IV CNP 49/11 · Sąd Najwyższy

.Sygn. akt IV CNP 49/11

POSTANOWIENIE

Dnia 13 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie ze skargi powodów

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Okręgowego

z dnia 5 marca 2010 r.,

w sprawie z powództwa J. K. i S. K.

przeciwko I. N., K. N., E. W.

i S. W.

o roszczenia o przywrócenie stanu zgodnego z prawem,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 października 2011 r.,

odrzuca skargę i zasądza solidarnie od J. K. i S. K. na rzecz

I. N. i K. N. 120 (sto dwadzieścia) zł kosztów postępowania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 5 marca 2010 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację powodów

od wyroku Sądu Rejonowego oddalającego powództwo o przywrócenie stanu

zgodnego z prawem.

Od wyroku Sądu drugiej instancji powodowie wnieśli skargę o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,

ustanowiona ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks

postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych

(Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) jest – podobnie jak skarga kasacyjna – środkiem

prawnym sformalizowanym. Wysokie wymagania formalne stawiane skardze są

związane nie tylko z jej specjalną, nadzwyczajną funkcją w systemie prawa, ale

wynikają także z potrzeby spełnienia wysokich oczekiwań profesjonalnych.

Zgodnie z art. 4245 § 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia powinna zawierać oznaczenie orzeczenia, od którego

została wniesiona, przytoczenie jej podstaw i ich uzasadnienia, wskazanie przepisu

prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, uprawdopodobnienie

wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga

dotyczy, wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych

środków prawnych nie było i nie jest możliwe i wniosek o stwierdzenie niezgodności

orzeczenia z prawem.

Wymienione wymagania skargi mają charakter konstrukcyjny i powinny być

spełnione kumulatywnie. To oznacza, że skarga niespełniające któregokolwiek

z nich jest dotknięta tzw. brakiem istotnym, nienaprawialnym w trybie właściwym

dla usuwania braków i podlega odrzucenie bez wzywania do ich usunięcia. Każde

z tych wymagań przewidzianych w art. 4245 § 1 k.p.c. – na co Sąd Najwyższy

wielokrotnie zwracał uwagę – ma charakter samoistny, powinno być zatem

spełnione niezależnie od innych wymagań (por. postanowienia Sąd Najwyższego:

z dnia 20 lipca 2005 r., IV CNP 1/05 i z dnia 18 stycznia III CNP 21/05 niepubl.).

Należące

do

wymagań

konstrukcyjnych

skargi

uprawdopodobnienie

wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga

dotyczy, pozostaje w związku z tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia – zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c.,

odczytywanym łącznie z art. 4171 § 2 k.c. – przysługuje tylko wtedy, gdy przez

wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem stronie została

wyrządzona szkoda. A contrario, jeżeli szkoda nie wystąpiła, to skarga nie

przysługuje (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2005 r.,

III CNP 5/05, niepubl. oraz z dnia 11 sierpnia 2005, III CNP 4/05, OSNC 2006, nr 1,

poz. 16). Użyty w art. 4241 § 1 i w art. 4245 § 1 pkt 4 tryb dokonany nakazuje

przyjąć, że chodzi o szkodę, która już wystąpiła, a nie o szkodę hipotetyczną,

zagrażającą w przyszłości (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141). Składając

w skardze oświadczenie o jej wystąpieniu, skarżący powinien wykazać rodzaj

i rozmiar szkody, czas jej powstania oraz związek przyczynowy między

wystąpieniem szkody a wydaniem orzeczenia (verba legis: spowodowanej przez

wydanie orzeczenia) (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 sierpnia

2005 r., III CNP 4/05 i z dnia 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05).

Przepis art. 4241 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga uprawdopodobnienia szkody,

spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy. W uzasadnieniu

postanowienia z dnia 23 marca 2006 r., IV CNP 23/06 (OSNC 2006, nr 6, poz. 110)

Sąd Najwyższy zauważył, że uprawdopodobnienie występuje w wielu przepisach

Kodeksu postępowania cywilnego (art. 50, 162 § 2, art. 243, 730 1), jednakże

w żadnym z nich nie zostało określone. Jedynie przepis art. 243 k.p.c. stanowi, że

zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym nie jest

konieczne, ilekroć ustawa przewiduje uprawdopodobnienie zamiast dowodu.

Wypowiadając się we wcześniejszych orzeczeniach w kwestii uprawdopodobnienia,

Sąd

Najwyższy

stwierdził,

że

sąd

może

uznać

jakieś

twierdzenie

za

uprawdopodobnione tylko wtedy, gdy nabierze przekonania, iż prawdopodobnie tak

właśnie było lub jest. Strony w celu uprawdopodobnienia mogą posługiwać się

zarówno

środkami

właściwymi

dla

zwykłego

postępowania

dowodowego

(np. dokumentami, zeznaniami świadków lub opiniami biegłych), jak i środkami

nieuznawanymi przez Kodeks postępowania cywilnego za dowody (np. pisemne

oświadczenia osób trzecich, surogaty dokumentów czy tzw. opinie prywatne).

Samo twierdzenie strony, że wystąpiła szkoda nie wystarcza do uwiarygodnienia

wystąpienia szkody i wywołania u sędziego przekonania o jej wystąpieniu.

Spełnienie przewidzianej w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanki uprawdopodobnienia

szkody wymaga, aby skarżący powołał w skardze nie tylko wszystkie znane mu

fakty, świadczące o związku między zaskarżonym orzeczeniem a spowodowanymi

jego wydaniem stratami lub utraconymi korzyściami, ale także wskazał dowody lub

co najmniej ich surogaty, uwiarygodniające twierdzenie wyrządzenia szkody (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006 r., IV CPN 23/03,

niepubl.).

Tymczasem

uprawdopodobnienia

zamieszczony

szkody

nie

w

odpowiada

skardze

wywód

dotyczący

przedstawionym

wymaganiom.

Skarżący ograniczyli się jedynie do wskazania rodzaju szkody („…uszczerbek

niemajątkowy wynikający z negatywnego oddziaływania posadowionych przez

pozwanych płotów na powodów i ich nieruchomość.”), nie określili natomiast

rozmiaru (wysokości) szkody. Nie przedstawili też dowodów lub innych środków

świadczących o powstaniu szkody. Zawarte w skardze uprawdopodobnienie szkody

spowodowanej wydaniem zaskarżonego orzeczenia nie może być zatem uznane za

spełniające wymaganie przewidziane w art. 4255 § 1 pkt 4 k.p.c.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

postanowienia (art. 4248 § 1 k.p.c. oraz art. 98 w związku z art. 424 12, 39821 i 391

§ 1 k.p.c.).