III CZ 55/25 · Sąd Najwyższy

III CZ 55/25 POSTANOWIENIE 30 maja 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Beata Janiszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 30 maja 2025 r. w Warszawie‎zażalenia B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ś.‎na postanowienie Sądu Rejonowego w Lwówku Śląskim‎z 22 stycznia 2025 r., I WSC 1/25 (I Cz 13/24),‎w sprawie z wniosku B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ś.‎z udziałem A.G.‎o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu, oddala zażalenie. [J.T.]

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 12 listopada 2024 r., I Cz 13/24, Sąd Rejonowy w Lwówku Śląskim zmienił postanowienie tego Sądu w sprawie z wniosku B. sp. z o.o. w Ś. z udziałem A.G. w ten sposób, że odmówił nadania klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu w postaci aktu notarialnego.Wnioskodawczyni wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia z 12 listopada 2024 r. Następnie Sąd Rejonowy w Lwówku Śląskim postanowieniem z 22 stycznia 2015 r. odrzucił tę skargę, wskazując, że zgodnie z art. 7674 § 3 k.p.c. jest ona niedopuszczalna, wobec czego podlega odrzuceniu na podstawie art. 4246 § 3 k.p.c.Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi, zarzucając naruszenie: (1) art. 4246 § 3 w zw. z art. 7674 § 3 k.p.c., (2) art. 4246 § 3 k.p.c. oraz (3) art. 4248 § 1 k.p.c. Wnioskodawczyni zakwestionowała prawidłowość oceny o niedopuszczalności skargi, jak również kompetencję Sądu Rejonowego do samodzielnego odrzucenia tego środka zaskarżenia.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie podlegało oddaleniu.W pierwszej kolejności należy zauważyć, że Sąd Rejonowy mógł dokonać samodzielnej oceny dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Argumentacja wnioskodawczyni, zgodnie z którą Sąd ten mógł odrzucić skargę nieopłaconą, wniesioną z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c. oraz taką, której braków strona nie usunęła w terminie, zdaje się nawiązywać do art. 4246 § 3 k.p.c. w brzmieniu sprzed 21 sierpnia 2019 r. De lege lata jest jednak oczywiste, że sąd, do którego wpłynęła skarga, może odrzucić ją także z innych przyczyn - wprost wynika to z przywołanego przepisu. Stanowisko skarżącej stanowi zatem wynik nieporozumienia co do treści obowiązującego prawa.

Wypada przy tym nadmienić, że z uwagi na czas dokonywania czynności w niniejszej sprawie oczywiste jest stosowanie aktualnie obowiązujących przepisów prawa.Skoro zatem Sąd Rejonowy mógł odrzucić skargę samodzielnie, to konieczne staje się zbadanie tego, czy istotnie podlegała ona odrzuceniu jako niedopuszczalna. Także w tej kwestii stanowisko skarżącej jest jednak obiektywnie nieprawidłowe. Rzecz bowiem w tym, że stosownie do art. 4241 § 1 k.p.c. można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze innych środków prawnych przysługujących stronie na podstawie kodeksu nie było i nie jest możliwe.

Unormowanie to – na mocy art. 13 § 2 k.p.c. – stosuje się odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.Wobec powyższego mogłoby się zatem wydawać, że w sprawie konieczne jest zbadanie, czy postanowienie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności jest postanowieniem co do istoty sprawy (a ściślej: że odpowiednie stosowanie tego przepisu w postępowaniu egzekucyjnym obejmuje możliwość wniesienia omawianej skargi od postanowienia tego rodzaju). Sąd Rejonowy trafnie wskazał jednak, że istnieje przepis szczególny, wprost wyłączający możliwość wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia od rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu egzekucyjnym.

Przepisem tym jest art. 7674 § 3 k.p.c., zgodnie z którym w sprawach egzekucyjnych skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje.Unormowanie powyższe obejmuje także postępowanie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności. Wynika to już z systematyki Kodeksu - omawiane unormowanie należy do Działu I (Organy egzekucyjne, ich właściwość i postępowanie w ogólności) Tytułu I (Przepisy ogólne) Części trzeciej (Postępowanie egzekucyjne) Kodeksu postępowania cywilnego, a problematyka tytułów egzekucyjnych i klauzuli wykonalności unormowana jest w dziale kolejnym.

Postępowanie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności jest zatem - na gruncie systematyki Kodeksu - postępowaniem egzekucyjnym. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienia SN z: 24 kwietnia 2013 r., III CNP 13/13; 10 grudnia 2010 r., II CNP 76/10; 15 czerwca 2022 r., III CZ 218/22, podobnie uchwała SN z 26 lutego 2021 r., III CZP 22/20).Analogiczny wniosek wypływa także z uzasadnienia rządowego projektu ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (druk Sejmu VI kadencji nr 2525), którą to ustawą wprowadzono art. 7674 § 3 k.p.c. We wspomnianym uzasadnieniu wprost stwierdzono, że „skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje tylko od prawomocnych wyroków sądu drugiej instancji kończących postępowanie w sprawie, oraz postanowień co do istoty sprawy kończących postępowanie, wydanych przez sąd drugiej instancji w postępowaniu nieprocesowym, w postępowaniu o uznanie i stwierdzenie wykonalności orzeczeń sądów państw obcych oraz w postępowaniu o uznanie i stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub ugody zawartej przed sądem polubownym za granicą", a od „innych prawomocnych orzeczeń, w tym w szczególności wydanych w postępowaniu egzekucyjnym oraz upadłościowym i naprawczym, skarga nie przysługuje”.Wobec powyższego zaskarżone postanowienie było prawidłowe, a zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c. Beata Janiszewska ‎ [J.T.][r.g.]