IV CNP 23/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 23/12

POSTANOWIENIE

Dnia 21 sierpnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie ze skargi uczestniczki postępowania J. B.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia

Sądu Okręgowego

z dnia 11 lutego 2012 r.,

w sprawie z wniosku K. K.

przy uczestnictwie J. B. i K. B.

o dział spadku, podział majątku wspólnego i zniesienie współwłasności,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 21 sierpnia 2012 r.,

odrzuca skargę

Uzasadnienie

Uczestniczka J. B. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 11 lutego 2011 r.,

oddalającego w nieuwzględnionym zakresie, jej apelację od postanowienia Sądu

Rejonowego z dnia 10 maja 2010 r., którym dokonany został podział majątku

wspólnego byłych małżonków J. B. i J. B. oraz dział spadku po zmarłym J. B.

Skarga oparta została na zarzucie sprzeczności z powszechnie obowiązującym

porządkiem prawnym w zakresie ustalenia wartości i podziału środków pieniężnych

zgromadzonych

na

rachunkach

otwartego

funduszu

emerytalnego

byłych

małżonków, pominięcia w orzeczeniu jednego ze spadkobierców oraz zasądzenia

od skarżącej na rzecz wnioskodawczyni K. K. tytułem spłaty udziału w majątku

spadkowym także środków zgromadzonych na rachunku funduszu w wysokości

8419,07 zł z pominięciem zasad wypłaty tych środków przez fundusz. Podniosła

ponadto, że doszło do naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego

przyjętego przez ustawodawcę w zakresie podziału majątku wspólnego, działu

spadku oraz w ustawie z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu

funduszy emerytalnych (j.t. Dz. U. z 2004 r. Nr 159, poz.1667), a także

podstawowych wolności konstytucyjnych tj. prawa skarżącej do własności art. 64

Konstytucji RP.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,

zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu

drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie

stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia

w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

Wyjątkowo, w wypadkach określonych w art. 424 1 § 2 k.p.c., skarga przysługuje

także od orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji lub drugiej instancji,

w odniesieniu do których strona nie skorzystała

z przysługujących jej środków

prawnych. Wyjątek od zasady wskazanej zasady w art. 424 1 § 1 k.p.c. dotyczy

sytuacji, w której nieskorzystanie przez stronę z przysługujących jej środków

prawnych wywołane zostało nadzwyczajnymi wypadkami, których zaistnienie

należy wykazać oraz

występowania niezgodności z prawem o kwalifikowanym

charakterze, wynikającej z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego

lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela. Kwestionowane

przez skarżącą orzeczenie poddane było kontroli Sądu drugiej instancji i nie jest

możliwe dokonanie jego zmiany lub uchylenia w drodze przysługujących jej

środków prawnych, a zatem może być przedmiotem skargi przewidzianej w art.

4241 § 1 k.p.c., dla której w przepisie art. 4245 k.p.c. przewidziane zostały

wymagania konstrukcyjne. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany został

pogląd, że każde z sześciu wymagań przewidzianych w art. 4245 § 1 k.p.c. jest

indywidualne i niezależne, a zatem każde powinno być wyraźnie wyodrębnione

i wypełnione. Brak choćby jednego z nich powoduje, że skarga jest dotknięta

istotną wadą, nienaprawialną w trybie właściwym dla usuwania braków formalnych

i podlega odrzuceniu a limie (por. postanowienia z dnia 7 lutego 2008 r., IV CNP

223/07, niepubl.; z dnia 17 czerwca 2008 r., I BU 18/07, niepubl.; z dnia

16 października 2009 r., IV CNP 56/09, niepubl.; z dnia 5 sierpnia 2010 r., IV CNP

44/10, niepubl.; z dnia 17 sierpnia 2010 r.). Wniesiona przez uczestniczkę skarga

nie spełnia wymagań objętych art. 4245 § 1 pkt 2, 3 i 4 k.p.c. Nie wskazuje ona

podstaw, na których stosownie do art. 4244 k.p.c. można oprzeć skargę

przez określenie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów

postępowania, postaci ich naruszenia oraz wywodu uzasadniającego to naruszenie,

jak też, że powodują niezgodność orzeczenia z prawem (por. wyrok z dnia

26 stycznia 2012 r., I BP 4/11, niepubl.) Przedstawione w skardze ogólne zarzuty

są nieadekwatne do charakteru skargi określonego w art. 424 1 § 1 k.p.c. Nie został

również wskazany przepis, z którym zaskarżone postanowienie jest niezgodne.

Nie spełnia tego wymagania odwołanie się do całego aktu prawnego. Podkreślenia

wymaga, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie jest przyjmowane,

iż przytoczenie

podstaw

skargi

nie

jest

równoznaczne

ze

spełnieniem

obowiązku z art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c. i nie może go zastąpić. Oba te wymagania

są wyraźnie przez

ustawodawcę

odróżnione,

a

zatem

muszą

być

spełnione w sposób niezależny i odrębny. Obowiązku tego nie uchyla zatem

i taka sytuacja, w której naruszenie tych samych przepisów prawa materialnego lub

przepisów

postępowania

będzie

stanowiło

jednocześnie

podstawę

skargi

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 424 5 § 1 pkt

2 k.p.c.), jak i powodowało niezgodność orzeczenia z prawem (art. 424 5 § 1 pkt 3

k.p.c.) (por. postanowienia z dnia 20 lipca 2005 r., IV CNP 1/05; z dnia 28 lutego

2006 r., I CNP 12/06, niepubl.; z dnia 6 marca 2008 r., II BU 25/07, niepubl.; z dnia

23 września 2008 r., I BP 7/08, niepubl.; 25 sierpnia 2010 r., II BU 2/10, niepubl.,

z dnia 17 lutego 2012, III CNP 2/12, niepubl.). Na taką wykładnię wymagań skargi

określonych w art. 4245 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. wskazuje również wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 12 lipca 2011 r., SK 49/08, OTK-A 2011/6/55. Z przesłanką

określoną

art.

4245 §

pkt

k.p.c.

wiąże

się

obowiązek

skarżącej

uprawdopodobnienia istnienia szkody w chwili wniesienia skargi. Niewystarczające

jest powoływanie się na możliwość wystąpienia szkody w przyszłości (por.

postanowienia Sądu najwyższego z dnia 21 listopada 2007 r., I BP 39/07, niepubl.;

z dnia 11 grudnia 2007 r., I BP 46/07, niepubl.; z dnia 13 grudnia 2007 r., II CNP

187/07, niepubl.; z dnia 10 stycznia 2008 r., II CNP 207/07, niepubl.; z dnia 25

stycznia 2008 r., I CNP 117/07, niepubl.; z dnia 19 czerwca 2008 r., II BU 3/08,

niepubl.; z dnia 16 października 2009 r., IV CNP 54/09, niepubl.; z dnia 29 marca

2011 r., IV CNP 115/10). Celem wniesienia skargi jest jedynie przesądzenie

istnienia przesłanki,

o której mowa w art. 4171 § 2 k.c., określającym zasady

odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone wydaniem orzeczenia,

co

podkreśla

wagę

omawianej

przesłanki

dla

dopuszczalności

skargi

i dalszego toku postępowania zmierzającego do stwierdzenia niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia. Skarżąca nie uprawdopodobniła powstania

uszczerbku w jej majątku, ponieważ niewystarczające są rozważania, co może

zaistnieć w przyszłości, jeśli wnioskodawczyni podejmie opisane działania.

Z powyższych względów skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego postanowienia podlegała odrzuceniu na podstawie art. 424 8 § 1

k.p.c.