III UK 36/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UK 36/14 POSTANOWIENIE Dnia 30 września 2014 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Iwulski w sprawie z odwołania M. M. ‎od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. ‎o odszkodowanie z tytułu wypadku przy prowadzeniu działalności gospodarczej,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 30 września 2014 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. ‎z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt VI Ua (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i odstępuje od obciążania skarżącej zwrotem kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz strony pozwanej.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 października 2013 r., VI Ua (…), Sąd Okręgowy- Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. oddalił apelację odwołującej się M. M. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. z dnia 22 października 2012 r., IV U (…), oddalającego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. odmawiającej wypłaty jednorazowego odszkodowania z tytułu śmiertelnego wypadku przy prowadzeniu działalności gospodarczej jakiemu uległ mąż odwołującej się.Od wyroku Sądu Okręgowego odwołująca się złożyła skargę kasacyjną, w której zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 3 ust. 3 pkt 8 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych i art. 6 k.c.) oraz prawa procesowego (art. 468 § 1 w związku z art. 468 § 2 pkt 4 k.p.c.).

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżąca uzasadniła powołaniem się na jej oczywistą zasadność "wobec uchybień Sądu Okręgowego (Y) skutkujących wydaniem niezgodnego z prawem oraz zasadami procedowania w postępowaniu z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, rozstrzygnięcia". Zdaniem skarżącej, przedmiotowe uchybienia wpłynęły niewątpliwe na wynik sprawy. "Poważne zastrzeżenie" budzi ustalenie Sądów obu instancji, że śmierć męża odwołującej się nie miała związku z wykonywaniem przez niego zwykłych czynności w zakresie prowadzonej działalności, co w efekcie spowodowało przyjęcie braku podstaw do uwzględnienia odwołania.

Sąd Okręgowy niesłusznie nie dopatrzył się w materiale dowodowym okoliczności wskazujących na to, że zmarły w chwili zdarzenia wykonywał zwykłe czynności związane z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. W związku z powyższym skarga jest oczywiście uzasadniona. Odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie prawa do jednorazowego odszkodowania, a nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie Sądowi Okręgowemu sprawy do ponownego rozpoznania.W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o nieprzyjęcie skargi do rozpoznania z uwagi na brak przesłanek określonych w art. 3989 k.p.c. i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżąca twierdzi, że wniesiona przez nią skarga powinna zostać rozpoznana z uwagi na jej oczywistą zasadność wywołaną "uchybieniami skutkującymi wydaniem niezgodnego z prawem oraz zasadami procedowania w postępowaniu z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, rozstrzygnięcia", które miały niewątpliwy wpływ na wynik sprawy.

Tego poglądu Sąd Najwyższy jednak nie podziela.Przede wszystkim należy zauważyć, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia wnoszonym w konkretnej, indywidualnej sprawie zakończonej wydaniem prawomocnego wyroku i dlatego argumenty przemawiające za potrzebą rozpoznania takiego środka zaskarżenia - przedstawione we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania - nie być oderwane od podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonego orzeczenia, jak również muszą być adekwatne do podstaw kasacyjnych, na których skarga została skonstruowana.

Takie stwierdzenie wynika z tego, że Sąd Najwyższy (poza uwzględnieniem z urzędu nieważności postępowania apelacyjnego) rozpoznaje skargę kasacyjną wyłącznie w granicach zaskarżenia oraz w granicach jej podstaw, będąc przy tym związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 1 i 2 k.p.c.). Ponieważ Sąd Najwyższy funkcjonuje jako "sąd prawa", a nie "sąd faktów", to w postępowaniu ze skargi kasacyjnej (również w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych) nie podlegają w ogóle rozpoznaniu zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.).

Tym samym powoływanie się we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na zarzuty w przedmiocie "oczywistej" obrazy przepisów odnoszących się do sfery ustalenia faktów lub oceny dowodów (zwłaszcza bez określenia wprost, o jakie konkretne przepisy chodzi stronie skarżącej) jest procesowo nieskuteczne, wobec czego nie może prowadzić do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Wywody przedstawione w skardze kasacyjnej odwołującej się (mające jej zdaniem świadczyć o potrzebie rozpoznania tego środka zaskarżenia), sprowadzają się w całości do zanegowania oceny dowodów i poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych.

Z tych ustaleń (uzupełnionych w postępowaniu odwoławczym) jednoznacznie wynika, że zgon męża odwołującej się nie pozostawał w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Wobec takiego ustalenia faktycznego Sąd Okręgowy w zaskarżonym orzeczeniu przyjął niemożność zakwalifikowania spornego zdarzenia jako wypadku w rozumieniu art. 3 ust. 3 pkt 8 ustawy dnia 30 października 2002 r., co wyłącza przyznanie odwołującej się prawa do wnioskowanego przez nią świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego. W tym układzie nie może być mowy o tym, aby zaskarżony wyrok był dotknięty kwalifikowanymi, widocznymi "gołym okiem" bez potrzeby dokonywania głębszej analizy prawnej, brakami w zakresie zastosowania (wykładni) przepisów wymienionych w skardze (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004 nr 3, poz. 49 oraz z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107).

W konsekwencji przedmiotowej skargi nie można uznać za oczywiście uzasadnioną w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. i na tej podstawie nie kwalifikuje się ona do merytorycznego rozpoznania.Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Natomiast zważywszy na aktualną sytuację majątkową i osobistą skarżącej, Sąd Najwyższy w oparciu o przepis art. 102 k.p.c. postanowił odstąpić od obciążania odwołującej się obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu rentowego.