III CZP 56/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 56/11

POSTANOWIENIE

Dnia 20 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Anna Kozłowska

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa K. I. S.A. w Z.

przeciwko Sylwestrowi J.

o zapłatę,

na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 października 2011 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 20 maja 2011 r.,

„Czy Sąd może wstrzymać wykonanie nakazu zapłaty wyłącznie

w przypadku, jeżeli wskutek jego wykonania mogłaby wyniknąć dla

pozwanego niepowetowana szkoda, czy też w każdym przypadku,

gdy powołane w zarzutach okoliczności uprawdopodobniają

niezasadność powództwa (art. 492 § 3 k.p.c.)?”

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 7 października 2010 r. oddalił wniosek

pozwanego o wstrzymanie wykonania nakazu zapłaty wydanego na podstawie

weksla, wskazując, iż do oceny tego wniosku stosuje się odpowiednio art. 335 § 1

k.p.c., a pozwany nie wykazał, że w razie wykonania nakazu mogłaby wyniknąć dla

niego niepowetowana szkoda.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pozwany zarzucił, że Sąd

pierwszej instancji powinien rozważyć celowość utrzymania bądź wstrzymania

natychmiastowej wykonalności nakazu zapłaty, a nie ograniczyć się jedynie do

zbadania przesłanki groźby niepowetowanej szkody.

Przy rozpoznawaniu zażalenia Sąd Okręgowy dostrzegł zagadnienie

prawne budzące – w jego ocenie – poważne wątpliwości i przedstawił je do

rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedmiotem zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia na

podstawie art. 390 § 1 k.p.c. może być wyłącznie kwestia prawna budząca

poważne wątpliwości, której wyjaśnienie jest niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd drugiej instancji, przedstawiając zagadnienie prawne, powinien

szczegółowo wskazać, na czym polegają jego wątpliwości, dlaczego uważa je za

poważne i dlaczego rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest konieczne do

rozpoznania środka odwoławczego. Argumenty te podlegają rozważeniu przez Sąd

Najwyższy, który w pierwszej kolejności bada, czy spełnione zostały warunki do

podjęcia uchwały (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 czerwca

2001 r., III CZP 33/01, niepubl., z dnia 24 stycznia 2002 r., III CZP 76/01, niepubl.,

z dnia 29 listopada 2005 r., III CZP 102/05, niepubl., z dnia 15 grudnia 2006 r.,

III CZP 120/06, niepubl., z dnia 19 stycznia 2007 r., III CZP 135/06, niepubl., z dnia

25 stycznia 2007 r., III CZP 100/06, niepubl., z dnia 25 czerwca 2008 r., III CZP

49/08, niepubl., z dnia 28 sierpnia 2008 r., III CZP 67/08, niepubl. i z dnia

17 września 2008 r., III CZP 70/08, niepubl.). Instytucja pytań prawnych,

prowadząca do związania sądu orzekającego w danej sprawie poglądem Sądu

Najwyższego,

zawartym

w podjętej uchwale,

jest

bowiem wyjątkiem

od

konstytucyjnej zasady podległości sędziów tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178

ust. 1 Konstytucji RP). Powinna być zatem stosowana w sposób ścisły, bez

żadnych koncesji na rzecz argumentów o nastawieniu celowościowym i utylitarnym

(zob. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

30 marca 1999 r., III CZP 62/98, OSNC 1999, nr 10, poz. 166).

Sąd Okręgowy podkreślił, że, pozwany, wnosząc zarzuty od nakazu zapłaty

i zgłaszając wniosek o wstrzymanie wykonania tego orzeczenia, powołał się na

brak legitymacji procesowej powoda. Jednocześnie zauważył, że art. 492 § 3 k.p.c.

nie wskazuje wprost przesłanek wstrzymania wykonania nakazu zapłaty, co

pozwala przyjąć - w świetle dotychczasowego stanowiska Sądu Najwyższego,

odnoszącego się do wykładni tego przepisu, wyrażonego w uchwałach z dnia

28 października 1993 r., III CZP 147/03, OSNC 1994, nr 5, poz. 104 i z dnia

24 września 2003 r., III CZP 58/03, OSNC 2004, nr 11, poz. 173 - że ocena

zgłoszonego w tym przedmiocie wniosku nie może ograniczać się wyłącznie do

przesłanki groźby poniesienia przez pozwanego niepowetowanej szkody, lecz

może

uwzględniać

argumenty

uprawdopodobniające

zasadność

zarzutów.

W rzeczywistości zatem Sąd Okręgowy zakwestionował prawidłowość wykładni art.

492 § 3 k.p.c. dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, zakładającej konieczność

odpowiedniego stosowania do instytucji wstrzymania wykonania nakazu zapłaty art.

335 § 1 k.p.c., przeciwstawiając jej szeroko uargumentowane stanowisko

przeciwne, co nie pozwala uznać, że powziął poważne wątpliwości, o których mowa

w art. 390 § 1 k.p.c.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie podkreśla się, że celem

instytucji przewidzianej w tym przepisie nie jest uzyskanie wsparcia Sądu

Najwyższego dla jednoznacznie sformułowanego przez sąd drugiej instancji

stanowiska co do wykładni przepisu stosowanego przy rozpoznawaniu środka

odwoławczego. Przesłanką uzasadniającą przedstawienie zagadnienia prawnego

do rozstrzygnięcia nie może być

wskazanie na dostrzeżone i przedstawione

kontrowersje, gdyż samego ich zaprezentowania nie można jeszcze utożsamiać

z istnieniem zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości (zob. m.in.

postanowienia: z dnia 12 stycznia 2010 r., III CZP 113/09, niepubl.; z dnia 12 maja

2010 r., III CZP 9/11, niepubl.; z dnia 27 maja 2010 r., III CZP 32/10, niepubl. oraz

z dnia 23 września 2010 r., III CZP 55/10, niepubl.)

Skoro z uzasadnienia postanowienie przedstawiającego zagadnienie prawne

wynika, że w istocie Sąd Okręgowy nie ma wątpliwości co do właściwej wykładni

art. 492 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia

23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.)

postanowił, jak w sentencji.