwestionowanie zgodności z prawem orzeczenia, przesądzić jedną z przesłanek deliktowej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa.

Stanowi ona nadzwyczajny, sformalizowany środek procesowy i wszystkie jej wymagania konstrukcyjne określone w art. 4245 § 1 k.p.c. należy interpretować ściśle. Zasadą bowiem jest, że prawomocność, tworzy nowy stan prawny pomiędzy stronami albo erga omnes, jak też sanuje wszelkie ewentualne naruszenia prawa, którymi orzeczenie jest dotknięte. Z tego względu jest środkiem wysoce sformalizowanym (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2006 r., I CNP 14/06, niepubl., z dnia 28 marca ‎2007 r., II CNP 124/06, niepubl., z dnia 25 marca 2009 r., V CNP 93/08, niepubl., ‎i z dnia 3 czerwca 2009 r., IV CNP 116/08, niepubl.).

Jej celem jest uzyskanie prejudykatu umożliwiającego dochodzenie od Skarbu Państwa roszczeń odszkodowawczych za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej (art. 4171 § 2 k.c.). Zgodnie z 4245 § 1 k.p.c. skarga powinna zawierać oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony w całości lub w części (pkt 1), przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie (pkt 2), wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny (pkt 3), uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy (pkt 4), wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe (pkt 5) oraz wniosek o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem (pkt 6).

Z uwagi na nadzwyczajny charakter tego środka prawnego i jego funkcję, wszystkie wymagania konstrukcyjne wymienione w art. 4245 § 1 k.p.c. powinny być przytoczone samodzielnie, niezależnie od innych, wobec czego skarga niespełniająca któregokolwiek z nich dotknięta jest tzw. brakiem istotnym, nienaprawialnym w trybie właściwym dla usuwania braków formalnych i podlega odrzuceniu a limine. Skarga powoda – jak trafnie dostrzeżono w odpowiedzi na skargę – nie spełnia części tych wymogów. Po pierwsze, nie wskazano w niej zakresu zaskarżenia, skarżący nie podał bowiem czy wyrok zaskarża w całości czy w części (art. 4245 § 1 pkt 1 k.p.c.).

Po drugie, w skardze nie złożono wniosku o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem (art. 4245§ 1 pkt 6 k.p.c.), wskazując jedynie treść przepisów z którymi wyrok jest niezgodny, które powielają podstawy skargi. O nierozpoznaniu przez skarżącego istoty skargi, świadczy również wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, odwołujący się do jej oczywistej zasadności, co stanowi przesłankę przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, a nie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

W przypadku skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem, przesłanki z art. 3989§ 1 k.p.c. nie znajdują zastosowania, a Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania tylko wtedy, gdy jest ona oczywiście bezzasadna (art. 4249 k.p.c.).Po trzecie, nie zostało także spełnione wymaganie konstrukcyjne wynikające z art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. Jest ono bowiem zrealizowane wtedy, gdy skarżący przedstawi wyodrębniony wywód prawny, w którym wskaże, że szkoda wystąpiła, określi jej postać, wysokość i czas powstania oraz związek przyczynowy z wydaniem orzeczenia, będącego przedmiotem skargi, a także przedstawi dowody lub inne środki zdolne uwiarygodnić powstanie szkody (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2016 r., V CNP 37/16, niepubl.

I z dnia 23 września 2005 r., III CNP 5/05, niepubl.). Nieuwzględnienie powództwa nie może być identyfikowane z wyrządzeniem szkody. Nieuzyskanie przez stronę żądanej w postępowaniu sądowym ochrony prawnej nie zawsze bowiem będzie prowadzić do powstania uszczerbku majątkowego. Poniesienie takiego uszczerbku w związku z oddaleniem powództwa strona powinna wykazać (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2016r., IV CNP 2/16, niepubl., z dnia 14 kwietnia 2016 r., III CNP 2/16, niepubl., z dnia 20 listopada 2015 r., III CNP 20/15, niepubl., z dnia 10 grudnia 2010 r., III CKN 48/10, Biul.

Sądu Najwyższego IC 2011/10/51, z dnia 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05, OSNC 2006, nr 6, poz. 110, i z dnia 27 października 2005 r., V CNP 28/05, niepubl.). Tak rozumianego obowiązku skarżący nie spełnił. Poprzestał bowiem na ogólnych stwierdzeniach o poniesieniu szkody wskazując lakonicznie, że „został pozbawiony prawa do naprawienia całości szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym oraz ukrywaniem się sprawcy przez 17 lat przed ‎wymiarem sprawiedliwości”. Do skargi nie załączono żadnych dowodów uprawdopodabniających doznanie przez powoda szkody pozostającej w związku przyczynowym z wydanym orzeczeniem.

Ponadto podstawą konstrukcji uprawdopodobnienia szkody - nie mogą być okoliczności nie znajdujące uzasadnienia w podstawie faktycznej rozstrzygnięcia, którą Sąd Najwyższy w postępowaniu wywołanym skargą jest związany (art. 42412 w zw. z art. 3983 § 3 i 39813 § 2 k.p.c.). Wynika z niej, że powód nie skorzystał z możliwości wniesienia sprawy na drogę postępowania cywilnego w okresie zawieszenia postępowania karnego, w tym wnioskowania o ustanowienie kuratora dla pozwanego nieznanego z miejsca pobytu (art. 144 § 1 k.p.c.), celem skutecznego doręczenia pozwu kuratorowi (art. 144 § 3 k.p.c.), a odpis pozwu pozwanemu od którego dochodzono świadczenia – o którym mowa w art. 455 § 1 k.p.c. – został doręczony dopiero 22 sierpnia 2016 r.

W konsekwencji lakoniczny wywód skarżącego dotyczący analizowanej przesłanki konstrukcyjnej skargi, w żaden sposób nie pozwala zidentyfikować rzeczywistej szkody, która ma się wiązać z wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ubocznie dostrzeżenia wymaga, w związku z szerokim wywodem skarżącego dotyczącym możliwości wzruszenia wyroku w drodze innych środków prawnych (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.), że możliwość wniesienia skargi ‎nadzwyczajnej - zgodnie z aktualnym stanowiskiem Sądu Najwyższego, wiążącym Sąd w niniejszej sprawie - nie stanowi przeszkody do skorzystania ze ‎skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ‎(por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego – zasada prawna - z dnia 15 października 2020 r., III CZP 4/20, OSNP 2021, nr 5, poz. 48).

Z tych względów Sąd Najwyższy odrzucił skargę na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. O kosztach postępowania wywołanych wniesieniem skargi Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 i art. 42412 k.p.c. oraz § 10 ust. 5 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015, poz. 1800 ze zm.).