IV CNP 17/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 17/09

POSTANOWIENIE

Dnia 23 kwietnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski

w sprawie ze skargi pozwanej

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Okręgowego w G.

z dnia 14 lipca 2006 r., w sprawie z powództwa D. W.

przeciwko M. P.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 kwietnia 2009 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 14 lipca 2006 r. Sąd Okręgowy G. Wydział l Cywilny

zasądził od pozwanej M. P. na rzecz powódki D. W. kwotę 23.530 zł wraz z

ustawowymi

odsetkami.

Powódka

wniosła

o

stwierdzenie

niezgodności

wskazanego prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, który w razie jego uwzględnienia będzie

stanowić podstawę wystąpienia z powództwem przeciwko Skarbowi Państwa

o naprawienie szkody wyrządzonej tym orzeczeniem (por. postanowienia SN z dnia

15 lutego 2006 r., IV CNP 7/05, LEX nr 192046; z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP

4/05, OSNC 2006 r., nr 1, poz. 16; z dnia 23 września 2005 r., III CNP 5/05,

niepubl.; z dnia 27 października 2005 r., V CNP 28/05, niepubl.; z dnia 10 sierpnia

2006 r.. V CNP 102/06, niepubl.; z dnia 25 maja 2007 r., II CNP 51/07, niepubl.;

z dnia 21 lipca 2008 r., l CNP 44/08, niepubl.; z dnia 30 września 2008 r., l CNP

63/08, niepubl.).

Zgodnie

z

art.

4241

k.p.c.,

przedmiotowa

skarga

przysługuje

od

prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji, jeżeli przez jego wydanie stronie

została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze

przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Ponadto

w wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia

podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw

człowieka i obywatela, skarga przysługuje także od prawomocnego orzeczenia

wydanego przez sąd pierwszej lub drugiej instancji, jeżeli strony nie skorzystały

z przysługujących im środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub

uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych

(art. 4241 § 2 k.p.c.).

Wymagania konstrukcyjne skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia określone zostały w przepisie art. 4245 § 1 k.p.c. Sąd

Najwyższy wielokrotnie zwracał uwagę, że każde wymaganie przewidziane

w art. 4245 § 1 k.p.c. ma charakter samoistny, powinno być zatem spełnione

samodzielnie, niezależnie od innych wymagań. Jednym z nich jest wymienione

w pkt 4 wymaganie uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, spowodowanej

przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego ten kreatywny

wymóg skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

obliguje skarżącą do złożenia oświadczenia, że szkoda wystąpiła, jak również do

wskazania jej rodzaju i rozmiaru, a ponadto do powołania lub przedstawienia

dowodów lub innych środków uwiarygodniających jej twierdzenie. Niezbędne jest

wskazanie związku przyczynowego między wydaniem zaskarżonego wyroku

a powstaniem szkody (por. postanowienie SN z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP

4/05, OSNC 2006, nr 1, poz. 16 oraz postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2005 r.,

l CNP 28/05, niepubl.). Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie czyni zadość powyższemu

wymaganiu, wobec czego podlega ona odrzuceniu a limine.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. na

skarżącego

nałożony

jest

obowiązek

wykazania

w

drodze

odrębnego,

wyczerpującego i nie budzącego wątpliwości wywodu prawniczego, że wzruszenie

zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest

możliwe (por. postanowienie SN z dnia 17 sierpnia 2005 r., l CNP 5/05, OSNC

2006, nr 1, poz. 17, postanowienie SN z dnia 16 grudnia 2005 r., l CNP 37/05,

niepubl.). Obowiązkiem skarżącego jest wykorzystanie wszystkich istniejących

narzędzi procesowych i dopiero ich bezskuteczność lub brak może – w wypadku

wystąpienia szkody – uzasadniać odpowiedzialność państwa. Strona, wnosząc

skargę, musi wykazać, iż z wszystkich innych narzędzi skorzystała lub że są one

dla niej – w konkretnej sytuacji – niedostępne. Tymczasem nie ulega wątpliwości,

co przyznała sama skarżąca, że od skarżonego niniejszą skargą wyroku została

wniesiona sporządzona przez zawodowego pełnomocnika apelacja (k. – 475), która

została odrzucona z uwagi na zaistniałe braki fiskalne (k. – 482), zaś wniesione

zażalenie

podlegało

oddaleniu

(k.

505).

Nieumiejętność

wyczerpania

przysługujących stronie środków odwoławczych nie może być utożsamiana

z wykorzystaniem przysługujących stronie środków prawnych.

Skarga wniesiona została zatem od prawomocnego wyroku sądu pierwszej

instancji – wyrok Sądu Okręgowego z dnia 14 lipca 2006 r. W sytuacji, w której

strona nie skorzystała w sposób prawidłowy z przysługujących jej środków

prawnych, dopuszczalność skargi od orzeczenia Sądu pierwszej instancji lub

drugiej instancji uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek,

tj. istnienia

wyjątkowego

wypadku

oraz

występowania

niezgodności

kwestionowanego orzeczenia z prawem o kwalifikowanym charakterze, wskazanym

w tym przepisie (por. postanowienie SN z dnia 2 lutego 2006 r., l CNP 4/06, OSNC

2006, nr 6, poz. 113, postanowienie SN z 29 stycznia 2009 r., II CNP 130/08,

niepubl., postanowienie SN z 13 lutego 2009 r., l CNP 106/08, niepubl.).

Wystąpienie takiego wyjątkowego wypadku strona powinna wykazać w skardze.

Należy zwrócić uwagę, że z perspektywy wymagania określonego w art. 424 5 § 1

pkt 5 k.p.c. skarżąca nawet nie powołała okoliczności świadczących o istnieniu

wyjątkowego wypadku w rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c., uniemożliwiającego

skorzystanie z przysługujących im środków prawnych.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji (art. 424 8 § 1 w zw. z art.

4245 § 1 pkt 4 k.p.c.).

md