IV CSK 421/16 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 421/16 POSTANOWIENIE Dnia 26 stycznia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Władysław Pawlak w sprawie z powództwa A. B.‎przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Obrony Narodowej i Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji‎o odszkodowanie i zadośćuczynienie,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 stycznia 2017 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt I ACa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego;

3. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w […] na rzecz radcy prawnego M. H. wynagrodzenie w kwocie 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł, powiększone o stawkę podatku Vat, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

W związku ze skargą kasacyjną powoda A. B. od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt I ACa […] Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 tycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została jednak spełniona.Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi.

W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14, nie publ.).Skarżący przedstawiając uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w kontekście zarzucanych naruszeń prawa procesowego i materialnego oraz motywów zaskarżonego orzeczenia, nie wykazał, iż kwestionowane rozstrzygnięcie stanowi efekt ewidentnych błędów w zakresie wykładni prawa i w konsekwencji jest oczywiście nieprawidłowe, jak też, że zachodzi potrzeba rozpoznania skargi kasacyjnej.W ocenie powoda skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdyż wskutek wydania zaskarżonego wyroku doszło do zaburzenia poczucia sprawiedliwości oraz wykroczenia przeciwko zasadom współżycia społecznego.

Zarzucił naruszenie art. 442 § 1 k.c. przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że upłynął trzyletni termin przedawnienia roszczenia, liczony od momentu dowiedzenia się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, a także upłynął termin dziesięcioletni, liczony od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę, podczas gdy do dnia dzisiejszego nie został ustalony podmiot odpowiedzialny za szkodę wynikającą ze śmierci matki, która nastąpiła w dniu 18 marca 2004 r.Oddalanie powództwa w związku z podniesionym przez stronę pozwaną zarzutem przedawnienia nie może być w stanie faktycznym tej sprawy uznane za wynik rażącego naruszenia prawa materialnego.

Powód po śmierci matki, składał w 2005 r. w związku z tym zawiadomienie do organów ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa, a zatem co najmniej od tego momentu należało liczyć trzyletni termin przedawnienia, skoro wiedział, gdzie matka była leczona i z uwagi na jakie schorzenie zmarła. Tymczasem pozew został wniesiony 17 marca 2014 r. Stosownie do art. 442 § 1 k.c. (od 10 sierpnia 2007 r. art. 4421 § 1 k.c. - art. 2 noweli do k.c. z dnia 16 lutego 2007 r., Dz. U. Nr 80, poz. 538), nie chodzi o zdobycie przez poszkodowanego całkowicie pewnej wiedzy o dwóch podstawowych elementach współkształtujących odpowiedzialność odszkodowawczą, gdyż prowadziłoby to do subiektywizacji tych przesłanek i oceniania ich wyłącznie z punktu widzenia stanu świadomości poszkodowanego, co jest w polskim systemie prawnym niedopuszczalne.

Dlatego przyjmuje się, że bieg terminu przedawnienia liczonego a tempore scientiae, rozpoczyna się od otrzymania przez poszkodowanego takich informacji, które oceniając obiektywnie, pozwalają z wystarczającą dozą prawdopodobieństwa przypisać sprawstwo szkody konkretnemu podmiotowi (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2006 r., I CSK 176/05, nie publ., z dnia 7 kwietnia 2016 r., II CSK 442/15).Sąd Apelacyjny należycie umotywował stanowisko w kwestii braku podstaw do uznania skorzystania przez stronę pozwaną z zarzutu przedawnienia za przejaw nadużycia prawa (art. 5 k.c.).W związku z prawidłowym zastosowaniem przez Sąd drugiej instancji przepisów o przedawnieniu roszczeń z czynów niedozwolonych, w następstwie czego powództwo zostało oddalone, bezprzedmiotowym stał się zarzut naruszenia art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c.Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 102 k.p.c., art. 39821 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c., uznając, że ze względu na sytuację osobistą i majątkową powoda oraz jego subiektywne przekonanie o słuszności swoich praw (po ustanowieniu dla niego w postępowaniu kasacyjnym pełnomocnika z urzędu), zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c.O wynagrodzeniu należnym pełnomocnikowi z urzędu orzeczono na podstawie art. 223 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j.t.

Dz. U. 2016, poz. 233, ze zm.) w zw. z § 22, § 4 ust. 1,3, § 8 pkt 7, § 16 ust. 4 pkt 2, § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego (Dz. U. poz. 1805) oraz 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego (Dz. U. poz. 1715; por. też uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2017 r., III CZP 87/16). jw l.n