II PZ 39/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PZ 39/11

POSTANOWIENIE

Dnia 25 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z powództwa R. S.

przeciwko P. Spółce Gazownictwa sp. z o.o.

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 stycznia 2012 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych […]

z dnia 8 września 2011 r.,

oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 8 września 2011 r. Sąd Okręgowy odrzucił zażalenie

R. S. na postanowienie tego Sądu z dnia 2 sierpnia 2011 r. w przedmiocie

uzupełnienia wyroku z dnia 17 czerwca 2011 r. orzeczeniem o kosztach

postępowania poniesionych przez powoda przed Sądem pierwszej instancji w

postaci uiszczonej przez niego opłaty od pozwu.

W uzasadnieniu podniesiono, że sądem właściwym do rozpoznania

zażalenia na postanowienie sądu okręgowego orzekającego jako sąd drugiej

instancji jest Sąd Najwyższy (art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c.), a nie sąd apelacyjny, a

samo zażalenie jest niedopuszczalne z uwagi na fakt, że powód uiścił opłatę od

pozwu w czasie trwania postępowania przed Sądem Rejonowym i Sąd ten - jako

sąd pierwszej instancji - oddalając powództwo uczynił to na koszt powoda,

natomiast postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy dokonał

częściowej zmiany postanowienia w tym przedmiocie. W tym zakresie Sąd

Okręgowy powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca

2010 r., II CZ 45/10, w którym stwierdzono, że niedopuszczalne jest zażalenie do

Sądu Najwyższego na zawarte w wyroku sądu drugiej instancji postanowienie

dotyczące kosztów poniesionych przed sądem pierwszej instancji.

W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c., poprzez

jego niezastosowanie oraz art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 i art.

373 k.p.c., poprzez ich błędne zastosowanie i wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia i przekazanie zażalenia do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że Sąd Okręgowy był co prawda

sądem drugiej instancji meriti, natomiast sądem pierwszej instancji w zakresie

zaskarżonym zażaleniem, gdyż żaden sąd wcześniej w tym postępowaniu nie

orzekał o kosztach sądowych w sprawie. Dopiero uchylenie wyroku tego Sądu

przez Sąd Najwyższy i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania

uprawniało ten Sąd do rozstrzygnięcia o kosztach sądowych. W ocenie skarżącego,

sąd jest sądem pierwszej lub drugiej instancji nie w zależności od tego, czy daną

kwestię rozpoznaje po raz pierwszy lub drugi, a sporna kwestia była przedmiotem

rozpoznania przez Sąd Okręgowy, a zatem sąd pierwszej instancji. W tym zakresie

skarżący powołał się na pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z

dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 26/98 oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia

27 marca 2007 r., SK 3/05.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów.

Skarżący w pierwszym rzędzie podważa trafność stanowiska Sądu drugiej

instancji, że zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów procesu (błędnie

kwalifikowanych przez skarżącego jako koszty sądowe) wydane przez sąd

okręgowy będący formalnie sądem drugiej instancji przysługuje do Sądu

Najwyższego, a nie do sądu apelacyjnego. Tymczasem wynika to wprost z art. 394

§ 1 pkt 9 k.p.c., zgodnie z którym zażalenie na postanowienie sądu pierwszej

instancji w przedmiocie zwrotu kosztów procesu przysługuje do sądu drugiej

instancji oraz z art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., w myśl którego zażalenie na

postanowienie sądu drugiej instancji co do kosztów procesu, które nie były

przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji przysługuje do Sądu

Najwyższego. Nic innego nie wynika również z wyrażonego przez Trybunał

Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 marca 2007 r., SK 3/05 (OTK-A 2007 nr 3, poz.

32) poglądu, do którego odwołuje się skarżący, że „w zakresie orzekania o

kosztach za sąd pierwszej instancji należy uznać ten sąd, który orzekał o zwrocie

kosztów w danym zakresie po raz pierwszy”. Oznacza to bowiem tylko tyle, że

postanowienie, w którym sąd drugiej instancji po raz pierwszy orzekł o kosztach

procesu jest zaskarżalne zgodnie z konstytucyjną zasadą dwuinstancyjności

postępowania sądowego (art. 176 ust. 1 Konstytucji RP). Sąd ten pozostaje jednak

formalnie sądem drugiej instancji, a od wydanego przez niego postanowienia

przysługiwać może wyłącznie zażalenie do Sądu Najwyższego. Natomiast

powołanie się przez skarżącego w omawianej kwestii na postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 26/98 (OSNAPiUS 1999 nr 9, poz.

320) jest niezrozumiałe, gdyż w ogóle nie odnosi się ono do rozważanego

zagadnienia. Już tylko z tego względu wniosek skarżącego o „uchylenie w całości

zaskarżonego postanowienia i przekazanie odrzuconego zażalenia (…) Sądowi

Apelacyjnemu do rozpoznania” nie może być uwzględniony.

Wbrew sugestii skarżącego, rozstrzygnięcie przez sąd drugiej instancji - w

następstwie wydania orzeczenia reformatoryjnego - o kosztach procesu przed

sądem pierwszej instancji, nie jest orzeczeniem co do kosztów procesu, które nie

były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Oznacza to, że - ze

względu na treść art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. - postanowienie w tym przedmiocie nie

podlega kontroli Sądu Najwyższego. W judykaturze wyrażany jest bowiem zgodnie

pogląd, że sądem pierwszej instancji rozstrzygającym o kosztach procesu jest ten

sąd, do którego kognicji należało orzekanie po raz pierwszy o zwrocie tych

kosztów. Zażalenie do Sądu Najwyższego służy zatem tylko na postanowienie sądu

drugiej instancji co do kosztów procesu i to w takim zakresie, w jakim mogło być

ono wydane przez ten sąd po raz pierwszy w orzeczeniu kończącym postępowanie

apelacyjne. W konsekwencji zażalenie do Sądu Najwyższego na podstawie art.

3941 § 1 pkt 2 k.p.c. przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji o kosztach

postępowania apelacyjnego, a także o kosztach postępowania kasacyjnego w

przypadku uprzedniego uchylenia przez Sąd Najwyższy wyroku sądu drugiej

instancji i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania oraz

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego (art. 108 § 2 w związku z

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

23 czerwca 2010 r., II CZ 45/10, OSNC 2010 nr 12, poz. 171; z dnia 27 stycznia

2011 r., II PZ 53/10, LEX nr 784936; z dnia 5 maja 2011 r., II PK 181/10, LEX nr

863979 i orzeczenia w nich powołane). Orzeczenia o kosztach postępowania

pierwszoinstancyjnego, wydanego w konsekwencji reformatoryjnego orzeczenia

przez sąd drugiej instancji, nie można zatem uznać za orzeczenie tego sądu co do

kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia przez sąd pierwszej

instancji, a tym samym za orzeczenie, na które - zgodnie z art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c.

- przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego. Sąd odwoławczy rozstrzygając

bowiem o kosztach procesu przed pierwszą instancją rozstrzyga w istocie o

kosztach procesu, które były uprzednio przedmiotem rozstrzygnięcia przez sąd

pierwszej instancji.

Trafnie zatem przyjął Sąd drugiej instancji, że skoro Sąd Rejonowy orzekał o

kosztach procesu, to wniesione przez powoda zażalenie w części dotyczącej

rozstrzygnięcia o kosztach procesu w postępowaniu przed tym Sądem podlegało jako niedopuszczalne – odrzuceniu.

Z tych względów zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 394 1 § 3 w

związku z art. 39814 k.p.c.