II PK 364/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 364/14 POSTANOWIENIE Dnia 25 sierpnia 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk w sprawie z powództwa E. M.‎przeciwko T. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.‎o przywrócenie do pracy, wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 sierpnia 2015 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie‎z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt XXI Pa 25/14, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. nie obciąża powoda kosztami pełnomocnika pozwanego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Powód E.M. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 28 sierpnia 2014 r. sygnatura akt XXI Pa25/14, zaskarżając go w części, tj. w zakresie, w jakim oddalono apelację powoda.W skardze zarzucono naruszenie art. 4771 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c. w zw. z art. 8 k.p.; art. 233 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c. oraz art. 45 § 3 k.p.Jako okoliczność mającą uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na potrzebę wykładni art. 4771 k.p.c., a mianowicie określenia znaczenia „nieuzasadnionego roszczenia pracownika” w kontekście zapewnienia ustawowej trwałości stosunku pracy, która wynika z art. 45 § 3 k.p. w zw. z art. 39 k.p. Ponadto, podniesiono, że istnieje konieczność wypowiedzenia się przez Sąd Najwyższy w zakresie zdefiniowania pojęć „nieuzasadnionego roszczenia” o przywrócenie do pracy (art. 4771 k.p.c.), pojęć prawa materialnego takich jak „niecelowe lub niemożliwe przywrócenie do pracy” w kontekście zapewnienia trwałości stosunku pracy wobec pracownika objętego ochroną art. 45 § 3 k.p. oraz wyjaśnienia czy słowo „nieuzasadnione” należy wykładać analogicznie jak ”niecelowe lub niemożliwe”.

Dodatkowo, zdaniem skarżącego, istnieje potrzeba wypowiedzenia się przez Sąd Najwyższy w kwestii, czy pracownikowi, do którego ma zastosowanie art. 45 § 3 k.p. przysługują w świetle prawa materialnego alternatywne roszczenia (o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie), a co implikuje zasądzenie innego alternatywnego roszczenia na podstawie art. 4771 k.p.c. skoro art. 45 § 3 k.p. wyłącza możliwość zasądzenia odszkodowania. Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący sprowadził problem prawny do pytania, jak należy wykładać „niezasadność roszczenia”, o którym mowa w art. 4771 k.p.c. w kontekście art. 8 k.p., który nie może być źródłem i podstawą roszczenia, a jedynie podstawą nieuwzględnienia roszczenia opartego o inny przepis prawa materialnego, w tym przypadku art. 45 § 1 i 3 k.p.Pozwany złożył w terminie odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – o jej oddalenie, a także o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wiąże z koniecznością dokonania wykładni zwrotu nieokreślonego „nieuzasadnione roszczenie”, zawartego w art. 4771 k.p.c. oraz ustalenia dopuszczalności zastosowania tego przepisu w sytuacji pracownika objętego szczególną ochroną trwałości stosunku pracy na podstawie art. 39 k.p., o której mowa w art. 45 § 3 k.p. Uwzględniając okoliczności tej sprawy, a mianowicie, że umowę o pracę z powodem rozwiązano na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p., na wstępie trzeba zaznaczyć, że w tej sprawie art. 45 § 3 k.p. stosuje się odpowiednio w związku z art. 56 § 2 k.p.W kontekście wskazanego przez skarżącego problemu prawnego, należy przypomnieć, po pierwsze, że nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), ani nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego stanowiska (przykładowo postanowienia SN z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, LEX nr 523522; z 4 listopada 2014 r., I PK 128/14, LEX nr 1652375).

Po drugie, ocena możliwości i prawidłowości zastosowania przepisów posługujących się zwrotami niedookreślonymi zależy od stanu faktycznego ustalonego w konkretnej sprawie, (którym Sąd Najwyższy jest związany), a w zdecydowanej mierze zależy od swobodnego uznania sędziowskiego; Sąd Najwyższy może ingerować w taką ocenę jedynie w wyjątkowych przypadkach, w których zastosowanie tego rodzaju przepisów jest oczywiście nieprawidłowe (postanowienie SN z 7 stycznia 2014 r., I PK 272/13, LEX nr 1646072). Do takich przepisów należy art. 8 k.p. Oznacza to, że kwestia prawidłowej wykładni art. 8 k.p. nie może być uznana za argument wskazujący na potrzebę rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisu prawa (por. postanowienia SN z 11 kwietnia 2003 r., I PK 558/02, OSNP 2004/16/283 oraz z 27 stycznia 2009 r., II PK 252/08, LEX nr 736733).

Uwzględniając powyższe wypowiedzi judykatury, skarżący nie wykazał, że dotychczasowe orzecznictwo i doktryna prawa nie dają w zakresie przedstawionego problemu wystarczającego rozwiązania. W przedmiocie zastosowania art. 4771 k.p.c. w zw. z art. 8 k.p. w sytuacji pracowników objętych szczególną ochroną trwałości stosunku pracy Sąd Najwyższy wielokrotnie zajmował stanowisko (por. wyroki SN z: 27 lutego 1997 r., I PKN 17/97, OSNP 1997/21/416; z 27 lutego 1997 r., I PKN 23/97, OSNP 1997/21/419; z 21 marca 1997 r., I PKN 54/97, OSNP 1998/1/5; z 8 stycznia 2007 r., I PK 104/06, MPPr 2007/8/425; z 2 grudnia 2010 r., II PK 131/10, LEX 794786; z 14 października 2014 r., II PK 293/13, LEX 1545143; z 4 lutego 2015 r., III PK 68/14, LEX 1678085).

Skarżący nie wskazał jednocześnie okoliczności uzasadniających zmianę tego stanowiska. Twierdzenie skarżącego, że w przypadku pracownika objętego szczególną ochroną trwałości stosunku pracy na podstawie art. 39 k.p., do którego ma zastosowanie art. 45 § 3 k.p., nie można mówić o „innym alternatywnym roszczeniu” w rozumieniu art. 4771 k.p.c., opiera się na błędnym założeniu, że pracownik ten nie ma prawa wyboru jednego z dwóch przysługujących mu alternatywnie roszczeń. O istnieniu takiego wyboru po stronie pracownika objętego szczególną ochroną trwałości stosunku pracy w sposób jednoznaczny rozstrzyga art. 45 § 1 k.p. oraz art. 56 § 1 k.p. Tym samym, także w przypadku pracownika objętego szczególną ochroną trwałości stosunku pracy na podstawie art. 39 k.p., odwołanie od złożonego mu oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia poprzedza dokonanie wyboru jednego z dwóch przysługujących mu alternatywnie roszczeń.

W konsekwencji, również w tym przypadku zostaje spełniona przesłanka warunkująca możliwość zastosowania art. 4771 k.p.c. Powołane wyżej orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdza z kolei możliwość skorzystania z art. 4771 k.p.c. w sytuacji gdy art. 45 k.p. nie przewiduje możliwości zasądzenia z urzędu roszczenia alternatywnego. Ze względu na użycie w art. 4771 k.p.c. zwrotu nieokreślonego „zgłoszone roszczenie okaże się nieuzasadnienie”, zastosowanie tego przepisu jest ściśle uzależnione od okoliczności faktycznych danej sprawy oraz ich zindywidualizowanej oceny, implikującej właściwą subsumpcję przez skład orzekający.Z powyższych powodów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji postanowienia.

O odstąpieniu od obciążenia powoda kosztami postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 102 k.p.c. l.n