III CNP 2/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CNP 2/13

POSTANOWIENIE

Dnia 21 lutego 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa Miejskiego Zarządu Budynków sp. z o.o. w T.

przeciwko T. T. i J. T.

z udziałem interwenienta ubocznego Gminy Miasta T.

o opróżnienie lokalu mieszkalnego,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 21 lutego 2013 r.,

na skutek skargi pozwanego Jana T.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku Sądu Okręgowego w T.

z dnia 15 grudnia 2011 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w T. oddalił apelację

pozwanego J. T. od wyroku Sądu Rejonowego w T., którym orzeczone eksmisję

m.in. tego pozwanego z lokalu mieszkalnego i wstrzymano wykonanie orzeczenia

do czasu dostarczenia przez Gminę Miasta T. lokalu socjalnego.

Od wyroku Sądu drugiej instancji pozwany wniósł skargę o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,

ustanowiona ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks

postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych

(Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) jest - podobnie jak skarga kasacyjna - środkiem

prawnym sformalizowanym. Wysokie wymagania formalne stawiane skardze są

związane nie tylko z jej specjalną, nadzwyczajną funkcją w systemie prawa,

ale wynikają także z potrzeby spełnienia wysokich oczekiwań profesjonalnych.

Zgodnie z art. 4245 § 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia powinna zawierać oznaczenie orzeczenia, od którego

została wniesiona, przytoczenie jej podstaw i ich uzasadnienia, wskazanie przepisu

prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, uprawdopodobnienie

wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga

dotyczy, wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych

środków prawnych nie było i nie jest możliwe i wniosek o stwierdzenie niezgodności

orzeczenia z prawem.

Wymienione wymagania skargi mają charakter konstrukcyjny i powinny

być spełnione kumulatywnie. To oznacza, że skarga niespełniające któregokolwiek

z nich jest dotknięta tzw. brakiem istotnym, nienaprawialnym w trybie właściwym

dla usuwania braków i podlega odrzucenie bez wzywania do ich usunięcia.

Każde z tych wymagań przewidzianych w art. 4245 § 1 k.p.c. - na co Sąd

Najwyższy wielokrotnie zwracał uwagę – ma charakter samoistny, powinno być

zatem spełnione niezależnie od innych wymagań (por. postanowienia Sąd

Najwyższego: z dnia 20 lipca 2005 r., IV CNP 1/05 i z dnia 18 stycznia 2006 r.

III CNP 21/05 niepubl.).

Należące

do

wymagań

konstrukcyjnych

skargi

uprawdopodobnienie

wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga

dotyczy, pozostaje w związku z tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia - zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., odczytywanym

łącznie z art. 4171 § 2 k.c. – przysługuje tylko wtedy, gdy przez wydanie

prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem stronie została wyrządzona

szkoda. A contrario, jeżeli szkoda nie wystąpiła, to skarga nie przysługuje (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2005 r., III CNP 5/05, niepubl.

oraz z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006, nr 1, poz. 16). Użyty w art.

4241 § 1 i w art. 4245 § 1 pkt 4 tryb dokonany nakazuje przyjąć, że chodzi o szkodę,

która już wystąpiła, a nie o szkodę hipotetyczną, zagrażającą w przyszłości (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC

2006, nr 7-8, poz. 141). Składając w skardze oświadczenie o jej wystąpieniu,

skarżący powinien wykazać rodzaj i rozmiar szkody, czas jej powstania oraz związek

przyczynowy między wystąpieniem szkody a wydaniem orzeczenia (verba legis:

spowodowanej przez wydanie orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego:

z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05 i z dnia 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05).

Szkodą w rozumieniu art. 4241 § 1 pkt 4 k.p.c. jest tylko taka szkoda, która została

spowodowana wydaniem orzeczenia. Dlatego tak rozumianej szkody nie stanowią

koszty poniesione przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 28 listopada 2006 r., III CNP 46/06, niepubl., z dnia

27 lipca 2006 r. II BP 11/06, OSNP 2007, nr 15-16, poz. 223 oraz z dnia 25 maja

2007 r., III CNP 30/07, niepubl.).

Przepis art. 4241 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga uprawdopodobnienia szkody,

spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy. W uzasadnieniu

postanowienia z dnia 23 marca 2006 r., IV CNP 23/06 (OSNC 2006, nr 6, poz. 110)

Sąd Najwyższy zauważył, że uprawdopodobnienie występuje w wielu przepisach

Kodeksu postępowania cywilnego (art. 50, 162 § 2, art. 243, 7301), jednakże

w żadnym z nich nie zostało określone. Jedynie przepis art. 243 k.p.c. stanowi,

że zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym nie jest

konieczne, ilekroć ustawa przewiduje uprawdopodobnienie zamiast dowodu.

Wypowiadając się we wcześniejszych orzeczeniach w kwestii uprawdopodobnienia,

Sąd

Najwyższy

stwierdził,

że

sąd

może

uznać

jakieś

twierdzenie

za uprawdopodobnione tylko wtedy, gdy nabierze przekonania, iż prawdopodobnie

tak właśnie było lub jest. Strony w celu uprawdopodobnienia mogą posługiwać się

zarówno

środkami

właściwymi

dla

zwykłego

postępowania

dowodowego

(np. dokumentami, zeznaniami świadków lub opiniami biegłych), jak i środkami

nieuznawanymi przez Kodeks postępowania cywilnego za dowody (np. pisemne

oświadczenia osób trzecich, surogaty dokumentów czy tzw. opinie prywatne).

Samo twierdzenie strony, że wystąpiła szkoda nie wystarcza do uwiarygodnienia

wystąpienia szkody i wywołania u sędziego przekonania o jej wystąpieniu. Spełnienie

przewidzianej w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanki uprawdopodobnienia szkody

wymaga, aby skarżący powołał w skardze nie tylko wszystkie znane mu fakty,

świadczące o związku między zaskarżonym orzeczeniem a spowodowanymi jego

wydaniem stratami lub utraconymi korzyściami, ale także wskazał dowody lub co

najmniej

ich

surogaty,

uwiarygodniające

twierdzenie

wyrządzenia

szkody

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006 r., IV CPN 23/03,

niepubl.).

Wprawdzie skarżący zamieścił w skardze zawarty w oddzielnym punkcie

wywód dotyczący uprawdopodobnienia szkody, spowodowanej przez wydanie

zaskarżonego postanowienia, jednakże nie odpowiada on wyżej przedstawionym

wymaganiom. Zdaniem skarżącego szkoda wyrządzona wydaniem zaskarżonego

wyroku polega „na utracie prawa najmu lokalu mieszkalnego”. Jej wartość wynosi

1842 zł i odpowiada - według skarżącego - niepłaconemu przez niego czynszowi

od wykonania eksmisji (czerwiec 2012 r.) do wniesienia skargi (grudzień 2012 r.)

(6 miesięcy × 307,15 zł z tytułu czynszu utraconego lokalu i opłat dodatkowych).

Uszło uwagi skarżącego, że „utrata prawa najmu lokalu mieszkalnego” nie

jest skutkiem

wyroku

eksmisyjnego,

a

wcześniejszego

rozwiązania

umowy

najmu w drodze wypowiedzenia na podstawie stosownych przepisów ustawy z dnia

21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy

i o zmianie kodeksu cywilnego (test jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.)

(art. 11 ust. 1 i ust. 2 pkt 2). W chwili orzekania eksmisji pozwany zajmował lokal

mieszkalny bez tytułu prawnego. Nie ma zatem związku przyczynowego między

wskazaną przez pozwanego szkodą, polegającą na „utracie prawa najmu lokalu

mieszkalnego” a wydaniem wyroku eksmisyjnego. Wprawdzie skarżący twierdzi,

że zajmowany przez niego lokal socjalny jest nieodpowiedni w stosunku do jego

sytuacji życiowej i stanu zdrowia, jednakże nie określił powstałej z tego tytułu

szkody

przez

podanie

jej

rodzaju

i

rozmiaru,

nie

przedstawił

też

uprawdopodabniających ją środków w postaci dowodów lub ich surogatów.

W tej sytuacji należało uznać, że skarga nie spełnia wymagania przewidzianego

w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

postanowienia (art. 4248 § 1 k.p.c.).

jw