IV CNP 93/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 93/08

POSTANOWIENIE

Dnia 17 grudnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

w sprawie ze skargi uczestniczki postępowania K. Ł.

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego

postanowienia

Sądu

Okręgowego w S. z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt V Cz (…),

w sprawie z wniosku J. K.

przy uczestnictwie M. O., J. D., A. H., R. G., C. B., M. R., A. O., L. J., A. M., J. Ł., K. Ł.,

M. C., J. K. i E. G.

o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt I

Ns (…) o stwierdzeniu nabycia spadku po L. G., na posiedzeniu niejawnym w Izbie

Cywilnej w dniu 17 grudnia 2008 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 26 marca 2008 r. Sąd Okręgowy w S. oddalił zażalenie

na postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia 24 stycznia 2008 r., którym odrzucono

apelację uczestniczki postępowania K. Ł. od postanowienia Sądu Rejonowego w W. z

dnia 15 października 2007 r. w przedmiocie wniosku o zmianę postanowienia o

stwierdzeniu nabycia spadku.

Uczestniczka postępowania K. Ł. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z

prawem postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 26 marca 2008 r. oraz

postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 15 października 2007 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jak wynika z art. 4241 § 2 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego

wyjątkowych

orzeczenia

wypadkach,

sądu

gdy

pierwszej

niezgodność

instancji

z

przysługuje

prawem

wynika

wyłącznie

w

z naruszenia

podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw

człowieka i obywatela. Pomimo stwierdzenia, że orzeczenie narusza podstawowe

zasady porządku dziedziczenia, konstytucyjnego prawa własności i pozbawienia strony

prawa do postępowania odwoławczego, uzasadnienie skargi wskazuje, że niezgodność

z prawem upatruje skarżąca w tym, że – jak to określiła – postanowienie Sądu

Rejonowego zostało wydane „wbrew zebranym dowodom”. Oznacza to, że podstawą

skargi, pomimo formalnego wskazania art. 1058 (nie wiadomo jakiej ustawy, bowiem

nazwy jej w skardze nie określono) i art. 670 k.p.c., są zarzuty dotyczące ustalenia

faktów lub oceny dowodów. Przepis art. 4244 k.p.c. wyraźnie wskazuje, że jest to

niedopuszczalne.

Niezależnie od tego skarga dotknięta jest także innymi uchybieniami, które

dotyczą również tej części, w jakiej odnosi się do prawomocnego postanowienia Sądu

Okręgowego.

Skarga nie spełnia wymogów określonych w art. 4245 § 1 pkt 2, 3, 4 i 5 k.p.c. W

skardze nie przytoczono ani podstaw, ani przepisów, z którymi zaskarżone orzeczenie

jest niezgodne. Skarżący ograniczył się jedynie do podniesienia zarzutu „obrazy art.

1058 i nast. z okresu otwarcia spadku (nie wiadomo jakiej ustawy, bowiem nazwy jej w

skardze nie określono) i art. 670 k.p.c., 168 § 1 i art. 169 k.p.c.” Przy takim

sformułowaniu nie jest jasne, czy chodziło o wskazanie podstaw skargi. Jeżeli tak je

traktować, to wymóg określony w art. 4245 § 1 pkt 2 k.p.c. nie został spełniony, bowiem

przytoczenie podstaw skargi polega, podobnie jak w przypadku podstaw skargi

kasacyjnej, na ogólnym określeniu wytykanych naruszeń prawa materialnego (ze

wskazaniem postaci w jakiej to naruszenie nastąpiło) lub przepisów postępowania, które

spowodowało niezgodność orzeczenia z prawem. Wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi na

czym

zarzucane

uchybienie

polegało

nie

zastępuje

obowiązku

prawidłowego

przytoczenia podstaw. Jeżeli zaś omawiane sformułowanie traktować jako wskazanie

przepisu prawa, z którym orzeczenie jest niezgodne, to nie spełnia wymogu z art. 424 5 §

1 pkt 3 k.p.c., bowiem sam zarzut naruszenia wskazanych przepisów nie oznacza

jeszcze, że skarżący uznaje orzeczenie za niezgodne z tymi przepisami.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie wyjaśniano, że rygory określone w art.

424 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. stanowią takie wymagania konstrukcyjne skargi o stwierdzenie

niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem, które przez ustawodawcę zostały

wyraźnie oddzielone. Jest tak dlatego, że nie wszystkie wady postępowania

poprzedzającego wydanie skarżonego orzeczenia, wytykane w ramach obu podstaw,

powodują niezgodność orzeczenia z prawem, a jeśli tak się dzieje, to przepisy wskazane

jako naruszone w ramach podstaw nie muszą być – i często nie są – tożsame z

przepisami, z którymi zaskarżone orzeczenie jest niezgodne (por. Kodeks postępowania

cywilnego – Komentarz pod red. T. Erecińskiego, Lexis Nexis 2007, tom drugi, str. 325326).

Nie można zatem uznać, aby skarżący spełnił wyraźnie wyodrębnione w art. 424 5

§ 1 pkt 2 i 3 k.p.c. konstrukcyjne wymagania skargi.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

powinna ponadto zawierać uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej

przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy (art. 424 5 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Wymaganie uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody polega na przedstawieniu

wyodrębnionego wywodu przekonującego, że szkoda została wyrządzona oraz

określającego czas jej powstania, postać i związek przyczynowy z wydaniem

orzeczenia niezgodnego z prawem (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 31

stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141, z dnia 11 sierpnia 2005

r., III CNP 4/05, nie publ., z dnia 23 września 2005 r., III CNP 5/05, nie publ., z dnia 22

listopada 2005 r., I CNP 19/05, nie publ.). Skarżąca tego obowiązku nie spełnił.

Wskazała jedynie, że „wydanie zaskarżonych orzeczeń wyrządza szkodę w sposób

ewidentny, albowiem nie pozwala zrealizować praw o obowiązków spadkobiercy, a w

skład spadku wchodzą nieruchomości o znacznej wartości”.

Przesłanka uprawdopodobnienia szkody, przewidziana w art. 424 5 § 1 pkt 4

k.p.c. zostaje spełniona, jeżeli skarżący powoła w skardze nie tylko wszystkie znane

mu fakty, które wskazują na związek między zaskarżonym orzeczeniem a doznanymi

wskutek jego wydania stratami lub utraconymi korzyściami, ale ponadto powoła

dowody lub co najmniej ich surogaty, które uczynią twierdzenie o wyrządzeniu szkody

wiarygodnym (tak m.in. postanowienie SN z dnia 23 marca 2006 r., IV CNP 23/06, Biul.

SN 2006, nr 6, s. 8, postanowienie SN z dnia 25 lipca 2006 r., III CNP 40/06). Samo

oświadczenie o zapłaceniu zasądzonej skarżonym wyrokiem kwoty tego wymogu nie

spełnia, nie stanowi bowiem ani dowodu, ani nawet jego surogatu.

Wykazanie w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków

prawnych nie było i nie jest możliwe (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.) polega na ujawnieniu i

przedstawieniu tej okoliczności w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości oraz

na dowiedzeniu jej istnienia i przekonywającym uzasadnieniu. Niezbędne jest

przedstawienia analizy prawnej przepisów dotyczących środków zaskarżenia, których

zastosowanie - w odniesieniu do zaskarżonego orzeczenia - jest niedopuszczalne lub z

innych przyczyn na pewno nie mogłoby odnieść skutku. (por. postanowienie SN z dnia

27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006/7-8/140, postanowienie SN z dnia 28

lutego 2006 r., I CNP 12/06, nie publ.). W konsekwencji wymaganie przewidziane w art.

4245 § 1 pkt 5 k.p.c. nie jest spełnione, jeżeli jak to jest w niniejszej skardze, pozwany

ogranicza się do stwierdzenia, że od zaskarżonego orzeczenia nie przysługuje skarga

kasacyjna ani żaden inny środek zaskarżenia.

Zgodnie z art. 4248 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy odrzuca na posiedzeniu

niejawnym m.in. skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 424 5 § 1 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.