Supreme Court allows separation of apartment from land registry despite missing uniform leasehold term entry.

Sygn. akt IV CSK 195/09

POSTANOWIENIE

Dnia 9 października 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

w sprawie z wniosku Barbary S. i Romana S.

przy uczestnictwie Gminy Miasta G.

o wpis,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 października 2009 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika postępowania

od postanowienia Sądu Okręgowego w G.

z dnia 20 maja 2008 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do

ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w G.,

pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 22 października 2007 r. Sąd Rejonowy w G., po

rozpoznaniu skargi na orzeczenie referendarza sądowego, oddalił wniosek Barbary

S. i Romana S. o wyodrębnienie z księgi wieczystej nr [...] lokalu mieszkalnego nr

18 w klatce B i założenie dla niego nowej księgi wieczystej z wpisem w dziale

drugim wnioskodawców jako właścicieli na prawach wspólności ustawowej oraz

ujawnienie ich praw do udziału w nieruchomości wspólnej.

Sąd Rejonowy stwierdził, że z zabudowanej nieruchomości złożonej z działki

nr 7/12 o obszarze 312 m2 położonej w G. przy ul. T. [...] A i B, dla której

prowadzona jest księga wieczysta nr [...] wydzielono dziewięć lokali mieszkalnych

wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste ułamkowej części gruntu, przy czym

Gmina Miasto G. ustaliła różne terminy trwania użytkowania wieczystego. Ustalił,

że w księdze wieczystej [...] brak wpisu terminu użytkowania wieczystego, jak

również wniosku o dokonanie takiego wpisu.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, z uwagi na treść § 37 ust. 5 oraz § 37

ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r.

w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (dalej: rozp. Min.

Spr.), brak wniosku o ujawnienie daty użytkowania wieczystego w księdze

wieczystej prowadzonej dla nieruchomości budynkowej skutkuje oddaleniem

wniosku o wyodrębnienie lokalu i założenie dla niego nowej księgi wieczystej.

Postanowieniem z dnia 20 maja 2008 r. Sąd Okręgowy w G. oddalił apelację

uczestniczki postępowania Gminy Miasta G. od powyższego postanowienia.

Sąd drugiej instancji stwierdził, że ujednolicenie terminu użytkowania

wieczystego w odniesieniu do wszystkich udziałów we współużytkowaniu

wieczystym, niezależnie od daty wyodrębnienia lokalu z nim związanego, stanowi,

z uwagi na treść art. 3a ustawy o własności lokali, warunek konieczny dla dalszego

ustanawiania odrębnej własności i sprzedaży lokali i w konsekwencji brak wniosku

o dokonanie wpisu jednolitego terminu użytkowania wieczystego w treści księgi

wieczystej nr [...] ocenił jako przeszkodę do dokonania wpisu (art. 626 9 k.p.c.).

Na postanowienie Sądu Okręgowego uczestniczka postępowania wniosła

skargę kasacyjną. W skardze, opartej na pierwszej podstawie kasacyjnej (art. 398 3

§ 1 pkt 1 k.p.c.), zarzucała naruszenie art. 1 ust 1 ustawy o księgach wieczystych

i hipotece w zw. z § 37 ust. 5 rozp. Min. Spr. przez błędne przyjęcie, iż zachodzi

konieczność uprzedniego ujawnienia w księdze wieczystej prowadzonej dla gruntu

terminu prawa użytkowania wieczystego jako warunku niezbędnego do urządzenia

odrębnej księgi wieczystej dla lokalu, z własnością którego związany jest udział

w prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości oraz art. 3a ust. 2 ustawy

o własności lokali przez błędne przyjęcie, iż zachodzą przeszkody do założenia dla

lokalu odrębnej księgi wieczystej, jeśli nie nastąpiło uprzednie ustalenie jednego

terminu trwania prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do wszystkich

udziałów we współużytkowaniu wieczystym, niezależnie od daty wyodrębnienia

lokalu, z którym jest związany udział w tym prawie. W konkluzji skarżąca wniosła

o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu w G. do ponownego rozpoznania z pozostawieniem temu Sądowi

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Nowelizacją ustawy o własności lokali z dnia 24 czerwca 1994 r. (tekst jedn.

Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.) dokonaną ustawą z dnia 28 listopada

2003 r. (Dz. U. z 2004 r., Nr 141, poz. 1492) dodano art. 3a, w którym

wprowadzono wymóg, aby przy oddawaniu w użytkowanie wieczyste ułamkowej

części gruntu, jako prawa związanego z odrębną własnością lokali, ustalać jednolity

termin

trwania

prawa

użytkowania

wieczystego

dla

wszystkich

lokali

wyodrębnionych ze wspólnej nieruchomości. Przepis ten obowiązuje od dnia

22 września 2004 r. i odnosi się wyłącznie do zdarzeń powstałych po tym dniu.

Nie uzależnia natomiast możliwości ustanowienia odrębnej własności lokalu od

wcześniejszego

ujednolicenia

terminów

trwania

użytkowania

wieczystego

w odniesieniu do tych lokali, w stosunku do których odrębną własność wraz

z oddaniem ułamkowej części gruntu w użytkowanie wieczyste ustanowiono

wcześniej. W konsekwencji, brak jednolitego ustanowienia w księdze wieczystej

tzw. „macierzystej” terminu użytkowania wieczystego dla wszystkich lokali nie

stanowi przeszkody do wyodrębnienia z tej księgi nieruchomości lokalowej

i założenia dla niej nowej księgi.

Nie można odmówić Sądom obu instancji racji odnośnie do tego, że z § 37

ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r.

w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102,

poz. 1122 ze zm.) wynika obowiązek wpisania w dziale I-Sp księgi wieczystej

prowadzonej dla gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste terminu, do kiedy

zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Termin ten nie podlega

ujawnieniu w księdze prowadzonej dla nieruchomości lokalowej (§ 37 ust. 3).

Trafnie też Sądy uznały, że wpisu takiego nie można dokonać z urzędu.

Nie oznacza to jednak, że brak wniosku o wpis terminu prawa użytkowania

wieczystego w księdze „macierzystej” stanowi przeszkodę materialnoprawną,

uzasadniającą oddalenie wniosku o założenie księgi lokalowej. Termin został

określony w dokumencie stanowiącym materialną podstawę wpisu. Brak wniosku

o jego wpis w księdze „macierzystej” stanowi zaś przeszkodę o charakterze

jedynie formalnoprawnym, skutkującą wdrożeniem postępowania określonego

w art. 130 § 1 i 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy w obecnym składzie

podziela w pełni stanowisko wyrażone w tym przedmiocie w postanowieniu Sądu

Najwyższego

z

dnia

czerwca

2009

r.

w

sprawie

IV

CSK

68/09.

Zarzut naruszenia art. 1 u.k.w.h. w związku z § 37 ust. 5 powołanego

rozporządzenia należy zatem uznać za zasadny.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 39815

w związku z art. 13 § 2 k.p.c.