Supreme Court dismisses appeal for failure to prove special circumstances under Civil Procedure Code Art. 424.8.1.

Sygn. akt IV CNP 202/07

POSTANOWIENIE

Dnia 4 marca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący)

SSN Marian Kocon

SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi Diecezji T.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego nakazu zapłaty

Sądu Rejonowego w G. z dnia 6 listopada 2006 r., sygn. akt I Nc (…) wydanego

w sprawie z powództwa M. S.

przeciwko Diecezji T.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 marca 2008 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Dnia 6 listopada 2006 r. Sąd Rejonowy w G. wydał nakaz zapłaty, którym nakazał

pozwanej Diecezji T., aby w ciągu dwóch tygodni od doręczenia nakazu zapłaciła

powódce M. S. kwotę 30 302,12 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 kwietnia 2006 r. i

kosztami postępowania albo wniosła w tym terminie sprzeciw.

Pozwana wniosła sprzeciw, jednak został on postanowieniem Sądu Rejonowego

z dnia 7 grudnia 2006 r. odrzucony z tej przyczyny, że pomimo wezwania nie usunięto w

wyznaczonym terminie jego braków formalnych. Sprzeciw był podpisany przez ks. S. M.,

pełniącego funkcję dyrektora ekonomicznego pozwanej Diecezji, podczas gdy – zgodnie

z art. 7 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła

Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 ze zm. – dalej:

„u.s.p.k.k.”) – organem diecezji jako osoby prawnej jest biskup diecezjalny lub

administrator diecezji. Zarządzeniem przewodniczącego z dnia 23 listopada 2006 r.

pełnomocnik pozwanej został wezwany do przedłożenia w terminie tygodniowym – pod

rygorem odrzucenia sprzeciwu – dokumentu pełnomocnictwa, pochodzącego od organu

pozwanej Diecezji i upoważniającego go do jej reprezentowania w postępowaniu

sądowym. Pełnomocnik złożył w zakreślonym terminie pełnomocnictwo udzielone mu

przez Biskupa T., z tym że było to pełnomocnictwa do zbywania i nabywania

nieruchomości w drodze umów zawieranych pomiędzy Diecezją T. a innymi osobami

fizycznymi lub prawnymi, do odbioru lub zapłaty ceny, wydania lub objęcia w posiadanie

nieruchomości, a także do występowania m.in. przed sądem oraz do składania i odbioru

wszelkich oświadczeń, pism i wniosków we wszystkich sprawach związanych z

wykonaniem tego pełnomocnictwa. Przedłożone pełnomocnictwo nie upoważniało

natomiast ks. S. M. do występowania przed sądem w innych sprawach niezwiązanych

z nabywaniem lub zbywaniem nieruchomości w imieniu pozwanej Diecezji. Trzeba

zatem przyjąć – skonstatował Sąd Rejonowy – że brak formalny sprzeciwu nie został w

wyznaczonym terminie usunięty, wobec czego wniesiony sprzeciw ulega odrzuceniu

(art. 504 § 1 k.p.c.).

Postanowieniem z dnia 22 lutego 2007 r. Sąd Okręgowy w T. oddalił zażalenie

pozwanej na postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu, aprobując w pełni stanowisko Sądu

pierwszej instancji.

Pozwana wystąpiła wówczas z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia

sprzeciwu. Twierdziła, że dokument pełnomocnictwa włożyła do koperty osoba

zajmująca się wysyłaniem korespondencji, nie wiedząc, że ma załączyć inny, właściwy

dokument. O zaistniałej omyłce pozwana dowiedziała się dopiero po doręczeniu jej

postanowienia o odrzuceniu sprzeciwu.

Postanowieniem z dnia 9 maja 2006 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek

o przywrócenie terminu i odrzucił sprzeciw, stwierdzając, że pozwana nie wykazała, by

uchybiła terminowi do przedłożenia pełnomocnictwa procesowego bez swej winy. Z

zeznań przesłuchanego w charakterze świadka ks. K. B. wynikało, że w dniu, w którym

wysyłał pismo stanowiące uzupełnienie braków sprzeciwu, nie dysponował jeszcze

właściwym pełnomocnictwem. Otrzymał je dopiero wtedy, gdy wysyłał do Sądu

Rejonowego pismo z dnia 18 grudnia 2006 r. W tej sytuacji nie może być mowy –

stwierdził Sąd Rejonowy – o popełnieniu omyłki przy pakowaniu korespondencji. Nie

można zresztą przyjmować – podkreślił Sąd Rejonowy – że uchybienie terminowi

nastąpiło bez winy strony, jeżeli przyczyną uchybienia było działanie osoby, którą strona

się posługuje. Z tych względów Sąd Rejonowy oddalił wniosek o przywrócenie terminu i

odrzucił sprzeciw jako wniesiony po upływie terminu.

Diecezja T. złożyła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

nakazu zapłaty z dnia 6 listopada 2006 r., zarzucając, że Sąd Rejonowy naruszył

podstawowe zasady porządku prawnego wynikające z treści przepisów ogólnych o

zobowiązaniach, zawartych w art. 353 – 3651 k.c., art. 835 – 845 k.c., art. 499 pkt 1

k.p.c. i art. 11 u.s.p.k.k., zakazującym orzekania o odpowiedzialności kościelnej osoby

prawnej za zobowiązania innej kościelnej osoby prawnej. W konkluzji skarżąca wnosiła

o orzeczenie, że zaskarżony nakaz zapłaty jest niezgodny z przepisami art. 353 – 3651

k.c., art. 835 – 845 k.c., art. 499 pkt 1 k.p.c. i art. 11 u.s.p.k.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego

orzeczenia

jest

specjalnym

procesowym

środkiem

prawnym

przysługującym od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie. W powołanym przepisie wyrażona została zasada, że

przesłanką

dopuszczalności

skargi

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego orzeczenia jest wykorzystanie przez stronę przysługujących jej środków

prawnych. Wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 4241 § 2 k.p.c., według

którego w wypadkach wyjątkowych, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia

podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw

człowieka i obywatela, skarga przysługuje także od prawomocnego orzeczenia

kończącego postępowanie w sprawie wydanego przez sąd pierwszej lub drugiej

instancji, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, chyba że

jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie

środków prawnych. Jak wyjaśnił już Sąd Najwyższy, pojęcie „wypadek wyjątkowy” w

rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c. odnosi się do przyczyn niezgodności z prawem

orzeczenia oraz powodów, dla których strona nie skorzystała z możliwości jego

zaskarżenia (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2006 r., IV CNP

47/06, niepubl. i z dnia 29 listopada 2006 r., II CNP 85/06, niepubl.). Jako wypadki

wyjątkowe, o których mowa w art. 4241 § 2 k.p.c., w orzecznictwie przykładowo

wskazano: ciężką chorobę strony uniemożliwiającą wniesienie środka odwoławczego,

katastrofę, klęskę żywiołową, uzyskanie błędnej informacji od pracownika sądu co do

sposobu i terminu wniesienia środka odwoławczego czy zamknięcie dostępu do instancji

odwoławczej, będące naruszeniem uprawnień chronionych przepisami konstytucyjnymi

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC

2006, nr 6, poz. 113, z dnia 4 lipca 2006 r., V CNP 86/06, OSNC 2007, nr 3, poz. 47, z

dnia 30 listopada 2007 r., III CNP 67/07, niepubl.).

Jeżeli w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia skarżący powołuje się na naruszenie podstawowych zasad porządku

prawnego, powinien wykazać, że powołana zasada istnieje i ma podstawowe znaczenie

dla porządku prawnego, jeżeli zaś powołuje się na naruszenie konstytucyjnych wolności

albo praw człowieka i obywatela powinien powołać przepis Konstytucji, z którego zasada

ta wynika, oraz dokładnie określić sposób jej naruszenia (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 22 lutego 2006 r., IV CNP 11/06, niepubl. i z dnia 22 listopada 2006

r., V CNP 140/06, niepubl.).

Wnosząc skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia sądu pierwszej instancji skarżący, zgodnie z art. 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c.,

powinien przytoczyć argumenty świadczące o tym, że zachodzi wyjątkowy wypadek

uzasadniający wniesienie skargi, gdyż zgodnie z art. 424 8 § 1 k.p.c. skarga, w której nie

wskazano, że występuje wyjątkowy wypadek, ulega odrzuceniu (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2006 r., II CNP 2/06, OSNC 2006, nr 6, poz. 112,

z dnia 23 lutego 2007 r., II CNP 136/06, niepubl., z dnia 9 lipca 2007 r., IV CNP 56/07,

niepubl.).

W niniejszej sprawie skarżąca jedynie ogólnikowo powołała się na naruszenie

przez Sąd pierwszej instancji podstawowych zasad porządku prawnego wynikających z

przepisów art. 353 – 3651 k.c., art. 835 – 845 k.c., art. 499 pkt 1 k.p.c. i art. 11 u.s.p.k.k.

Nie skonkretyzowała natomiast naruszonej zasady, nie wykazała tym samym, że zasada

taka istnieje i ma podstawowe znaczenie dla porządku prawnego. Wywody skarżącej

sprowadzają się do uzasadnienia przytoczonych podstaw skargi, co nie jest –

oczywiście – tożsame z wykazaniem, że zachodzi wyjątkowy wypadek, o którym mowa

w art. 4241 § 2 k.p.c. Wystarczy przypomnieć, że, zgodnie z art. 424 5 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c.,

przytoczenie podstaw skargi i ich uzasadnienie oraz wykazanie, że występuje wyjątkowy

wypadek uzasadniający wniesienie skargi, to dwa odrębne elementy konstrukcyjne

skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Odwołanie się

zatem przez skarżącego do uzasadnienia podstaw skargi, bez równoczesnego

wykazania, że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający jej wniesienie, nie stanowi

spełnienia obowiązku określonego w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.

Analiza uzasadnienia wniesionej skargi prowadzi do wniosku, że próba

wykazania przez skarżącą przesłanki, o której mowa w art. 424 5 § 1 pkt 5 in fine k.p.c.,

ma jedynie charakter pozorny, nie może bowiem służyć temu celowi ogólnikowe

powołanie się na naruszenie podstawowych zasad porządku prawnego połączone z

odwołaniem się wyłącznie do uzasadnienia przytoczonych podstaw skargi.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 424 8 § 1 k.p.c. odrzucił

skargę jako niespełniającą wymagania określonego w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.