III CZ 74/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 74/11

.

POSTANOWIENIE

Dnia 9 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

SSA Roman Dziczek

w sprawie z powództwa Z. Ś.

przeciwko M. Z. i E. C.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 grudnia 2011 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 5 lipca 2011 r.,

1. oddala zażalenie,

2. oddala wniosek o przyznanie adwokatowi zwrotu kosztów

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 5 lipca 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

powoda o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia tego Sądu z dnia

10 maja 2011 r., w którym oddalono zażalenie powoda na postanowienie Sądu

Okręgowego o zwrocie pozwu. Odrzucenie skargi powoda nastąpiło dlatego,

ponieważ wniósł on skargę osobiście, naruszając w ten sposób wymóg zachowania

przymusu adwokacko-radcowskiego, przewidzianego w art. 871 § 1 k.p.c.

W zażaleniu powoda podnoszono zarzuty naruszenia art. 4246 § 2 k.p.c.

w zw. z art. 4246 § 3 k.p.c. oraz w zw. z art. 117 § 6 k.p.c. i w zw. z art. 5 k.p.c.

Skarżący, zastępowany przez adwokata ustanowionego dla niego z urzędu, wnosił

o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 871 § 1 k.p.c., w postępowaniu przed Sądem Najwyższym

obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Zastępstwo

to dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed

Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji. Przewidziany

w art. 871 § 1 k.p.c. tzw. przymus adwokacko-radcowski obejmuje także

postępowanie

zainicjowane

złożeniem

skargi

o

stwierdzenie

niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 4241 § 1 k.p.c.) m.in. dlatego, że chodzi

tu o szczególny środek zaskarżenia, który z racji celu i swojej konstrukcji prawnej,

powinien

być

wniesiony

przez

podmiot

o

odpowiednim

przygotowaniu

profesjonalnym.

Sąd Apelacyjny trafnie stwierdził, że złożenie przez powoda skargi

niedopuszczalnej z mocy prawa, z racji braku tzw. zdolności postulatywnej powoda,

pociąga za sobą niemożność sanowania procesowego tej skargi i powoduje

w konsekwencji jej odrzucenie (art. 4246 § 3 k.p.c.).

Nie przekonywuje argumentacja prawa pełnomocnika powoda, że przepis

art. 117 § 6 k.p.c. pośrednio dopuszcza możliwość skutecznego wszczęcia

postępowania przewidzianego w art. 4241 i n. k.p.c. „pismem wszczynającym”,

w złożonym przez stronę osobiście (bez udziału profesjonalnego pełnomocnika)

i następnie – uzupełnienia „braku skargi, tj. sporządzenie jej przez profesjonalistę”.

Pismo niepodpisane przez adwokata lub radcę prawnego nie może prowadzić

do skutecznego wszczęcia wspomnianego postępowania, nawet jeżeli w piśmie

takim strona zawarła wniosek o ustanowienie adwokata (radcy prawnego) z urzędu

(art. 117 k.p.c.).

Istnieje jeszcze inny powód odrzucenia złożonej przez powoda skargi.

Z akt sprawy wynika, że złożono ją od postanowienia Sądu Apelacyjnego w okresie

obwiązywania art. 4241 k.p.c. w nowym brzmieniu określonym ustawą z dnia

22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (...) (Dz. U. nr

155, poz. 1037). Według art. 4241 k.p.c. w nowym brzmieniu, można

żądać stwierdzenia niezgodności z prawem jedynie prawomocnego wyroku

kończącego postępowanie w sprawie. Inne prawomocne orzeczenie, na które

skarga nie przysługuje, mogą być kwestionowane w odpowiednim postępowaniu

odszkodowawczym

(art.

42416

k.p.c.).

Niedopuszczalność

skargi

oznacza

konieczność jej odrzucenia (art. 4248 § 1 k.p.c). Zob. także postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 14 czerwca 2011 r., I CNP 75/10 (niepubl.) i postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2010 r., III CNP 32/10 (niepubl.).

Wniosek ustanowionego z urzędu pełnomocnika oddalono dlatego (pkt 2

postanowienia), ponieważ - zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem - czynności

adwokata ustanowionego z urzędu prowadzące do odrzucenia środka prawnego,

nie mogą uzasadniać przyznania mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

(por. np. ustalenia - postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2011 r.,

II CSK 699/10, niepubl. oraz powołane tam orzeczenia). Wyrok pełnomocnika

dotyczący próby ograniczenia zasady przymusu zastępstwa (art. 87 1 k.p.c.) należy

bowiem uznać za oczywiście nieuzasadniony.

Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

(art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.).