III SK 23/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SK 23/12

POSTANOWIENIE

Dnia 13 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa Telekomunikacji Polskiej Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej

o nałożenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 13 grudnia 2012 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 20 grudnia 2011 r.,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. zasądza od powoda Telekomunikacji Polskiej Spółki

Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz Prezesa Urzędu Komunikacji

Elektronicznej kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem

zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2011 r. oddalił apelację

Telekomunikacji Polskiej S.A. (powód) od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 21

października 2010 r. w sprawie z odwołania powoda od decyzji Prezesa Urzędu

Komunikacji Elektronicznej (Prezes Urzędu).

Przedmiotową decyzją Prezes Urzędu nałożył na powoda karę pieniężną za

niewypełnienie

obowiązku

dostarczania

dokumentów,

a

konkretnie

nieprzekazywanie Prezesowi Urzędu zgodnie z art. 33 ust. 1 w związku z art. 139

ust. 4 Prawa telekomunikacyjnego tekstów umów o dostępie w zakresie dostępu do

budynków i infrastruktury telekomunikacyjnej.

Sąd Okręgowy oddalił odwołanie powoda. Powód zaskarżył powyższy wyrok

apelacją.

Oddalając apelację powoda, Sąd Apelacyjny w całości podzielił ustalenia

stanu faktycznego sprawy poczynione przez Sąd Okręgowy. Uznał, że niesporną

miedzy stronami jest okoliczność, zgodnie z którą na powodzie ciążył obowiązek

przekazywania Prezesowi Urzędu tekstów umów o dostępie telekomunikacyjnym w

zakresie dostępu do budynków i infrastruktury telekomunikacyjnego, pomimo

niewyznaczenia powoda jako przedsiębiorcy o znaczącej pozycji rynkowej na tym

rynku. Sąd Apelacyjny uznał za trafną dokonaną przez Sąd Okręgowy wykładnię

art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1, art. 139 ust. 1 i 4 Prawa

telekomunikacyjnego. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, powołane przepisy dają

podstawę do przyjęcia, że z mocy art. 33 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego na

powodzie ciąży obowiązek przekazania Prezesowi Urzędu umów o dostępie w

zakresie

dostępu

do

budynków

i

infrastruktury

telekomunikacyjnej,

zaś

przedsiębiorcą zobowiązanym do wykonania powyższego obowiązku jest, zgodnie

z art. 139 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, operator publicznej sieci

telekomunikacyjnej,

którym

na

mocy art.

ust.

jest

przedsiębiorca

telekomunikacyjny obowiązany na podstawie art. 34 Prawa telekomunikacyjnego.

W dacie wydawania zaskarżonej decyzji nie było prawnych możliwości nałożenia

na powoda obowiązków na podstawie art. 34 Prawa telekomunikacyjnego, skoro

usługa dostępu do budynków i infrastruktury telekomunikacyjnej nie była wówczas

rynkiem właściwym, który podlegałby analizie. W konsekwencji przesłanki

zastosowania art. 33 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego są spełnione w stosunku

do danego przedsiębiorcy na skutek nałożenia na niego choćby jednego z

obowiązków na podstawie art. 34 lub art. 45 Prawa telekomunikacyjnego. Ten zaś

warunek został spełniony wobec wydania przez Prezesa Urzędu decyzji z dnia 10

lipca 2006 r. Nie ma znaczenia, w związku z analizą jakiego rynku obowiązek ten

został nałożony. Biorąc pod uwagę, że przeprowadzenie analizy rynku dostępu do

budynków i infrastruktury telekomunikacyjnej oraz wydania decyzji na podstawie

art. 34 i 35 Prawa telekomunikacyjnego było niemożliwe, interpretacja art. 139 ust.

4 Prawa telekomunikacyjnego proponowana przez powódkę skutkowałaby tym, ze

przepis ten byłby przepisem martwym, niemożliwym do zastosowania.

Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 139 ust. 4 w związku z art. 33

ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego w związku z art. 11 dyrektywy 2002/20 oraz art.

209 ust. 1 pkt 1 Prawa telekomunikacyjnego, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie,

że na powodzie ciążył obowiązek przekazywania Prezesowi Urzędu tekstów

wszystkich umów o dostępie telekomunikacyjnym w zakresie dostępu do budynków

i infrastruktury telekomunikacyjnej oraz naruszenie art. 11 ust. 1 dyrektywy 2002/20

w związku z art. 91 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie i nałożenie

na powoda kary pieniężnej z tytułu rzekomego niewykonywanie obowiązku, którego

to nałożenie było niedopuszczalne w świetle art. 11 dyrektywy 2002/20.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód powołał się na

potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości oraz na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego.

Odwołując się do przesłanki przedsądu, o której mowa w art. 398 9 § 1 pkt 1

k.p.c. powód podnosi, że w niniejszej sprawie zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia

wątpliwości interpretacyjnych, czy prawidłowa wykładnia art. 139 ust. 4 w związku z

art. 33 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego w brzmieniu w dacie wydania decyzji

Prezesa Urzędu prowadzi do przyjęcia, iż na przedsiębiorcy podpisującym umowę

o dostępie telekomunikacyjnym w zakresie dostępu do budynków i infrastruktury

telekomunikacyjnej, o której mowa w art. 139 Prawa telekomunikacyjnego, ciąży

obowiązek przekazywania Prezesowi Urzędu tekstów wszystkim umów, o ile tylko

w stosunku do przedsiębiorcy tego wydana została przez Prezesa Urzędu decyzja

nakładająca

obowiązek,

o

którym

mowa

w

art.

ust.

Prawa

telekomunikacyjnego, bez względu na to, w związku z analizą jakiego rynku zostały

na tego przedsiębiorcę nałożone przedmiotowe obowiązki.

Uzasadniając potrzebę wykładni art. 139 ust. 4 w związku z art. 33 ust. 1

Prawa telekomunikacyjnego powód wskazał, że według stanowiska S. Piątka,

uregulowanie wynikające z art. 139 ust. 4 Prawa telekomunikacyjnego „może w

praktyce

wywoływać

poważne

wątpliwości

interpretacyjne”

(Prawo

telekomunikacyjne. Komentarz, Warszawa 2005, s. 773-774). Następnie zwrócił

uwagę, że nie jest jasne, w jakiej wzajemnej relacji pozostają w stosunku do siebie

art. 139 i 33 Prawa telekomunikacyjnego, ponieważ art. 139 ust. 1 odnosi się do

wszystkich przedsiębiorców telekomunikacyjnych, zaś ust. 4 odsyła do art. 33

Prawa telekomunikacyjnego, który to przepis stosuje się do przedsiębiorców

telekomunikacyjnych, na których nałożono obowiązki regulacyjne. Następnie

stwierdził, że wątpliwości budzi zakres obowiązku wynikającego z art. 139 ust. 4

Prawa telekomunikacyjnego, zaś wskazane przez niego wątpliwości interpretacyjne

skutkują istotnymi konsekwencjami dla podmiotów prowadzących działalność

telekomunikacyjną, ponieważ mogą oni zostać obciążenie dotkliwymi karami

pieniężnymi. Dlatego w przekonaniu powoda, rozstrzygnięcie podniesionych przez

niego wątpliwości prowadzić będzie do zwiększenia transparentności zasad

obowiązujących na rynku telekomunikacyjnym.

Jako istotne zagadnienie prawne powód przedstawił następujące pytanie:

czy w świetle brzmienie art. 11 ust. 1 dyrektywy 2002/20 dopuszczalne jest

nałożenie na przedsiębiorcę telekomunikacyjnego obowiązku przekazywania

Prezesowi Urzędu tekstów wszystkich umów, analogicznego do obowiązku

określonego

w

art.

ust.

w

związku

z

art.

ust.

Prawa

telekomunikacyjnego? W uzasadnieniu tej podstawy wniosku o przyjęcie do

rozpoznania skargi kasacyjnej powód przytoczył treść art. 11 dyrektywy 2002/20 i

stwierdził, że przepis ten nie został uwzględniony w niniejszej sprawie przez

Prezesa Urzędu i Sąd drugiej instancji. Zdaniem powoda, w myśl art. 11 dyrektywy

2002/20 oraz pkt 28 preambuły należy poddać w wątpliwość możliwość

wprowadzenia do krajowego porządku prawnego przepisu nakładającego na

przedsiębiorcę

telekomunikacyjnego

obowiązek

regularnego

przekazywania

wszelkich zawieranych umów o dostępie.

W piśmie procesowym z dnia 30 lipca 2012 r. Prezes Urzędu wniósł o

odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej powoda do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Jako zagadnienie prawne w rozumieniu art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. powód

wskazał problem zgodności art. 139 ust. 4 w związku z art. 33 ust. 1 Prawa

telekomunikacyjnego z art. 11 dyrektywy 2002/20.

Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego tej przesłanki

tzw. przedsądu, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wynika, że pełnomocnik

skarżącego ma obowiązek przedstawienia odpowiedniego wywodu, zbliżonego do

tego, jaki jest przyjęty przy przedstawieniu zagadnienia prawnego przez sąd

odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 6 listopada 2012 r., III SK 17/12 i cytowane tam orzecznictwo). Konieczność

przedstawienia stosownego uzasadnienia wynika z publicznoprawnego charakteru

postępowania kasacyjnego. Skoro rolą Sądu Najwyższego w tym postępowaniu jest

ochrona

interesu

publicznego

poprzez zapewnienie

kontroli prawidłowości

stosowania prawa (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2008 r.,

III UK 6/08, LEX nr 469183) i jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w

rozwój prawa i jurysprudencji, to zadanie wnoszącego skargę kasacyjną nie

wyczerpuje się na wymyśleniu problemu prawnego bazującego na przepisach

znajdujących zastosowanie w sprawie i wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej.

Aby przekonać Sąd Najwyższy o potrzebie rozpoznania skargi kasacyjnej i

rozwiązania sformułowanego w niej zagadnienia prawnego (z założenia inaczej niż

uczynił to Sąd drugiej instancji) konieczne jest przedstawienie odpowiedniego

wywodu

wykazującego

nie

tylko

preferowany

przez

skarżącego

sposób

rozstrzygnięcia zagadnienia, ale także wadliwość rozwiązania postawionego

problemu

przy

wykorzystaniu

zapatrywań

wyrażonych

w

uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji oraz zgodności rozstrzygnięcia

zbieżnego z postulowanym przez skarżącego z interesem publicznym (a nie

interesu samej strony skarżącej).

Wymogi te podlegają dodatkowej modyfikacji w sprawach o charakterze

unijnym, gdy skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania

opierający się na zagadnieniu prawnym dotyczącym kwestii niezgodności

zastosowanego przez Sąd drugiej instancji przepisu prawa krajowego. Zakładając,

że sprawa ma charakter unijny, potrzeba zapewnienia zgodności orzecznictwa

sądów krajowych z prawem unijnym w drodze dokonywanej przez Sąd Najwyższy

kontroli zgodności wykładni i zastosowania przepisów prawa krajowego (lub

unijnego) przez Sąd drugiej instancji uprawdopodabnia występowanie interesu

publicznego w przyjęciu takiej skargi do rozpoznania. Nie zwalnia to jednak

wnoszącego skargę od uczynienia zadość wymogom wynikającym z funkcji

instytucji przedsądu. Wnoszący skargę jest nadal zobligowany przedstawić tok

rozumowania, z którego wynika jego przekonanie o wspomnianej kolizji. Samo

przytoczenie treści przepisów jest do tego niewystarczające. Ponadto, jak

wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2012 r., III SK 3/12,

w przypadku stwierdzenia sprzeczności między przepisem prawa krajowego a

przepisem dyrektywy najpierw należy podjąć próbę prounijnej wykładni przepisu

prawa krajowego. Obowiązek dokonywania prounijnej wykładni niezgodnego z

prawem unijnym przepisu prawa krajowego może przy tym prowadzić do

pominięcia przepisu prawa krajowego i zastosowania w jego miejsce innego

przepisu prawa krajowego, który będzie zgodny z dyrektywą lub którego wykładnia

taką zgodność pozwoli uzyskać (wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 24

stycznia 2012 r. w sprawie C-282/10 Dominguez, www.curia.eu, pkt 26-32).

Wnoszący skargę kasacyjną jest zatem zobowiązany do przedstawienia wywodu, z

którego wynika, że możliwa jest inna wykładnia zastosowanego przez Sąd drugiej

instancji przepisu prawa krajowego oraz, że wykładnia taka będzie zgodna z

dyrektywą. Ewentualnie należy przedstawić argumentację, z której będzie wynikać,

że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie inny, zgodny z dyrektywą albo dający

się prounijnie zinterpretować, przepis prawa krajowego.

W przypadku niemożności dokonania prounijnej wykładni przepisów prawa

krajowego (stosowanych lub niestosowanych przez Sąd drugiej instancji) należy

pamiętać, że jak wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 października

2012 r., III SK 3/12, sąd krajowy może odmówić zastosowania przepisu prawa

krajowego sprzecznego z przepisem dyrektywy, gdy ten ostatni przepis będzie

bezpośrednio

skuteczny

(zob.

w

sprawach

dotyczących

unijnego

prawa

telekomunikacyjnego wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 12 lipca 2012 r. w

sprawach połączonych C-55, 57 i 58/11 Vodafone Espana i in., www.curia.eu, pkt.

37). W rezultacie skarżący powinien we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania przedstawić argumentację wykazującą, że przepis dyrektywy, z którym

– według skarżącego – niezgodny jest przepis zastosowany przez Sąd drugiej

instancji, można uznać za przepis bezpośrednio skuteczny w świetle orzecznictwa

Trybunału Sprawiedliwości. Samo stwierdzenie sprzeczności przepisu prawa

krajowego z przepisem dyrektywy unijnej nie wystarcza bowiem do tego, aby

odmówić zastosowania takiego przepisu prawa krajowego. Nie wpływa zatem na

ewentualną ocenę merytoryczną wyroku Sądu drugiej instancji i nie służy

rozstrzygnięciu rzeczywistego problemu prawnego.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej powoda ze względu na

przesłankę, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., w oczywisty sposób nie

spełnia

powyższych

wymogów.

Powód

ograniczył

się

do

sformułowania

występujących jego zdaniem wątpliwości, jakie wynikają z powołanych w

zagadnieniu

przepisów.

Nie

wykazał

w

konsekwencji

występowania

publicznoprawnej potrzeby rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy orzekający

jako sąd kasacyjny.

Skarga kasacyjna powoda nie zasługuje także na przyjęcie jej do

rozpoznania z uwagi na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 398 9 § 1

pkt 2 k.p.c.). Jak już wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie Sądu Najwyższego,

powołując się na tę przesłankę skarżący ma obowiązek określenia przepisów

wymagających owej wykładni oraz wskazania poważnych wątpliwości związanych

ze stosowaniem tych przepisów wraz z podaniem doktrynalnego lub orzeczniczego

źródła

tych

wątpliwości

lub

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów

(zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2012 r., III SK 17/12 i

cytowane tam orzecznictwo). Wątpliwości te (lub rozbieżności) należy opisać

wskazując dodatkowo argumenty, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych.

Dodatkowo należy przedstawić własną, odpowiednio uzasadnioną, propozycję

interpretacji powołanych przepisów.

Powołując się na potrzebę wykładni przez Sąd Najwyższy powołanych w

skardze kasacyjnej przepisów, powód zwrócił uwagę na wyraźnie artykułowane w

doktrynie wątpliwości interpretacyjne odnoszące się do art. 139 ust. 4 Prawa

telekomunikacyjnego i jego relacji z art. 33 Prawa telekomunikacyjnego. Dodatkowo

powód podniósł, że dyskusyjny jest zakres obowiązku wynikającego z art. 139 ust.

Prawa

telekomunikacyjnego.

wykazującego,

jaka

powinna

Brak

być

jednak

wykładnia

wywodu

interpretacyjnego

art.

ust.

Prawa

telekomunikacyjnego w odniesieniu do obu problemów oraz dlaczego dokonana

przez Sąd drugiej instancji wykładnia tego przepisu powinna zostać uznana przez

Sąd Najwyższy za wadliwą.

Uznając, iż powód nie zdołał wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania

jego skargi przez Sąd Najwyższy, z mocy art. 3989 k.p.c. należało orzec jak w

sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto stosownie do art.

108§1 w związku z art. 398²¹ k.p.c. oraz §12 ust. 4 pkt2 w związku z §14 ust. 3 pkt3

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r w sprawie opłat

za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z

urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).