III KK 142/26 · Sąd Najwyższy

III KK 142/26 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 maja 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący)‎SSN Antoni Bojańczyk (sprawozdawca)‎SSN Adam Roch w sprawie D.Ś., skazanego z art. 244 k.k. po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. w Izbie Karnej, na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.), kasacji wniesionej na niekorzyść skazanego przez Prokuratora Generalnego od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Myśliborzu z dnia 27 stycznia 2026 r., sygn. akt II K 552/25 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Myśliborzu do ponownego rozpoznania. Antoni Bojańczyk Zbigniew Kapiński Adam Roch

UZASADNIENIE

D.Ś. został oskarżony o to, że w dniu 17 września 2025 r., na drodze publicznej pomiędzy miejscowościami M.-C., kierował w ruchu lądowym pojazdem mechanicznym marki A. o nr rej. [...], pomimo orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Myśliborzu z dnia 12 grudnia 2022 r., sygn. akt II K 549/22 zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, obowiązującego w okresie od 20 grudnia 2022 r. do 20 grudnia 2026 r., tj. o czyn z art. 244 k.k. (wniosek w trybie art. 335 § 1 k.p.k. k. 28-29 akt sprawy II K 552/25).Sąd Rejonowy w Myśliborzu, wyrokiem z dnia 27 stycznia 2026 r., sygn. akt II K 552/25, uznał D.Ś. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za ten czyn na podstawie art. 244 k.k. wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 1), której wykonanie warunkowo zawiesił na roczny okres próby (art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 k.k.) (pkt 4) oraz orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat (art. 42 § 1a pkt 2 k.k.) (pkt 2) i świadczenie pieniężne w wysokości 5 000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej (art. 43a § 2 k.k.) (pkt 3), a także rozstrzygnął w przedmiocie kosztów sądowych, w tym opłaty (pkt 5) (wyrok k. 34 akt sprawy II K 552/25).Orzeczenie to zostało ogłoszone na posiedzeniu wobec uwzględnienia wniosku prokuratora o wydanie wyroku skazującego w trybie art. 343 § 6 k.p.k. (k. 33 akt sprawy II K 552/25) i uprawomocniło się w dniu 4 lutego 2026 r. (k. 34 i 39 akt sprawy II K II K 552/25) wobec niezaskarżenia go przez strony postępowania.Od powyższego wyroku kasację na niekorzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny.Zaskarżył go w całości i zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 343 § 6 i 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., polegające na uwzględnieniu wadliwego wniosku prokuratora o skazanie D.Ś. - oskarżonego o przestępstwo z art. 244 k.k. - bez przeprowadzenia rozprawy i wydanie wyroku zgodnego z tym wnioskiem, co skutkowało rażącą obrazą prawa materialnego tj. art. 69 § 1 k.k., polegającą na wymierzeniu oskarżonemu za czyn zakwalifikowany z tego przepisu, kary 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na roczny okres próby, pomimo braku spełnienia określonej w tym przepisie przesłanki, aby sprawca w czasie popełnienia przestępstwa podlegającego osądowi nie był skazany na karę pozbawienia wolności, gdyż oskarżony został uprzednio skazany za przestępstwo z art. 158 § 1 k.k. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby, na mocy prawomocnego z dniem 19 października 2023 r. wyroku Sądu Rejonowego w Myśliborzu z dnia 11 października 2023 r., sygn. akt II K 265/23, a zatem zarówno w dacie czynu, jak i w dacie orzekania oskarżony był osobą skazaną w innym postępowaniu na karę pozbawienia wolności, a nadto pozostawał w okresie próby.W konkluzji kasacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Myśliborzu do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył co następuje.Wniesiona na niekorzyść skazanego kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, w związku z czym mogła być w całości uwzględniona na posiedzeniu w oparciu o przepis art. 535 § 5 k.p.k.W pełni podzielić należy stanowisko Prokuratora Generalnego, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów wskazanych w zarzucie kasacji, co z uwagi na charakter tych uchybień i ich następstwa - miało istotny wpływ na treść wyroku.Rację ma autor kasacji wskazując, że naruszenia (uchybienia) przepisów postępowania i prawa materialnego wynikały w istocie z niedostrzeżenia braku przesłanek umożliwiających uwzględnienie wniosku prokuratora o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i w konsekwencji przedwczesnego zaakceptowania przez sąd wniosku i orzeczenia uzgodnionych z oskarżonym kar i innych środków przewidzianych za zarzucony występek.

Sąd orzekający in merito wydając wyrok skazujący wymierzył oskarżonemu D.Ś. karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, pomimo braku spełnienia określonej w art. 69 § 1 k.k. przesłanki, aby sprawca w czasie popełnienia przestępstwa podlegającego osądowi nie był prawomocnie skazany na karę pozbawienia wolności.Sąd pierwszej instancji, uznając D.Ś. za winnego popełnienia zarzucanego występku z art. 244 k.k., podzielił proponowane przez prokuratora we wniosku rozstrzygnięcia, zgodne z treścią porozumienia, jakie w dniu 18 listopada 2025 r. oskarżyciel publiczny zawarł z D.Ś. (por. protokół przesłuchania podejrzanego k. 15 i wniosek o dobrowolne poddanie się karze bez przeprowadzenia rozprawy k. 20 akt sprawy II K 552/25), nie dokonując przy tym prawidłowej weryfikacji wniosku prokuratora pod kątem ustalenia, czy uzgodniona z D.Ś. kara jest zgodna z treścią dyspozycji przepisu art. 69 § 1 k.k. Przepis ten wymienia ustawowe przesłanki, których spełnienie jest obligatoryjne do zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności.

Co istotne - wszystkie warunki wskazane w dyspozycji przy art. 69 § 1 k.k. muszą zostać spełnione łącznie. Jedną z tych przesłanek jest obowiązek, aby sprawca w czasie popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności. Warunek braku uprzedniego skazania na karę pozbawienia wolności w analizowanej sprawie nie został jednak spełniony. Z załączonych do akt sprawy II K 552/25 danych Krajowego Rejestru Karnego z dnia 17 listopada 2025 r. (k. 13-14) wynika bowiem, że w czasie popełnienia czynu objętego niniejszym postępowaniem D.Ś. był już prawomocnie skazany na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, co nastąpiło na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Myśliborzu z dnia 11 października 2023 r., sygn. akt II K 265/23, na podstawie którego D.Ś. został uznany za winnego popełnienia czynu art. 158 § 1 k.k. i skazany na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby, a ponadto orzeczono wobec niego dozór kuratora, zobowiązano do przeproszenia pokrzywdzonego oraz orzeczono nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego w kwocie 3.000 zł.

Powyższe orzeczenie uprawomocniło się w dniu 19 października 2023 r. Konkludując, zarówno w dacie popełnienia zarzucanego oskarżonemu przestępstwa z art. 244 k.k. (tj. w dniu 17 września 2025 r.), jak i w dacie wyrokowania przez Sąd Rejonowy w Myśliborzu w sprawie o sygn. akt II K 552/25 (tj. w dniu 27 stycznia 2026 r.), D.Ś. był już osobą uprzednio skazaną na karę pozbawienia wolności, a nadto pozostawał w okresie próby, o czym Sąd orzekający in merito miał wiedzę bowiem był w posiadaniu ww. informacji o uprzedniej karalności oskarżonego.Ewentualne wątpliwości interpretacyjne, które mogą nastręczać trudności w stosowaniu instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności dotyczą pytania, czy brak możliwości zastosowania art. 69 § 1 k.k. obejmuje jedynie przypadki skazania na karę "bezwarunkowego" pozbawienia wolności czy również na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

Wątpliwości te są zostały jednak w sposób kategoryczny rozwiane przez najwyższą instancję sądową. Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Sądu Najwyższego brzmienie przepisu art. 69 § 1 k.k. nie stwarza pola alternatywnych interpretacji: ustanowiony w art. 69 § 1 k.k. warunek zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, tj. brak skazania na "karę pozbawienia wolności", rozumieć należy jako obejmujący zarówno skazanie na karę bezwarunkowego pozbawienia wolności, jak i na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 26 października 2020 r., sygn.

IV KK 734/19, SIP «Lex» nr 3077385, z dnia 12 marca 2019 r., sygn. V KK 103/18, SIP «Lex» nr 2642114; z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. II KK 290/18 SIP «Lex» nr 2622995).Akceptując wadliwy wniosek prokuratora o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego, zawierający błędne wskazanie wymiaru kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania - zaproponowane przez prokuratora, a zaaprobowane przez oskarżonego i wymierzając oskarżonemu D.Ś. uznanemu za winnego popełnienia zarzucanego mu przestępstwa - karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na roczny okres próby, sąd meriti dopuścił się w konsekwencji rażącego naruszenia przepisu prawa karnego materialnego, tj. obrazy art. 69 § 1 k.k., które miało istotny wpływ na zaskarżone orzeczenie.

Przyjęte przez Sąd Rejonowy w Myśliborzu w wyroku z dnia 27 stycznia 2026 r. rozstrzygnięcie w zakresie zastosowania wobec skazanego środka probacyjnego było zatem niedopuszczalne z mocy prawa z uwagi na istnienie przeszkody do wydania orzeczenia tej treści w zakresie warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności. Wobec D.Ś. bezpodstawnie zastosowano dobrodziejstwo instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, która to kara wina zostać orzeczona jako bezwzględna. W tej sytuacji jako oczywisty jawi się wpływ stwierdzonych, opisanych powyżej, niewątpliwie rażących, naruszeń przez Sąd Rejonowy w Myśliborzu prawa (procesowego i materialnego) na treść zaskarżonego wyroku.

Dostrzeżenie tych zaszłości skutkowało koniecznością uwzględnienia kasacji, a tym samym i uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w Myśliborzu z dnia 27 stycznia 2026 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temuż sądowi, który winien dokonać ponownej, wnikliwej kontroli wniosku prokuratora o skazanie bez rozprawy, w szczególności mając w polu widzenia powyższe spostrzeżenia. Zaistniałe uchybienia obciążają wyrok Sądu Rejonowego, co wynika ze specyfiki postępowania wszczętego w trybie konsensualnym, w którym jedynie zgodna wola stron, będąca efektem dokonania określonych ustaleń co do charakteru represji karnej, może zdecydować o wymiarze kary i środków karnych.

Brak jest podstaw dla dokonania oceny czy strony postępowania, w przypadku zobowiązania ich do zmiany stanowiska w trybie art. 343 § 3 k.p.k., zmodyfikowałyby odpowiednio swoją propozycję, czy raczej skłonne byłyby do zaprezentowania rozbieżnych stanowisk, co prowadziłoby do konieczności zrezygnowania z rozstrzygnięcia sprawy w trybie konsensualnym i wymagałoby przeprowadzenia rozprawy. Dlatego za zasadne należało uznać skierowanie nadzwyczajnego środka odwoławczego przeciwko całemu wyrokowi sądu meriti.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak wyroku.

Antoni Bojańczyk Zbigniew Kapiński Adam Roch [WB][r.g.]