III UK 171/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UK 171/10

POSTANOWIENIE

Dnia 10 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z odwołania C. Ż.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

o prawo do emerytury,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 10 marca 2011 r.,

na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia

20 kwietnia 2010 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację C. Ż.

od wyroku z dnia 9 grudnia 2009 r. Sądu Okręgowego, którym oddalono odwołanie

wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 listopada

2007 r. odmawiającej mu prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych

warunkach.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 32 ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) „poprzez wywodzenie, że

ubezpieczony nie wykonywał pracy elektromechanika akumulatorowego w pełnym

wymiarze czasu pracy wskutek uznania akcesoryjności czasu pracy przy

opróżnianiu, oczyszczaniu i wymianie stężonego kwasu siarkowego i płyt

ołowianych ubezpieczonego wskutek rozbieżności nazewnictwa stanowiska pracy

w aktach osobowych”.

Wskazując na powyższy zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego

wyroku i „ustalenie, że ubezpieczony nabył prawo do emerytury”.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniony został

potrzebą wykładni „pojęcia pełnego wymiaru czasu pracy przy wykonywaniu pracy

w szczególnych warunkach w sytuacjach, gdy charakter prac w tych szczególnych

warunkach daje możliwość zagospodarowywania „martwego” czasu do innych prac

na rzecz pracodawcy, pominięcie iż uprawnionym do stwierdzenia tych okresów

pracy jest zakład pracy (§ 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983

r., Dz.U. Nr 8, poz. 43), wedle którego ubezpieczony spełnia wymogi pracy w

szczególnych

warunkach

w

okresie

i

rodzaju

prac

w

tym

świadectwie

wyszczególnionym”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że art. 3984 § 2 k.p.c. wymaga,

aby wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej stanowił odrębny element pisma

niezależny od przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Uzasadnienie

wniosku natomiast powinno nawiązywać do przesłanek przyjęcia skargi do

rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Spełnienie wymagania z art. 398 4 § 2 k.p.c.

powinno zatem przybrać formę wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym

skarżący wskaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na

uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie

uzasadni, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek.

Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując wymogi skargi kasacyjnej, wyodrębnił

w oddzielnych jednostkach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1 pkt 2) i obowiązek przedstawienia wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi

bowiem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają

określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego na różnych etapach

rozpoznawania skargi kasacyjnej. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienie podlegają rozpoznaniu na etapie „przedsądu”, natomiast przytoczone

podstawy kasacyjnej i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi

kasacyjnej do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te

elementy

muszą

być

więc

przez

skarżącego

wyodrębnione,

oddzielnie

przedstawione i uzasadnione, a dla spełnienia wymogu z art. 398 § 2 k.p.c. nie

wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych lub ich uzasadnienia, bo choć dla

obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach

przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej

do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie.

Zagadnienie prawne jest to zagadnienie, które wiąże się z określonym

przepisem prawa materialnego lub procesowego lub uregulowaniem prawnym,

których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej

sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Wskazanie

zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej

powinno zatem nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi

zostało sformułowane i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych

ocen. Dopiero bowiem wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy

przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz czy

jest to zagadnienie „istotne” (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja

2001 r., II CZ 35/01, OSNC z 2002 nr 1, poz. 11, z dnia 13 sierpnia 2002 r., I PKN

649/01, OSNP z 2004 nr 9, poz. 158 oraz z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02,

Wokanda z 2004 7-8, poz. 51). Ponadto rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego nie

może się sprowadzać do odpowiedzi na zarzuty skarżącego skierowane pod

adresem zaskarżonego orzeczenia ani też do odpowiedzi na wątpliwości

skarżącego, które można wyjaśnić za pomocą obowiązujących reguł wykładni bądź

w drodze prostego zastosowania przepisów.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wymagań tych nie spełnia już tylko dlatego, że skarżący nie przedstawia przepisu, z

którym miałaby się łączyć sformułowana przez niego wątpliwość, ani jakiegokolwiek

wywodu prawnego dla wykazania, że istotnie występują poważne wątpliwości co do

„wykładni pojęcia pełnego wymiaru czasu pracy przy wykonywaniu pracy w

szczególnych warunkach”. Przepisu, z którego wątpliwość skarżącego mogłaby

wynikać nie stanowi przywołany przez niego § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników

zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, który

reguluje zupełnie inną kwestię, a mianowicie sposób stwierdzania przez

pracodawcę okresu wykonywania pracy w warunkach określonych w § 2 ust. 1 tego

rozporządzenia.

Sąd

Najwyższy

nie

jest

natomiast

ani

uprawniony,

ani

zobowiązany do domyślania się, o jaką normę prawną skarżącemu chodzi. Należy

tylko zauważyć, że po pierwsze - organ rentowy (oraz sądowy) samodzielnie

stwierdza spełnienie przesłanek do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury i nie

wiążą go zapatrywania podmiotów wystawiających dokumenty przedkładane przez

wnioskodawców na temat kwalifikacji prawnej zdarzeń mających znaczenie dla

oceny wniosku (por. np. wyrok Sądu najwyższego z dnia 4 sierpnia 2009 r., I UK

77/09, LEX nr 558288), a po drugie - w judykaturze Sądu Najwyższego podkreśla

się jednomyślnie, że z przywileju przejścia na emeryturę w niższym wieku

emerytalnym mogą korzystać wyłącznie pracownicy, którzy byli rzeczywiście

zatrudnieni stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szkodliwych warunkach, a w

konsekwencji nie jest dopuszczalne uwzględnianie przy ustalaniu okresu pracy w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze innych równocześnie

wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały

szkodliwie na organizm pracownika (por. między innymi wyroki z dnia 17 września

2007 r., III UK 51/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 328; z dnia 19 września 2007 r., III

UK 38/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 329 oraz z dnia 4 czerwca 2008 r., II UK

306/07, OSNP 2009 nr 21-22, poz. 290).

Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.