IV CNP 118/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 118/10

POSTANOWIENIE

Dnia 1 kwietnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie ze skargi pozwanego

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Rejonowego w O.

z dnia 19 grudnia 2008 r.,

w sprawie z powództwa Agencji Nieruchomości Rolnych w W. Oddziału

Terenowego w O. Gospodarstwa Skarbu Państwa w O. z siedzibą

w G.

przeciwko B.H.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 1 kwietnia 2011 r.,

odrzuca skargę i zasądza od B. H. na rzecz Agencji

Nieruchomości Rolnych w W. Oddziału Terenowego w O.

Gospodarstwa Skarbu Państwa w O. z siedzibą w G. 600

(sześćset) zł kosztów postępowania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2008 r. Sąd Rejonowy w O. zasądził od

pozwanego na rzecz powódki 7 766,62 zł z ustawowymi odsetkami od dnia

24 stycznia 2007 r. i zniósł wzajemnie koszty stron.

Pozwany

wniósł

apelację

od

tego

wyroku.

Została

ona

jednak

postanowieniem Sądu Okręgowego w E. z dnia 20 kwietnia 2009 r. odrzucona z

powodu nieuiszczenia przez pełnomocnika apelującego należnej opłaty (art. 373 w

związku z art. 1302 § 3 k.p.c.). Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z 16 grudnia 2008 r. P 17/07 (OTK-A 2008/10/179), Sąd uznał, że należna od

apelacji opłata, liczona od wskazanej wartości przedmiotu zaskarżenia, wynosi 389

zł. Tymczasem pełnomocnik apelującego uiścił opłatę w wysokości 300 zł.

Od wymienionego wyroku pozwany wniósł – na podstawie art. 4241 § 2 k.p.c.

– skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

i zażądał stwierdzenia jego niezgodności z prawem wynikającej z naruszenia

podstawowych zasad prawa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego wyroku sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie

została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze

przysługujących środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Przytoczony przepis

wyraża zasadę, że przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności

z

prawem

prawomocnego

orzeczenia

jest

wykorzystanie

przez

stronę

przysługujących jej środków prawnych. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 4241

§ 2 k.p.c., który w sytuacji, gdy strona nie skorzystała z przysługujących jej

środków prawnych, dopuszczalność skargi uzależnia od kumulatywnego spełnienia

dwóch przesłanek: istnienia wyjątkowego wypadku oraz wystąpienia niezgodności

z prawem o kwalifikowanym charakterze, wynikającej z naruszenia podstawowych

zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka

i obywatela (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP

4/06, OSNC 2006, nr 6, poz. 113).

W orzecznictwie Sąd Najwyższego zostało wyjaśnione, że wyjątkowe

wypadki, o których mowa w art. art. 4241 § 2 k.p.c., odnoszą się także do przyczyn

nieskorzystania przez stronę z przysługujących jej środków zaskarżenia. Przyczyny

te muszą mieć charakter wyjątkowy w znaczeniu obiektywnym, co oznacza, że

chodzi o wyjątkowe okoliczności obiektywnie uniemożliwiające stronie wniesienie

środka zaskarżenia, a nie o okoliczności subiektywne, wynikające z woli lub

zaniedbań strony. Wnosząc skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia, strona musi zatem wykazać, że nieskorzystanie przez

nią z przysługującego środka prawnego nastąpiło z wyjątkowych powodów

mających charakter siły wyższej, takich jak ciężka choroba, katastrofa, klęska

żywiołowa czy wyjątkowe okoliczności leżące po stronie osób trzecich, które

obiektywnie

rzecz

biorąc

uniemożliwiły

wniesienia

środka

zaskarżenia

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, z dnia

29 listopada 2006 r., II CNP 85/06, niepubl., i z dnia 7 lutego 2008 r., IV CNP

217/07, OSNC-ZD 2008, nr 4, poz. 114).

Przyczyna nieskutecznego wniesienia apelacji od zaskarżonego wyroku nie

mieści

się

w

przedstawionym

wyżej

rozumieniu

wyjątkowych

wypadków

usprawiedliwiających nieskorzystanie przez stronę z przysługujących jej środków

zaskarżenia.

Nie

ma

ona

bowiem

charakteru

obiektywnego.

Apelacja

od zaskarżonego wyroku została odrzucona – co wynika jednoznacznie

z prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w E. z dnia 20 kwietnia 2009 r.

– z powodu niedopełnienia obowiązku uiszczenia należnej od niej opłaty. Sąd

Okręgowy trafnie uznał – wbrew odmiennemu stanowisku pozwanego – że opłatę

od apelacji należało liczyć od wartości przedmiotu zaskarżenia, a nie od wartości

przedmiotu sporu. Wynika to jednoznacznie z uzasadnienia przytoczonego wyroku

Trybunału Konstytucyjnego, zawierającego przedstawienie skutków wydania tego

wyroku (pkt 5 uzasadnienia wyroku). Nie zachodzi zatem przewidziana w art. 424 1

§ 2 k.p.c. niezbędna przesłanka dopuszczalności skargi w

wypadku

usprawiedliwiającego

nieskorzystanie

postaci wyjątkowego

z przysługującego

środka

zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

postanowienia (art. 4248 § 2 k.p.c. i art. 98 w związku z art. 42412, 39821 i 391 § 1

k.p.c.).