Supreme Court allows partial adverse possession claim by distinguishing it from a prior ruling on full ownership.

Sygn. akt IV CSK 297/09

POSTANOWIENIE

Dnia 9 grudnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Iwona Koper

SSA Barbara Trębska (sprawozdawca)

Protokolant Izabela Czapowska

w sprawie z wniosku K.R.

przy uczestnictwie [...]

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 9 grudnia 2009 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w L.

z dnia 3 grudnia 2008 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie i zmienia je w ten sposób,

że oddala apelację uczestników T.W, T.W., J.W. i A.Z. od

postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 23 czerwca 2008 r.,

i zasądza od uczestników T.W., T.W., J.W. i A.Z. na rzecz K.R.

kwotę 5100 (pięć tysięcy sto) zł tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Uwzględniając wniosek K.R., Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 23

czerwca 2008 r. stwierdził, że H.J. nabyła z dniem 10 września 1974 r. przez

zasiedzenie współwłasność w 749/1651 części nieruchomości położonej w D.,

stanowiącej działkę nr 836/1 powierzchni 243 m 2. U podstaw tego orzeczenia legły

następujące ustalenia faktyczne.

W dniu 26 lutego 1924 r. małżonkowie J. i F.P. zawarli dwie umowy

przedwstępne - z P.W. i A.M. - na podstawie których weszli w posiadanie gruntów,

oznaczonych na planie geodety E.J. z 1966 r. jako działki nr 2287/2 i 2287/1 o

łącznej powierzchni 2580 m2. (obecnie położone w granicach miasta D., przy ul.

W.). Umowy powyższe, w świetle obowiązującego wówczas prawa nie przeniosły

własności na rzecz małżonków P., jednakże F.P. po wejściu w posiadanie gruntów

wybudował na nich jednopiętrowy dom, w zakresie części zabudowanego gruntu

był jego posiadaczem samoistnym. Zmarł on w dniu 10 września 1944 r., a jego

żona jeszcze przed drugą wojną światową. Po jego śmierci część budynku objęła w

posiadanie córka L.J., która na mocy testamentu ojca uznawała się za właścicielkę

5/8 części nieruchomości. Zmarła ona 26 kwietnia 1954 r., a spadek po niej na

mocy testamentu nabyła córka H.J. i wnuk K.R. po 1/2 części. Część

przedmiotowej nieruchomości (plac o powierzchni 1680 m 2), którą F.P. nabył

umową z 1925 r. od A.M., w dniu 14 lipca 1956 r. A. i W.M. sprzedali T.W.

Obecnie, nieruchomość na której F.P. wybudował dom, stanowi działki nr

836 i 837. Od dnia 19 września 1990 r. właścicielem działki nr 836 był A.W., który

nabył ją na podstawie umowy darowizny od matki – J.W., która w umowie tej

oświadczyła, że na działce znajduje się 3/8 części domu mieszkalnego, komórki i

szopy. J.W. i jej mąż P.W. uzyskali na tę działkę w dniu 27 stycznia 1976 r. akt

własności ziemi w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu

własności gospodarstw rolnych. Natomiast działka nr 837 jest obecnie własnością

A. i G. małżonków N., którzy w dniu 23 czerwca 2006 r. kupili ją od K.R. Działkę tę,

o pow. 906 m2, na mocy postanowienia Sądu Powiatowego w G. z dnia 30 grudnia

1966 r. nabyła przez zasiedzenie H.J., po której spadek nabył K.R. W toku kolejnej

sprawy, H.J. wnosiła o zasiedzenie działki zajmowanej i użytkowanej przez P.W. tj. działki nr 2287/1 o pow. 1300 m2 przy ul. W. Wniosek ten został oddalony

postanowieniem z dnia 10 listopada 1967 r. Oddalono również rewizję H.J. od

tego orzeczenia.

Granica między działkami nr 836 i 837 przebiega przez środek czterech

pomieszczeń znajdujących się na parterze i piętrze budynku, który jest na nich

posadowiony. Dom, którego część znajduje się na działce nr 836 ma takie

architektoniczne i funkcjonalne rozwiązania, że korzystanie przez H.J., jako

samoistnego współposiadacza z części pomieszczeń tego domu, wiązało się ze

współposiadaniem (razem z rodziną W.) co najmniej klatki schodowej i podwórka

oraz gruntu pod budynkiem. Znajdująca się na działce nr 837 część tego podwórka

oraz jedyny wjazd od ulicy W., były i są we współposiadaniu rodziny W.

Okoliczności tegoż współposiadania nie były przedmiotem badania Sądu

Powiatowego w G., rozpoznającego sprawy z wniosku H.J. o zasiedzenie w latach

sześćdziesiątych.

W

sprawie

[...]6

przedmiotem

roszczenia

była

cała

nieruchomość, w tym i działka należąca do W. (nr 2287/1). Sąd Powiatowy

stwierdził zaś zasiedzenie przez H.J. nieruchomości przedstawionej na planie

geodety J., jako plac zabudowany o pow. 906 m 2 stanowiący działkę nr 2287/2.

Zdaniem Sądu Rejonowego, Sąd Powiatowy w G. rozstrzygnął zatem jedynie o

części roszczenia H.J., pominął bowiem w swym orzeczeniu działkę nr 2287/1. W

kolejnej sprawie – [...]7 – H.J. dochodziła - jak przyjął to Sąd Powiatowy w G., który

ją rozpoznawał - zasiedzenia działki 2287/1 o pow. 1614 m 2. W motywach

postanowienia

oddalającego

rewizję

wnioskodawczyni

od

postanowienia

oddalającego jej wniosek o zasiedzenie, Sąd Wojewódzki w W. uznał, że

wnioskodawczyni wnosiła o zasiedzenie działki nr 2287/1 dlatego, że korzysta z 5/8

domu znajdującego się częściowo na tej działce. Zdaniem tego Sądu treść

dobrowolnej umowy z dnia 26 lutego 1925 r. dowodzi, że F.P. wydzierżawił

przedmiotową nieruchomość na okres 25 lat. Skoro zaś wnioskodawczyni nie

udowodniła pozorności tej umowy, ani przeistoczenia posiadania, to nie ma

podstaw do przyjęcia, że posiadanie jej prawnonadawcy, jak również i jej własne,

mogło być posiadaniem nabywczym. Gdyby zaś założyć stan przeciwny, to ojciec

przeciwnika wniosku – T.W., wprowadził się do wspólnego domu już w 1938 r., a

do tego okresu prawnonadawca wnioskodawczyni nie mógł jeszcze nabyć przez

zasiedzenie przedmiotowej działki.

W ocenie Sądu Rejonowego, podniesiony przez uczestników postępowania

zarzut powagi rzeczy osądzonej, w związku ze sprawą [...]7, nie jest zasadny. W

sprawie niniejszej bowiem przedmiotem wniosku jest udział we współwłasności i

inny jest okres zasiedzenia, mający prowadzić do uwzględnienia wniosku. Dlatego

też prawomocnie osądzone roszczenie H.J. w sprawie [...]7 nie jest tym samym

roszczeniem, które zostało zgłoszone pod osąd w sprawie niniejszej.

Sąd Rejonowy uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dał

podstawę do ustalenia, iż H.J., po śmierci swojej matki L.J., zarządzała i

wykonywała władztwo w stosunku do części budynku znajdującej się na parterze i

piętrze po lewej stronie jego klatki schodowej. Pomieszczenia na parterze (nr 3, 3a,

4, 4a) wykorzystywała na swoje potrzeby, pozostałe zaś lokale na parterze (nr 6, 7

i 8) oraz na piętrze (nr 11, 12, 14, 15, 16, 17 i 17a) wynajmowała osobom trzecim.

Granica między działkami przebiegała przez środek lokali nr 15 i 11, które

wynajmowała H.J. Całe podwórko funkcjonalnie związane z tym domem i wjazd od

ulicy W., były w niepodzielnym współposiadaniu H.J. i rodziny W. Stan taki istniał

przez cały okres, wskazywany jako okres biegu zasiedzenia, tj. od 10 września

1944 r. do 10 września 1974 r. Rodzina W. płaciła podatki od części budynku o

pow. 76 m2, a H.J. od części o pow. 160 m2. Stosunek tych powierzchni był

zbliżony do roszczonego przez nią udziału 5/8 części budynku i wskazanego w

umowie darowizny dokonanej przez J.W. z dnia 19 września 1990 r. na 3/8 części

budynku, stanowiącej część składową działki nr 836.

Sąd

Rejonowy

ustalił,

iż

suma

powierzchni

użytkowej

wszystkich

pomieszczeń budynku wynosi 264 m , w tym tych należących do H.J. - 173 m2, a

do rodziny W. - 91 m2. W rezultacie zatem wzajemny stosunek tych powierzchni

pokrywa się z wielkością udziałów wynoszących 5/8 i 3/8, które osoby te uważały

za odpowiadające ich władztwu nad budynkiem.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że W. uzyskali akt własności ziemi na

działkę nr 836 w dniu 27 stycznia 1976 r., a zatem formalnie w chwili miarodajnej

dla uwłaszczeń, tj. w dniu 4 listopada 1971 r. należałoby zakładać, że cała działka

nr 836 była w samoistnym posiadaniu tych osób, jednakże takiego stanu rzeczy nie

potwierdziły żadne przeprowadzone dowody. Powołując się na stanowisko

doktryny i orzecznictwa, Sąd Rejonowy podniósł, iż wydanie przez organ

administracyjny decyzji stwierdzającej tytuł własności - w stosunku do przedmiotu

zasiedzenia - na rzecz innej osoby niż jego dotychczasowy samoistny

współposiadacz, mogłoby mieć znaczenie dla nabycia własności w drodze

zasiedzenia, gdyby spowodowało to zmianę w stanie współposiadania tego

przedmiotu zasiedzenia. Skoro zatem stanowisko uczestników, że byli wyłącznymi

posiadaczami działki nr 836 nie jest zasadne, nie było przeszkód do stwierdzenia

współposiadania części tej działki na rzecz H.J.

Zdaniem Sądu Rejonowego powyższy stan rzeczy uzasadnia ustalenie, że

L.J. w okresie od 10 września 1944 r., a po jej śmierci od 26 kwietnia 1956 r. –

H.J. co najmniej do 10 września 1974 r. była współposiadaczem samoistnym

nieruchomości o pow. 243 m2 stanowiącej działkę nr 836/1 wydzieloną na potrzeby

niniejszego postępowania z działki nr 836, a nabyty przez nią w drodze

zasiedzenia udział we współwłasności wynosi 749/1651 części. Sąd ten uznał za

wykazany 30 - letni okres samoistnego posiadania H.J. i jej poprzedniczki – L.J.

Sąd Okręgowy w L. po rozpoznaniu apelacji uczestników T.W., A.Z., T.W. i

J.W., postanowieniem z dnia 3 grudnia 2008 r. zmienił powyższe orzeczenie i

wniosek o zasiedzenie oddalił. Sąd ten, uznając ocenę materiału dowodowego

dokonaną przez Sąd pierwszej instancji za prawidłową, w całości podzielił jego

ustalenia faktyczne odnośnie do współposiadania przez H.J. części nieruchomości

o nr 836, tak co do charakteru, jak i zakresu tego posiadania. Nie podważają go

także, w ocenie Sądu Okręgowego, wcześniejsze prawomocne rozstrzygnięcia

Sądów i decyzja uwłaszczeniowa. Okoliczność, że H.J. przegrała sprawę o

eksmisję A.W. w sprawie [...]6 , nie oznacza, że nie była ona samoistną

posiadaczką lokalu zajmowanego przez A.W., jako posiadacza zależnego. Z

wyroku oddalającego powództwo H.J. nie wynika bowiem, jakie były podstawy jego

rozstrzygnięcia, a zatem w tym zakresie orzeczenie powyższe nie wiąże Sądu w

sprawie niniejszej. W sprawie natomiast [...]6, Sąd Powiatowy w G. nie zajmował

się szczegółowo zakresem posiadania H.J., a rozstrzygnięcie tego Sądu dotyczyło

tylko działki nr 837. Za nietrafne uznał też Sąd Okręgowy stanowisko skarżących,

iż uzyskany przez ich poprzedników akt własności ziemi w trybie uwłaszczenia,

wyklucza istnienie jakiegokolwiek posiadania działki nr 836 przez inne osoby, niż

wskazane w tym akcie. Akt ten obliguje Sąd to uznania, że J. i P.W. byli w dniu 4

listopada 1971 r. właścicielami działki nr 836. Jednakże, z powołaniem się na

orzecznictwo Sądu Najwyższego, Sąd Okręgowy wskazał, iż wydanie aktu

własności ziemi w trybie ustawy uwłaszczeniowej z dnia 26 października 1971 r.

nie stanowi przeszkody do stwierdzenia, że inna osoba nabyła własność tej

nieruchomości w drodze zasiedzenia przy uwzględnieniu okresu posiadania

poprzedzającego wejście w życie tej ustawy. Domniemanie zatem, że małżonkowie

W. byli samoistnymi posiadaczami nieruchomości w dniu 4 listopada 1971 r.

wynikające z uzyskanego aktu własności ziemi mogło zostać - jak to miało miejsce

w niniejszej sprawie - obalone w drodze przeprowadzenia dowodów przeciwnych, a

tym samym wydanie na rzecz małżonków Wojdat aktu własności ziemi, nie stanowi

przeszkody do stwierdzenia zasiedzenia udziału we współwłasności nieruchomości

na rzecz H.J. Możliwe było zatem dokonanie samodzielnych ustaleń przez Sąd

Rejonowy, co do stanu posiadania, m.in. w dacie 4 listopada 1971 r. Sąd

Okręgowy wskazał nadto, iż T.W. kupił co prawda w dniu 14 lipca 1956 r. działkę nr

836 od A. i W.M., ale nie objął jej w posiadanie w całości, gdyż jej część była

zajmowana przez H.J.

Za bezprzedmiotowe uznał też Sąd drugiej instancji zarzuty apelacji, iż nie

można domagać się zasiedzenia części pomieszczenia lub lokalu, gdyż w sprawie

niniejszej wniosek dotyczył nabycia przez zasiedzenie udziału we współwłasności

nieruchomości, co jest prawnie dopuszczalne. Wydzielenie z działki nr 836 części

będącej we współposiadaniu H.J. i rodziny W. i oznaczenie jej nr 836/1, uznał Sąd

Okręgowy - z uwagi na przedmiot zasiedzenia - za uzasadnione.

Mimo podzielenia ustaleń i oceny Sądu Rejonowego co do charakteru

i zakresu współposiadania przez H.J. przedmiotu zasiedzenia, Sąd drugiej

instancji, uznał, iż do zasiedzenia nie doszło z uwagi na zbyt krotki okres

samoistnego posiadania. Należało bowiem, zdaniem tego Sądu, uwzględnić

prawomocne rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie o zasiedzenie [...]7. Prowadzi zaś

ono do wniosku, że H.J. była samoistną posiadaczką części nieruchomości dopiero

od daty wydania przez Sąd Wojewódzki w W. postanowienia z dnia 19 kwietnia

1968 r., oddalającego rewizję wnioskodawczyni. W tym zakresie zarzuty apelacji,

co do związania poprzednim orzeczeniem oddalającym wniosek o zasiedzenie i w

konsekwencji niemożności doliczenia do okresu posiadania H.J. posiadania

poprzedników, uznał Sąd Okręgowy za słuszne. W sprawie niniejszej nie chodziło o

zmianę postanowienia o oddaleniu wniosku o zasiedzenie w trybie art. 523 k.p.c.,

ale przedmiotem rozpoznania było odrębne postępowanie o stwierdzenie

zasiedzenia. Dlatego też Sąd rozważał kwestię związania go orzeczeniem

wydanym w sprawie [...]7 i powagi rzeczy osądzonej. W zakresie tym zajął

odmienne od Sąd Rejonowego stanowisko. Uznał mianowicie, iż przedmiot

zasiedzenia w sprawie niniejszej i w sprawie [...]7 jest taki sam, a o nowej

podstawie obecnego wniosku stanowi tylko nieco odmienny okres biegu

zasiedzenia. W konsekwencji, biorąc pod uwagę, że art. 365 i 366 k.p.c. wyrażają

nakaz przyjmowania, że w danej sytuacji stan prawny przedstawia się tak, jak to

wynika z zawartego w prawomocnym orzeczeniu rozstrzygnięcia, w ocenie Sądu

Okręgowego stwierdzić należało, iż H.J. do 1968 r. nie nabyła przez zasiedzenie

własności nieruchomości działki nr 2287/1 ani jej części, a z uwagi na powagę

rzeczy osądzonej, związanie to dotyczy podstawy poprzedniego negatywnego

orzeczenia co do istoty sprawy. Podstawą zaś oddalenia wniosku o zasiedzenie

w sprawie [...]7 był brak samoistności posiadania poprzednika wnioskodawczyni

F.P. oraz jej samej. W konsekwencji zdaniem Sądu drugiej instancji przyjąć

należało, iż posiadanie H.J. i jej poprzedników do czasu prawomocnego

rozpoznania sprawy [...]7, tj. do 19 kwietnia 1968 r. miało charakter zależny, a

dopiero po tej dacie - charakter samoistny. W związku zaś ze śmiercią H.J. w 1984

r., nie upłynął wymagany w art. 172 k.c. dwudziestoletni okres do nabycia

własności nieruchomości przez zasiedzenie.

Z tych względów, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie Sądu

Rejonowego i wniosek o zasiedzenie oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł wnioskodawca. Oparł

ją na obu podstawach, zarzucając w ramach naruszenia prawa procesowego,

uchybienie przepisom art. 365 § 1 k.p.c., art. 366 i art. 382 k.p.c., a w ramach

naruszenia prawa materialnego - art. 172 k.c. We wnioskach domagał się skarżący

uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego

rozpoznania, ewentualnie - w związku z niezakwestionowaniem przez Sąd

Okręgowy podstawy faktycznej rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji - o zmianę

postanowienia i oddalenie apelacji wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Istota sporu przedstawionego pod osąd Sądu Najwyższego sprowadza się

do kwestii granic przedmiotowych powagi rzeczy osądzonej rozstrzygnięcia

zapadłego w sprawie [...]7, które to zagadnienie ma zasadnicze znaczenie dla

ustalenia zakresu związania Sądów rozpoznających niniejszą sprawę orzeczeniem

wydanym w tamtym postępowaniu.

Co do zasady jako trafne należy ocenić stanowisko Sądu Okręgowego

przedstawione w motywach pisemnych rozstrzygnięcia odnośnie do utrwalonej

w orzecznictwie wykładni przepisów art. 365 § 1 k.p.c. i art. 366 k.p.c. , zgodnie

z którą, moc wiążąca prawomocnego wyroku ograniczona jest w założeniu tylko

do rozstrzygnięcia zawartego w jego sentencji i nie obejmuje motywów jego

orzeczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2007 r., I V CSK

63/07, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2009 r.,

IV CSK 511/08, niepubl.), co nie wyklucza jednak sytuacji, że dla ustalenia

zakresu

związania

prawomocności

orzeczenia

na

prawomocnym

materialnej

podstawie

orzeczeniem,

koniecznym

będzie

sporządzonego

a

tym

samym

dokonanie

do

niego

zakresu

wykładni

tego

uzasadnienia

(por. z uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 r., III CZP

97/02, OSNC 2003/12/160, z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia

23 czerwca 2009 r., II PK 302/08, niepubl.).

W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma przede wszystkim ta

druga kwestia, a to w związku ze sporem o tożsamość żądań zgłoszonych

w sprawie niniejszej oraz w sprawie [...]7. Sięgnięcie do motywów pisemnych

postanowienia zapadłego w tej ostatniej sprawie okazało się konieczne dla

ustalenia, po pierwsze, przedmiotu, którego wniosek o zasiedzenie dotyczył, a po

drugie przyczyny, dla której sąd wówczas wniosek oddalił. Granice przedmiotowe

powagi rzeczy osądzonej wyznacza bowiem przedmiot rozstrzygnięcia sądu

w związku z podstawą sporu (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego

2007 r., II CSK 452/06, niepubl.). Do ustalenia tożsamości obu żądań konieczne

jest zatem porównanie nie tylko zgłoszonych żądań, ale i podstaw faktycznych

zapadłego wcześniej rozstrzygnięcia. Instytucja związania sądu polega bowiem na

niemożności kwestionowania poczynionych ustaleń stanowiących podstawę

rozstrzygnięcia, choćby wydawały się one niewłaściwe i dotyczy prawomocnego

orzeczenia

wydanego

w

innym

postępowaniu

(por.

postanowienie

Sądu

Najwyższego z dnia 21 października 2005 r., III CK 125/05, niepubl.).

Prawidłowo wykładając powyższe zasady dotyczące kwestii prawomocności

materialnej orzeczenia i jej zakresu, Sąd Okręgowy dopuścił się ich naruszenia, co

trafnie zarzucono w skardze kasacyjnej. Należy bowiem zgodzić się ze skarżącym,

iż nie ma tożsamości przedmiotu żądania w obydwu sprawach, gdy w jednej z nich

poprzedniczka prawna wnioskodawcy – H.J. - wnosiła o zasiedzenie na wyłączną

własność całej nieruchomości o powierzchni 1614 m 2, stanowiącej obecnie działkę

nr 836, a w drugiej (niniejszej), wnioskodawca wnosił ostatecznie o zasiedzenie

współwłasności określonego udziału w działce nr 836/1 o powierzchni 243 m 2,

wydzielonej z działki nr 836. Nie sposób zgodzić się z Sądem Okręgowym, iż w

zakresie podstawy faktycznej żądania, różnice obu wniosków ograniczają się

jedynie

do

nieco

innego

okresu

zasiedzenia

(w rozpoznawanej

sprawie

wnioskodawca wnosił o zasiedzenie z dniem 10 września 1974 r., podczas gdy w

sprawie [...]7 zasiedzenie mogło być przyjęte najpóźniej na dzień rozpoznawania

przez Sąd Wojewódzki rewizji wnioskodawczyni, czyli 19 kwietnia 1968 r.). Mimo

trudności w uzyskaniu od wnioskodawczyni H.J. w sprawie [...]7 jasnego

stanowiska co do przedmiotu zasiedzenia, rozpoznające sprawę sądy przyjęły, iż

przedmiotem tym jest grunt o powierzchni 1614 m 2 wykazany na planie

sporządzonym przez inżyniera J. jako działka 2287/1 (obecnie oznaczona

numerem 836). Nie ulega kwestii, iż w tamtej sprawie, sąd będąc związany

żądaniem wniosku, nie mógłby orzec o zasiedzeniu współwłasności i to jedynie

części nieruchomości, nawet gdyby poczynione ustalenia faktyczne uzasadniały

takie rozstrzygnięcie. W sprawach o zasiedzenie zastosowanie ma bowiem z

mocy art. 13 § 2 k.p.c. wynikająca z art. 321 § 1 k.p.c. zasada związania granicami

żądania, przy czym owo związanie dotyczy przedmiotu zasiedzenia, a zatem

między

innymi

wskazania

czy

chodzi

o

nabycie

prawa

własności

czy

współwłasności nieruchomości lub jej oznaczonej części (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 7 października 2005 r., IV CK 133/05, niepubl.). Związanie, o

którym mowa w art. 321 § 1 k.p.c. nie dotyczy bowiem tylko osoby, która nabyła

prawo w drodze zasiedzenia, czy chwili, w której nabycie to nastąpiło, a to z uwagi

na konieczność odpowiedniego stosowania do orzeczenia o zasiedzeniu przepisów

o stwierdzeniu nabycia spadku, do których odsyła art. 610 § 1 k.p.c., a zgodnie z

którymi (art. 670 § 1 i art. 677 k.p.c.), sąd z urzędu bada, kto zasiedział daną

nieruchomość.

Skoro zatem, powaga rzeczy osądzonej odnosi się do przedmiotu procesu

w takiej postaci, jaką miało żądanie w chwili wydania orzeczenia, a w sprawie I Ns

536/67 było to żądanie stwierdzenia zasiedzenia działki o powierzchni 1614 m 2

oznaczonej dawniej nr 2287/1, to rację ma skarżący, iż w sprawie niniejszej,

w której

dochodzi

on

zasiedzenia

współwłasności

części

nieruchomości

wydzielonej z działki, która była objęta przedmiotem żądania w sprawie I Ns

536/67, nie zachodzi tożsamość podstawy faktycznej żądania w obydwu sprawach

i to nie tylko z uwagi na różnicę okresu biegu zasiedzenia. Przedmiot zasiedzenia

w

obydwu

sprawach

nie

jest

bowiem

ten

sam,

zarówno

gdy

chodzi

o nieruchomości, których dotyczą obydwa wnioski, jak i charakter prawa,

stwierdzenia którego domagała się H.J. w sprawie [...]7 oraz wnioskodawca w

sprawie niniejszej (własność i współwłasność). Powyższe prowadzi do wniosku, że

w sprawie o nabycie przez zasiedzenie współwłasności wydzielonej części

nieruchomości, sąd na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. nie jest związany

wcześniejszym orzeczeniem oddalającym wniosek o nabycie przez zasiedzenie na

wyłączną własność całej nieruchomości. Nie zachodzi bowiem w takim przypadku

tożsamość przedmiotu zasiedzenia.

W konsekwencji zatem, nie było podstaw do uznania przez Sąd Okręgowy,

iż przepisy art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c. nakazywały na podstawie orzeczenia

zapadłego w sprawie [...]7 przyjęcie, że do dnia 19 kwietnia 1968 r. (tj. do dnia

uprawomocnienia

się

orzeczenia

w

tamtej

sprawie),

H.J.

nie

była

współposiadaczem zasiadującym część ułamkową w części nieruchomości

gruntowej, która stanowiła przedmiot zasiedzenia w sprawie [...]7. Orzeczenie

bowiem wydane w tamtej sprawie nakazuje uznanie, że H.J. na dzień 19 kwietnia

1968 r. nie spełniała przesłanek do nabycia przez zasiedzenie własności

nieruchomości o powierzchni 1614 m2 stanowiącej działkę nr 2287/1. Nie była

bowiem wyłącznym samoistnym posiadaczem tej nieruchomości (która to

okoliczność w rozpoznawanej sprawie nie była kwestionowana), co jednak nie

przesądza, iż nie można jej było uznać za samoistnego współposiadacza

określonej części tej nieruchomości, co przyjął Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie,

a czego nie zakwestionował Sąd Okręgowy zmieniając zaskarżone postanowienie i

oddalając wniosek o zasiedzenie na tej tylko podstawie, iż doszedł do błędnego

wniosku, że związanie z mocy art. 365 § 1 k.p.c. prawomocnym orzeczeniem

wydanym w sprawie [...]7 nakazuje przyjąć, że do dnia uprawomocnienia się tego

orzeczenia, tj. do 19 kwietnia 1968 r. wnioskodawczyni nie była samoistnym

posiadaczem także nieruchomości stanowiącej przedmiot zasiedzenia w niniejszej

sprawie.

Ponieważ jak trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej, Sąd Okręgowy nie

podważył żadnych ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji, ani dokonanej

przez niego oceny prawnej, poza jedynie odmiennym stanowiskiem co do zakresu

związania orzeczeniem wydanym w sprawie [...]7, które uwarunkowało treść

zaskarżonego rozstrzygnięcia, przy uznaniu, że jest ono błędne, zachodziły

przesłanki do wydania przez Sąd Najwyższy wyroku reformatoryjnego (art. 398 16

k.p.c.).

Z powyższych względów, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.