IV CSK 512/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 512/18 POSTANOWIENIE Dnia 3 października 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Władysław Pawlak w sprawie z powództwa O. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.‎przeciwko A. K.‎o ochronę dóbr osobistych,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 października 2019 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 5 czerwca 2018 r., sygn. akt I ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

W związku ze skargą kasacyjną strony powodowej O. sp. z o.o. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 5 czerwca 2018 r., sygn. akt I ACa (…) Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).W skardze kasacyjnej strona powodowa zarzuca naruszenie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 176 § 1 Konstytucji RP poprzez częściowe oddalenie apelacji pomimo wyraźnego uznania braku rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji istoty sprawy.Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej skarżąca opiera na przesłankach uregulowanych art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Jako pierwszą podstawę wskazała oczywistą zasadność skargi kasacyjnej.

Obie wskazane przesłanki nie zostały jednak spełnione.Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14, nie publ.).

Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie publ. i przywołane tam orzecznictwo).Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny oddalił apelację strony powodowej (od wyroku Sądu Okręgowego, którym powództwo zostało oddalone w całości) w zakresie żądania głównego sformułowanego jako „usunięcie z przestrzeni internetowej profilu strony powodowej (w tym zwłaszcza, lecz nie wyłącznie wszystkich informacji dotyczących strony powodowej) na stronie internetowej - szczegółowo opisanej - w całości oraz uniemożliwienia/zablokowania dodawania na nowo profilu strony powodowej na stronie prowadzonej przez pozwanego, w terminie 3 dni kalendarzowych od uprawomocnienia się orzeczenia w niniejszej sprawie oraz w zakresie żądania ewentualnego sformułowanego jako „zobowiązanie pozwanego do usunięcia wszystkich komentarzy dotyczących strony powodowej, od szczegółowo opisanej strony, do ostatniej strony włącznie, jak i uniemożliwienia/zablokowania dodawania nowych Komentarzy (zakaz publikacji) na profilu strony powodowej na opisanej stronie prowadzonej przez pozwanego oraz jakiejkolwiek innej stronie w domenie, szczegółowo opisanej, dotyczących O. sp. z o.o. w przestrzeni internetowej w terminie 3 dni kalendarzowych od dnia uprawomocnienia się orzeczenia w niniejszej sprawie.

Natomiast w pozostałej części, tj. odnośnie żądania usunięcia wszystkich komentarzy naruszających dobra osobiste strony powodowej i żądania majątkowego oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Sąd drugiej instancji w pisemnych motywach rozstrzygnięcia, odnosząc się do żądań pozwu, co do których apelacja została oddalona, wyjaśnił, że nie można wiązać bezprawności z samym faktem istnienia profilu strony powodowej na portalu internetowym, bądź z utrzymywaniem tam wszystkich dotyczących jej treści, czyli także tych, które nie są sprzeczne z prawem ani z zasadami współżycia społecznego, a zawarte w nich ocenne sformułowania stanowią realizację prawa do krytyki i informacji, nie wykraczające poza akceptowane powszechnie w dyskursie internetowym standardy.

Dlatego uznał, że nie można a priori zakazywać zakładania portalu czy dokonywania wpisów o stronie powodowej.Z powyższego przedstawienia wynika, że Sąd drugiej instancji dokonał podziału żądań, na te które merytorycznie nie zasługują na uwzględnienie, gdyż nie została wykazana bezprawność zachowania pozwanego w naruszeniu dóbr osobistych powódki i w tym zakresie uznał, że została rozpoznana przez Sąd pierwszej instancji istota sprawy oraz na te, które wskazują na możliwą bezprawność zachowania pozwanego polegającego na naruszeniu dóbr osobistych strony powodowej, aczkolwiek z uwagi na ogólne sformułowanie przez powódkę roszczeń niemajątkowych i brak konkretnego odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do każdego ze 158 inkryminowanych, w ocenie powódki, wpisów, stwierdził że w tej części nie została rozpoznana istota sprawy o ochronę dóbr osobistych.

Ujmując prościej, Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji w zakresie, w jakim Sąd ten oddalił żądanie usunięcia przez pozwanego komentarzy naruszających dobra osobiste strony powodowej. Natomiast apelacja została oddalona w odniesieniu do tych żądań, w ramach których strona powodowa nie powołuje się na naruszenie jej dóbr osobistych przez pozwanego, lecz domaga się usunięcia w ogóle wszelkich komentarzy pozwanego na temat strony powodowej. Nie można bowiem zakładać, że każdy wpis będzie naruszał dobra osobiste.

W oddalonych prawomocnie żądaniach pozwu, strona powodowa nie powołuje się także na te, które naruszają jej dobra osobiste; powołuje się dopiero w drugim żądaniu ewentualnym, co do których wyrok Sądu Okręgowego został uchylony i w tym zakresie sprawę przekazano do ponownego rozpoznania ze względu na nierozpoznanie istoty sprawy. Rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego nie blokuje stronie powodowej domagania się zakazania pozwanemu dokonywania w przyszłości konkretnych wpisów, ale naruszających jej dobra osobiste.W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że skarga kasacyjna oparta na samym zarzucie naruszenia prawa procesowego - art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 176 § 1 Konstytucji RP jest oczywiście uzasadniona, skoro Sąd drugiej instancji rozpoznał merytorycznie wskazaną wyżej część żądań, aczkolwiek z innym uzasadnieniem niż to uczynił Sąd pierwszej instancji.W zarzutach kasacyjnych skarżący nie podnosi zarzutów opartych na naruszeniu prawa materialnego, tj. kontestujących ocenę Sądu drugiej instancji braku zasadności wskazanych wyżej roszczeń.

Okoliczność, że w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej jest powołany przepis prawa materialnego nie jest wystarczające, ponieważ podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej powinny korelować z zarzutami.Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, Nr 12, poz. 151, z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ., z dnia 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16, nie publ.).Skarżąca występowanie istotnych zagadnień prawnych łączy z potrzebą wyjaśnienia, czy roszczenie o usunięcie profilu lub wszystkich znajdujących się na nim treści z portalu internetowego wraz z zakazem publikacji na przyszłość jest dopuszczalne co do zasady, jako zgodne z prawem, znajdujące podstawę w art. 24 § 1 zd. 1 k.c., a jego rozpoznanie wymaga zbadania istoty sprawy; czy w przypadku uznania przez Sąd drugiej instancji, iż Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, orzeczenie powinno ulec uchyleniu w całości.Przedstawione zagadnienia nie spełniają wymogów określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż po pierwsze zostały sformułowane w oderwaniu od okoliczności niniejszej sprawy, bowiem Sąd drugiej instancji dokonał rozgraniczenia żądań, co do których istota sprawy została rozpoznania, od tych, co do których Sąd Okręgowy nie uczynił temu zadość, o czym była mowa przy analizie podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., a po drugie w zarzutach skargi kasacyjnej nie powołano przepisu przywołanego z przytoczonym zagadnieniu.Należy nadmienić, iż zgodnie z art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. jednym z obligatoryjnych wymogów skargi kasacyjnej jest przytoczenie przez skarżącego podstaw kasacyjnych.

Ten wymóg formalny stanowi element konstrukcyjny skargi kasacyjnej, niepodlegający uzupełnieniu w ramach tzw. postępowania naprawczego. Stosownie do art. 3986 § 1 k.p.c. uzupełnieniu podlegają wyłącznie wymagania skargi kasacyjnej określone w art. 3984 § 2 i 3 k.p.c.Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.jw