IV CNP 21/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 21/06

POSTANOWIENIE

Dnia 23 marca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski

w sprawie ze skargi powoda

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia

Sądu Okręgowego w S.

z dnia 8 września 2003 r., sygn. akt [...],

w sprawie z powództwa W.K.

przeciwko Gminie D. i Ochotniczej Straży Pożarnej w N.

o ochronę naruszonego posiadania,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 marca 2006 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 8 września 2003 r. Sąd Okręgowy w S. oddalił

zażalenie powoda W.K. na zarządzenie Przewodniczącego o zwrocie pozwu z

przyczyny nie usunięcia braków formalnych.

W związku z wymienionym postanowieniem Sądu Okręgowego, W.K. wniósł

o stwierdzenie jego niezgodności z prawem w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie

została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze

przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

Skarżący wnosi o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia

oddalającego zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego o zwrocie pozwu.

Należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie, w wyniku nie usunięcia braków

formalnych, pozew został zwrócony. Powód jednak usunął braki formalne pismem

wniesionym po terminie. Wobec powyższego sprawie nadano bieg pod nowym

numerem z datą uzupełnienia braku. W wyniku dalszego postępowania sprawa

została rozpoznana merytorycznie przez Sąd Rejonowy w S., a w wyniku apelacji

powoda przez Sąd Okręgowy w S.

Zarządzenie o zwrocie pozwu jest szczególnym rozstrzygnięciem. Pismo

procesowe, które zostało zwrócone, pozbawione jest wszelkich skutków prawnych

ze względu na regulację art. 130 § 2 k.p.c. Odnosi się to zarówno do skutków

materialnych (np. powstania roszczenia), jak również do skutków procesowych

(np. zawiśnięcia sporu). Należy zauważyć, iż stwierdzenie, że prawomocne

orzeczenie jest niezgodne z prawem otwiera drogę do dochodzenia od państwa

odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez jego wydanie i ewentualne

wykonanie, lecz nie skutkuje uchyleniem lub zmianą tego rozstrzygnięcia. Nie traci

zatem przymiotu prawomocności i skuteczności, pozostając nadal w tym

charakterze w obrocie prawnym.

Przedmiotowa sprawa formalnie rozpatrzona została w dwóch etapach, przy

czym rozstrzygnięcie co do meritum możliwe było dopiero w wyniku uzupełnienia

braku formalnego, które nastąpiło po upływie wyznaczonego terminu. Powyższe

spowodowało, że za termin skutecznego wniesienia pozwu uznano dopiero dzień

uzupełnienia braków formalnych. Należy stwierdzić, że z punktu widzenia

logicznego, faktycznego oraz prawnego miało miejsce rozpatrywanie jednej sprawy

cywilnej, zarówno ze względu na tożsamość podmiotową, jak również tożsamość

przedmiotową. W tej sytuacji wyodrębnianie na potrzeby niniejszej skargi dwóch

spraw jest zabiegiem sztucznym i niedopuszczalnym. Już więc z tej przyczyny

skarga jest niedopuszczalna. Niezależnie od tego objęte tą skargą postanowienie

nie należy do kategorii orzeczeń kończących postępowanie w rozumieniu art. 424 1

k.p.c. W orzecznictwie przyjmuje się, że do tej kategorii należą takie orzeczenia,

które po uprawomocnieniu się trwale zamykają drogę do dalszego postępowania

i rozstrzygnięcia (por. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego: z dnia

24 listopada 1998 r., III CZP 44/98 – OSNC 1999/5/87, z dnia 31 maja 2000,

III 291/00 – OSNC 2001/1/1, z dnia 6 października 2000 r., III CZP 31/00 – OSNC

2001/2/22).

W związku z powyższym skarga wniesiona od postanowienia oddalającego

zażalenie na zarządzenie o zwrocie pozwu, jako niedopuszczalna, podlega

odrzuceniu (por. podobnie postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia

2006 r., II CNP 31/05 niepubl.).

Za dokonaną wykładnią przemawia nie tylko argument, że po zwrocie

pozwu, strona w zasadzie bez ograniczeń może na nowo skierować żądanie o to

samo roszczenie, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, ale i sam charakter

omawianej skargi. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia jest środkiem wyjątkowym. Zasadą bowiem jest, że prawomocność,

tworzy nowy stan prawny pomiędzy stronami albo erga omnes, jak też sanuje

wszelkie ewentualne naruszenia prawa, którymi orzeczenie ewentualnie jest

dotknięte.

Na marginesie należy zauważyć, że przedmiotowa skarga nie spełnia

również wymagania konstrukcyjnego określonego w przepisie art. 424 5 § 1 k.p.c.,

zgodnie z którym skarżący winien uprawdopodobnić wyrządzenie szkody,

spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy (4245 § 1 pkt 4

k.p.c.). Wymóg ten obliguje do złożenia oświadczenia, że szkoda wystąpiła, jak

również do wskazania jej rodzaju i rozmiaru (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, Biul. SN 2005, nr 10, s. 14 oraz z dnia

23 września 2005 r., III CNP 5/05, nie publ.), czego przedmiotowa skarga nie

zawiera. Nie wystarczające jest stwierdzenie, że szkodę uprawdopodabnia

pozbawienie powoda ochrony posesoryjnej, która była przedmiotem żądania

pozwu.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji (art. 4248 § 1 w zw. z art.

4241 § 1 k.p.c.).