II PSK 367/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PSK 367/21 POSTANOWIENIE Dnia 9 lutego 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Iwulski w sprawie z powództwa W. W.‎przeciwko Skarbowi Państwa - Okręgowemu Inspektoratowi Służby Więziennej w B.‎o uchylenie kary dyscypilnarnej,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 9 lutego 2022 r.,‎skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt III APa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2020 r., IV P […], Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T., w sprawie o uchylenie kary dyscyplinarnej wobec W. W. , oddalił odwołanie wobec pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego nr […] w G. (pkt I), uwzględnił odwołanie wobec pozwanego Skarbu Państwa - Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w B. i zmienił orzeczenie Dyrektora Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w B. z 21 czerwca 2017 r. w ten sposób, że uchylił w całości to orzeczenie i umorzył postępowanie dyscyplinarne w pierwszej instancji (pkt II) oraz zniósł między stronami koszty postępowania (pkt III).Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w […] w wyroku z dnia 19 maja 2021 r., III APa […] i III APz […], rozpoznając apelację strony pozwanej oraz zażalenie powódki od powyższego wyroku, zmienił postanowienie zawarte w punkcie III i odstąpił od obciążenia Skarbu Państwa - Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej kosztami procesu; w pozostałym zakresie oddalił zażalenie, oddalił apelację, orzekł o kosztach zastępstwa procesowego oraz zniósł pomiędzy stronami koszty postępowania zażaleniowego.W skardze kasacyjnej pozwany zarzucił naruszenie: art. 19 § 1 i 2 w związku z art. 198, art. 386 § 6, art. 378 w związku z art. 194 § 1 i 2 w związku z art. 198, 67 § 2 k.p.c. oraz art. 263 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (jednolity tekst:

Dz.U. z 2014 r., poz. 1415).Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił oczywistą zasadnością skargi, gdyż Sądy rozpoznające sprawę błędnie uznały, że w sprawie doszło jedynie do sprecyzowania oznaczenia strony pozwanej. Skarżący podniósł, że na sądzie nie ciąży - wynikający z uregulowania przyjętego w art. 67 § 2 k.p.c. - obowiązek właściwego określenia jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa, stąd Sąd nie jest władny oznaczyć Skarbu Państwa jako strony w sytuacji, gdy powód określa jako pozwanego jednostkę Skarbu Państwa.

Nie jest to bowiem czynność o charakterze technicznym.W odpowiedzi na skargę powódka wniosła o jej oddalenie oraz obciążenie pozwanego kosztami postępowania kasacyjnego w całości, w tym o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Pozwany jest przekonany, że wniesiona przez niego skarga powinna zostać rozpoznana z uwagi na jej oczywistą zasadność, której upatruje w nieprawidłowym postępowaniu sądu, który dokonał sprostowania oznaczenia strony pozwanej.Stanowiska skarżącego Sąd Najwyższy jednak nie podziela, wobec czego wskazana okoliczność nie stanowi przesłanki przemawiającej za potrzebą przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie przyjmuje się, że powoływanie się na "oczywistą zasadność" skargi kasacyjnej wymaga od skarżącego wykazania kwalifikowanego naruszenia prawa, a więc zastosowania przepisu błędnie interpretowanego, co spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, dotkniętego brakami widocznymi "gołym okiem", bez potrzeby dokonywania głębszej analizy prawnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004 nr 3, poz. 49; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 19 grudnia 2020 r., IV CSK 451/20, LEX nr 3148198 oraz z dnia 5 lipca 2021 r., III CSK 209/20, LEX nr 3230216).W świetle dotychczasowego orzecznictwa odnoszącego się do problematyki, będącej przedmiotem zaskarżenia, rzekoma wadliwość zaskarżonego wyroku, z całą pewnością nie ma charakteru kwalifikowanego.

Sąd Najwyższy dopuszcza bowiem usunięcie przez sąd pracy błędnego oznaczenia strony pozwanej w trybie art. 130 § 1 zdanie drugie w związku z art. 467 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2008 r., II PK 16/08 (OSNP 2010 nr 3-4, poz. 39). Nie budzi wątpliwości, co zostało zaakcentowane w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2016 r., III PZP 7/16 (OSNP 2017 nr 4, poz. 37; Palestra 2017 nr 4, s. 87, z glosą T. Przesławskiego; OSP 2017 nr 10, poz. 101, z glosą M. Grześków), że stroną pozwaną w sprawie z odwołania funkcjonariusza Służby Więziennej od orzeczenia oraz postanowienia kończącego postępowanie dyscyplinarne jest Skarb Państwa - jednostka organizacyjna, której kierownik wydał to orzeczenie lub postanowienie (art. 263 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, jednolity tekst:

Dz.U. z 2016 r., poz. 713 ze zm. w związku z art. 67 § 2 k.p.c.), a sądem właściwym do rozpoznania odwołania jest sąd okręgowy (art. 17 pkt 1 k.p.c.).Należy zwrócić uwagę na pogląd wyrażony w wyroku z dnia 13 czerwca 1980 r., IV CR 182/80 (OSNC 1981 nr 2-3, poz. 30), w którym Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wyznaczenie podmiotowego zakresu procesu jest aktem woli podmiotu wszczynającego postępowanie. Wciąganie do procesu niewłaściwej osoby wynika więc z wady aktu woli powoda, a taka wola - jako wada czynności procesowej - może być usunięta tylko w sposób przewidziany w ustawie procesowej.

Z tego zaś punktu widzenia należy odróżnić niewłaściwe oznaczenie strony od niewłaściwego doboru podmiotów procesu. W sytuacji pierwszej - czyli również wtedy, gdy - nie orientując się, kto według przyjętej konstrukcji prawnej powinien być stroną - powód wciągnął do procesu niewłaściwego pozwanego (np. jednostkę organizacyjną osoby prawnej zamiast tę osobę, naprawienie wady następuje w drodze sprostowania oznaczenia stron. Polega ono na uzupełnieniu lub konkretyzacji (lecz nie na zmianie) pierwotnego oznaczenia strony i - w konsekwencji tego - wyeliminowaniu przez sąd z procesu osoby niewłaściwej oraz wezwaniu do udziału w sprawie innej, właściwej, odpowiednio do woli powoda.

Stanowisko to znalazło również potwierdzenie w późniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego, w którym dopuszczono możliwość sprostowania (sprecyzowania) oznaczenia pozwanego, bez zastosowania podmiotowego przekształcenia powództwa, o którym mowa w art. 194 § 1 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2017 r., I PZ 31/16, LEX nr 2238245 i przywołane w nim orzecznictwo).W postanowieniu z dnia 3 listopada 2010 r., V CSK 126/10 (LEX nr 844757) Sąd Najwyższy podkreślił, że podmiotowe przekształcenie powództwa staje się aktualne dopiero wówczas, gdy wady w wyznaczeniu przez powoda podmiotowych granic procesu nie można naprawić w drodze sprostowania oznaczenia stron.

W postanowieniu z dnia 9 sierpnia 2000 r., I CKN 749/00 (LEX nr 52784), uznał za niedopuszczalne odrzucenie pozwu z powodu braku zdolności sądowej strony pozwanej w sytuacji, w której powód oznaczył tę stronę jako "Urząd Dzielnicy Gminy (...)" zamiast odpowiedniej Gminy. W wyroku z dnia 18 czerwca 1998 r., II CKN 817/97 (OSNC 1999 nr 1, poz. 16, Sąd Najwyższy wskazał na możliwość uściślenia oznaczenia strony przez sąd drugiej instancji w trybie art. 350 k.p.c., a w wyroku z dnia 1 kwietnia 2003 r., II CKN 1422/00 (LEX nr 583950), uznał za niedopuszczalne odrzucenie pozwu z powodu braku zdolności sądowej w sytuacji, w której jako stronę pozwaną wskazano zamiast osoby prawnej niemającą zdolności sądowej jednostkę organizacyjną osoby prawnej.

Stanowisko takie Sąd Najwyższy zajmował także w postanowieniach z dnia 28 stycznia 2004 r., IV CK 183/03 (LEX nr 530709) i IV CK 307/03 (LEX nr 578045) oraz w wyrokach: z dnia 16 listopada 2006 r., II CSK 143/06 (LEX nr 439193); z dnia 18 maja 2007 r., I CSK 75/07 (LEX nr 287775); z dnia 7 maja 2008 r., II CSK 10/08 (LEX nr 420377); z dnia 18 września 2008 r., II PK 16/08 (OSNP 2010 nr 3-4, poz. 39); z dnia 4 marca 2010 r., I PK 177/09 (OSNP 2011 nr 15-16, poz. 206); z dnia 19 października 2010 r., II PK 99/10 (LEX nr 687027) i z dnia 1 czerwca 2012 r., II PK 262/11 (Polski Proces Cywilny 2013 nr 3, s. 424, z glosą M.

Nawrockiego). Ma ono także potwierdzenie w poglądach doktryny (w literaturze zob.: M. Nawrocki: Proceduralne utrudnienia w dochodzeniu roszczeń pracowniczych na etapie inicjowania postępowania sądowego, PiZS 2011 nr 10, s. 22; M. Malczyk: Podmiotowa zmiana powództwa po stronie pozwanej (dopozwanie) w sprawach z powództwa pracownika, Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej 2017 nr 4, s. 303).Powracając na grunt niniejszej sprawy trzeba stwierdzić, że wadliwość w znaczeniu strony pozwanej podlegała usunięciu w drodze sprostowania.

Sąd Apelacyjny stwierdzając, że w postępowaniu sądowym Skarb Państwa powinien być reprezentowany przez Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w B. którego dyrektor wydał zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne, uznał za błędne dodatkowe wezwanie do udziału w sprawie Zakładu Karnego nr[…] w G. . Sąd drugiej instancji, uzasadniając swoje stanowisko w tym przedmiocie odwołuje się co prawda do wyroku z 9 maja 2018 r. Sądu Apelacyjnego w […] w sprawie, III APa […], podnosząc, że na podstawie art. 386 § 6 k.p.c. jest związany wykładnią w nim przyjętą.

Mimo tego jednak w dalszej części uzasadnienia prawidłowo przytacza orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazujące na możliwość usunięcia wadliwości w oznaczeniu strony pozwanej w drodze sprostowania.Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów oparto na § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800). a.s.