III CZ 9/26 · Sąd Najwyższy

III CZ 9/26 POSTANOWIENIE 16 czerwca 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Łochowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 16 czerwca 2026 r. w Warszawie‎zażalenia R.C.‎na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie‎z 29 października 2025 r., V Ca 2018/21,‎w sprawie ze skargi R.C. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 10 października 2023 r., V Ca 2018/21, wydanego w sprawie ze skargi R.C. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z 20 kwietnia 2021 r., XXVII Ca 1085/25,‎w sprawie z powództwa S. w M.‎przeciwko R.C.‎o zapłatę, oddala zażalenie.

UZASADNIENIESąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z 29 października 2025 r. odrzucił skargę pozwanego R.C. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia – wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 10 października 2023 r., którym oddalono skargę pozwanego o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z 20 kwietnia 2021 r., XXVII Ca 1085/25. W ocenie Sądu Okręgowego wyrok z 10 października 2023 r. nie stanowi orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, co przesądza o niedopuszczalności skargi (art. 4241 § 1 k.p.c.).

Zażalenie na to postanowienie wniósł pozwany, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przyjęcie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem do merytorycznego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 4241 § 1, art. 4246 § 3 k.p.c., art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 EKPC.Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje wyłącznie od prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji, a w wyjątkowych okolicznościach przewidzianych w art. 4241 § 2 k.p.c. – także drugiej instancji.

Skarga przysługuje więc jedynie od orzeczeń merytorycznych i nie przysługuje od postanowienia wydanego w kwestii formalnej, w tym odrzucającego skargę o wznowienie postępowania (zob. m.in. postanowienia SN: z 27 stycznia 2015 r., I CNP 23/14; z 16 czerwca 2015 r., IV CNP 71/14; z 26 września 2017 r., III CNP 4/17; z 4 października 2022 r., III CZ 221/22; z 16 czerwca 2023 r., III CZ 101/23; z 6 marca 2025 r., III CZ 183/24).Jednak wyrok sądu drugiej instancji oddalający skargę o wznowienie postępowania należy uznać za orzeczenie kończące postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 4241 k.p.c. Zgodnie bowiem z art. 412 § 1 k.p.c., jeżeli skarga nie podlega odrzuceniu (zob. art. 410 k.p.c.), sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności bądź oddala skargę o wznowienie, bądź uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i w razie potrzeby pozew odrzuca lub postępowanie umarza (art. 412 § 2 k.p.c.). Oddalenie skargi następuje więc wówczas, gdy istnieje podstawa wznowienia, ale nieuzasadniająca zmiany lub uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Innymi słowy, oddalenie skargi o wznowienie postępowania powoduje, że zaskarżone orzeczenie pozostaje w mocy. W konsekwencji stanowisko Sądu Okręgowego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest błędne.

Nie oznacza to jednak, że zażalenie jest uzasadnione. Rzecz bowiem w tym, że przedmiotem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia może być wyłącznie orzeczenie, przez którego wydanie stronie została wyrządzona szkoda (art. 4241 § 1 i art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.). W okolicznościach sprawy może chodzić tylko o wyrok sądu drugiej instancji, wydany co do istoty sprawy, czyli wyrok Sądu Okręgowego z 20 kwietnia 2021 r. Ten wyrok wywołał bowiem ewentualne skutki dla majątku skarżącego. Natomiast wyrok z 10 października 2023 r. niczego w zakresie tych skutków nie zmienił.

Wyrok sądu drugiej instancji, którym oddalono skargę o wznowienie postępowania mógłby być przedmiotem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia tylko wtedy, gdyby szkoda została wyrządzona przez wydanie tego orzeczenia, a nie przez wydanie orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania. Skarżący nie uprawdopodobnił jednak, ani nawet nie wskazał takiej szkody (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.). Skarga podlegała więc odrzuceniu (art. 4246 § 3 k.p.c.). Zaskarżone postanowienie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada zatem prawu.

Z tych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie. Marcin Łochowski‎ (D.Z.)[a.ł]