IV CZ 33/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 33/09

POSTANOWIENIE

Dnia 23 kwietnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie egzekucyjnej z wniosku Banku Gospodarki Żywnościowej Spółki

Akcyjnej w Warszawie Oddziału w B. i Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału

Terenowego w L.

przeciwko dłużnikom: J.D., i in. […] z udziałem licytanta T. P.

oraz z udziałem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – Oddziału

Okręgowego w R.

o świadczenie pieniężne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 kwietnia 2009 r.,

zażalenia dłużnika J. D.

na postanowienie Sądu Okręgowego w L.

z dnia 24 czerwca 2008 r.,

odrzuca zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2008 r. Sąd Okręgowy w L. odrzucił

kasację dłużnika J. D. wniesioną od postanowienia tego Sądu z dnia 20 listopada

2007

r.,

którym

oddalone

zostało

zażalenie

wymienionego

dłużnika

na

postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia 23 stycznia 2007 r. w przedmiocie

przybicia. Sąd Okręgowy, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, przyjął, że skoro

postępowanie egzekucyjne w sprawie zostało wszczęte przed dniem 5 lutego 2005

r., t.j. datą wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks

postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 172, poz. 1804),

wprowadzającej zasadnicze zmiany dotyczące dopuszczalności zaskarżenia

orzeczeń w tym postępowaniu, to zgodnie z jej art. 7, mimo późniejszego wejścia

w życie ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania

cywilnego oraz o ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2005 r.

Nr 13, poz. 98) wprowadzającej m. in. w miejsce kasacji instytucję skargi

kasacyjnej, należało w sprawie tej stosować zgodnie z zasadą kontynuacji przepisy

k.p.c. w ich dotychczasowym brzmieniu. Wniesiony przez dłużnika środek nazwany

skargą kasacyjną traktować należało zatem jako kasację. W konsekwencji,

oceniając

możliwość

skutecznego

wniesienia

jej

od

postanowienia

sądu

odwoławczego w przedmiocie przybicia, należało, stosownie do treści art. 775 1

k.p.c. przyjąć, że środek ten dłużnikowi przysługiwał. Nie przesądzało to jednak

o jego dopuszczalności w sprawie niniejszej. Sąd, analizując jego treść uznał

bowiem, że środek ten dotknięty jest istotnym nieusuwalnym brakiem jednego

z zasadniczych

elementów

konstrukcyjnych

przewidzianych

w

znajdującym

zastosowanie art. 3933 § 1 pkt 1-4 k.p.c. W kasacji nie przedstawiono mianowicie

okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie (pkt 3 wymienionego przepisu).

Zdaniem Sądu, okoliczność ta przesądzała o niedopuszczalności kasacji w sprawie

niniejszej i powodowała konieczność jej odrzucenia na podstawie art. 393 5 k.p.c.

w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. i 13 § 2 k.p.c.

Na

postanowienie

o

odrzuceniu

kasacji

dłużnik

wniósł

zażalenie.

Zarządzeniem z dnia 16 maja 2008 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia

braków formalnych zażalenia przez złożenie dodatkowych odpisów zażalenia wraz

z załącznikami oraz przez prawidłowe i wyczerpujące oznaczenie stron oraz

uczestników postępowania w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia

zażalenia. W dniu 28 maja 2008 r. żalący, częściowo uzupełniając braki zażalenia,

dołączył jego odpisy i wniósł o wydłużenie wskazanego terminu w celu usunięcia

pozostałych braków. Pismem z dnia 5 czerwca 2008 r., t.j. już po upływie

zakreślonego we wskazanym zarządzeniu terminu, żalący wskazał podmioty

będące – jego zdaniem – stronami postępowania, dołączając kolejne załączniki

i ich odpisy. Zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2008 r. odmówiono przedłużenia

terminu do uzupełnienia braków zażalenia, a postanowieniem z tej samej daty Sąd

Okręgowy w L. zażalenie to odrzucił. Jako przyczynę takiego rozstrzygnięcia Sąd

wskazał nieuzupełnienie przez dłużnika w wyznaczonym terminie wszystkich

braków formalnych zażalenia.

Na postanowienie o odrzuceniu zażalenia dłużnik wniósł zażalenie, które

skierował wprost do Sądu Okręgowego w L. Żalący, wnosząc o uchylenie

zaskarżonego postanowienia, domagał się także uchylenia zarządzenia o odmowie

przedłużenia terminu do uzupełnienia braków odrzuconego obecnie zażalenia.

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik dłużnika w istocie nie zaprzeczając, że

doszło do uchybienia temu terminowi, jako przyczynę uchybienia wskazał trudności

w nawiązaniu kontaktu z mocodawcą.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest niedopuszczalne.

Zażalenie zostało skierowane do niewłaściwego sądu. Żalący uczynił

bezpośrednim adresatem środka odwoławczego Sąd Okręgowy w L. Na

postanowienie sądu drugiej instancji zażalenie przysługuje zaś wyłącznie do Sądu

Najwyższego i jedynie w sprawach, o których mowa w art. 394 1 § 1 i 2 k.p.c. Jeżeli

zatem zamiarem żalącego było zaskarżenie takiego postanowienia powinien on je

wprawdzie wnieść za pośrednictwem sądu, który orzeczenie to wydał (art. 369 § 1

k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.), jednakże jako sąd, który miał jej

rozpoznać powinien wskazać sąd właściwy, a zatem w tym przypadku Sąd

Najwyższy (art. 3941 § 1 k.p.c.). Skierowanie zażalenia do sądu drugiej instancji

spowodowało, że środek ten nie mógł być uznany za dopuszczalny. Zgodnie

z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, uchybienie polegające na

uczynieniu adresatem zażalenia sądu niewłaściwego powoduje konieczność

odrzucenia tego środka zaskarżenia (por. np. postanowienie SN z dnia 7 listopada

2006 r., I CZ 79/06, nie publ., postanowienie SN z dnia 22 marca 2007 r., III CZ

17/07, nie publ.). Na stronie skarżącej spoczywa obowiązek prawidłowego

oznaczenia sądu, do którego kieruje ona swój środek odwoławczy (art. 126 § 1

pkt 1 k.p.c.) i który to sąd właściwy jest do jego rozpoznania (por. uzasadnienie

postanowienia SN z dnia 1 października 1997 r. I CKN 255/97, Prok. i Pr. 1998,

nr 4, poz. 41). Ponieważ dłużnik w obecnym postępowaniu był, tak jak tego

wymaga art. 871 § 1 k.p.c., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika,

przeto błędne skierowanie zażalenia do Sądu Okręgowego zamiast do Sądu

Najwyższego nie mogło być kwalifikowane w kategorii oczywistej niedokładności

bądź niezachowania warunków formalnych pisma procesowego. Wykluczona

zatem była możliwość zastosowania w sprawie art. 130 § 1 k.p.c. i wezwania

pełnomocnika skarżącego do naprawienia popełnionego przez niego błędu przez

wskazanie sądu właściwego do rozpoznania zażalenia (por. np. postanowienie SN

z dnia 30 maja 2006 r., I CZ 25/06, nie publ. oraz postanowienie SN z dnia 24 lipca

2006 r., IV CNP 57/06, nie publ.).

Zażalenie jest niedopuszczalne także z innej przyczyny. Zaskarżono nim

bowiem postanowienie, na które środek ten dłużnikowi nie przysługiwał. Jak już

wskazano, zażalenie do Sądu Najwyższego można skutecznie wnieść jedynie

w sprawach, o których mowa w art. 3941 k.p.c. Postanowienie Sądu Okręgowego

w L. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie tego Sądu o odrzuceniu kasacji

dłużnika nie zalicza się, ze względu na swój przedmiot, do orzeczeń wymienionych

w § 1 tego przepisu. Nie może być ono jednak także uznane za orzeczenie, o

którym mowa w paragrafie drugim art. 3941 k.p.c. Wprawdzie postanowienie z dnia

24 czerwca 2008 r. jest orzeczeniem, które kończy – w rozumieniu tego przepisu –

postępowanie w sprawie, lecz nie jest to jeszcze wystarczające do uznania, że na

postanowienie to przysługuje dłużnikowi zażalenie do Sądu Najwyższego.

Orzeczenie to, w myśl art. 3941 § 2 k.p.c., musiałoby zostać jeszcze wydane w

sprawie, w której przysługuje skarga kasacyjna. Oceny tej kwestii należało dokonać

według

przepisów

obowiązujących

w

brzmieniu

wynikającym

ze

zmian

wprowadzonych ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks

postępowania cywilnego oraz o ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych

(Dz. U. 2005 r. Nr 13, poz. 98), która weszła w życie dnia 6 lutego 2005 r.

Postępowanie egzekucyjne w sprawie niniejszej zostało wprawdzie wszczęte

w roku 2003, a zatem przed wejściem w życie wskazanej ustawy nowelizującej.

Zgodnie jednak z jej art. 3 w takich sprawach przepisy dotychczasowe znajdują

zastosowanie do złożenia, rozpoznania oraz odmowy przyjęcia do rozpoznania

kasacji wyłącznie wówczas, gdy zostanie ona wniesiona od orzeczenia wydanego

przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Zaskarżone skarga kasacyjną

postanowienie Sądu Okręgowego w L. oddalające zażalenie dłużnika na

postanowienie Sądu pierwszej instancji w przedmiocie przybicia zostało wydane

w dniu 20 listopada 2007 r., a zatem po dacie wejścia w życie wskazanej ustawy

nowelizującej. Należało zatem przyjąć, że skarga kasacyjna w sprawie niniejszej

uczestnikowi nie przysługiwała (por. np. postanowienie SN z dnia 3 października

2007 r., IV CZ 58/07, nie publ., postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2007 r., V CSK

501/07, nie publ. oraz postanowienie SN z dnia 20 grudnia 2007 r., V CSK 460/07,

nie publ.). Zgodnie bowiem z art. 7674 § 2 k.p.c. – w brzmieniu nadanym tą

nowelizującą ustawą – w postępowaniu egzekucyjnym na postanowienie sądu

drugiej instancji wydane w wyniku rozpoznania zażalenia skarga kasacyjna nie

przysługuje bez względu na przedmiot tego orzeczenia. Nie jest w takim przypadku

możliwe traktowanie skargi kasacyjnej jako kasacji i przyjęcie, że jest ona

w sprawie dopuszczalna na podstawie art. 775 1 § 2 k.p.c., który to przepis został

uchylony ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania

cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 172, poz. 1804) z dniem 5 lutego

2005 r., stałoby to bowiem w sprzeczności z jednoznacznym brzmieniem art. 3

ustawy nowelizującej z dnia 22 grudnia 2004 r.

W konsekwencji należało przyjąć, że zażalenie dłużnika na postanowienie

Sądu Okręgowego w L. z dnia 24 czerwca 2008 r. zostało wniesione w sprawie, w

której skarga kasacyjna nie przysługiwała, co ze względu na treść art. 3941 § 2

k.p.c. stanowiło samodzielną przyczynę odrzucenia tego zażalenia.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, na

podstawie art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i 373 k.p.c.

md